Sabbatsverlof

Vanaf 1 januari tot half augustus 2004 ben ik met sabbatical geweest. Wat wilde ik er mee? Een langere periode zonder werk sprak me wel aan. ‘ Even’ alles loslaten, aan iets totaal anders denken, het werk van me afzetten, uit het vaste ritme treden, de tijd vinden om met andere dingen bezig te zijn, het leven op een andere wijze zien, ervaren, beschouwen, zoiets zal het geweest zijn.

Ik had twee reizen gepland, een reis naar Noord-India en Nepal van 5 weken en een reis naar Rusland en China van zeven weken. De reis naar India was een groepsreis, met individuele vrijheid waar te gaan en staan. De reis naar Rusland/China had ik zelf geregeld. Vooraf had ik alleen het ticket heen naar Sint Petersburg en terug van Beijing. Van het tussenliggende stuk had ik alleen een vliegticket van Moskou naar Novosibirsk geregeld. De rest zou ik met de trein doen, en de tickets zou ik ter plekke kopen. Dat is ook gelukt, zij het niet altijd even makkelijk. De reis naar Rusland en China had iets van wat Soren Kierkegaard eens zei: "Durven is even de grond onder je voeten verliezen, niet durven is je leven verliezen. " Het is alsof je bij het skien voor een stijl stuk in de afdaling komt te staan. Je ziet wel zo ongeveer waar je beneden uitkomt, maar de helling is zo stijl dat je vanuit de plek waar je staat, geen zicht hebt op de helling, je ziet niet het verloop van het skispoor dat je denkt te kunnen gaan volgen. Omhoog kun je niet meer. Er rest dan niets anders dan je over te geven en maar te gaan, in het vertrouwen dat de kleuraanduiding van de piste en je eigen capaciteiten met elkaar overeenstemmen. En dan lukt het wel, desnoods met een keer vallen en weer opstaan.

Het deed pijn om de werelden waarin ik participeerde, waarin ik mensen ontmoette met wie ik prachtige contacten had, los te laten, als verleden tijd te beschouwen, als was het een droom, en te accepteren dat ik niet daar leef maar hier, in het nuchtere, soms zo cynische maar wel democratische Nederland, met veel wind en soms gure regen. De uitbundige, expressieve, kleurrijke Indiers en de gesloten maar achter dat masker o zo gevoelige Russen en de onbegrijpelijke en tegelijk humorische Chinezen: ze leven elders. Maar ze leven toch ook een beetje in mij voort. Het broedt nog. En de nuchterheid gebiedt me ook me te realiseren dat ik er in een luxe positie aanwezig was: ik kon weer terug naar het welvarende Nederland, waarin vrijheid van meningsuiting een hoog goed is.

Als verrassing voor mezelf heb ik nog wat achter de hand gehouden en heb ik gepland om de 5 weken verlof die ik nog over heb op te nemen in december, dan ga ik weer op pad, naar ... Sint Petersburg.

Sabbatical in Rusland...

Дворцовая площадь
(Paleisplein)
Links de Alexanderzuil en daarachter het gebouw van de Generale Staf, het hoofdkwartier van het Russische leger
(eigen foto)

 

Hoe bereid je je voor op zoiets als sabbatsverlof? Een enneagramtype VIJF verzamelt informatie. Dat ontdek ik nu, terwijl ik dit schrijf. Zoveel informatie heb ik nog niet eens verzameld, maar wel die informatie die nodig is om mij een beeld te vormen van wat een sabbatical mij aan zingeving zou kunnen brengen. De contouren van een zinvolle sabbatical zie ik voor me. Onderstaande informatie heb ik verzameld als mentale voorbereiding op mijn sabbatsverlof.

Oorsprong van het sabbatsverlof

In de bijbelse boeken Exodus & Leviticus is er al sprake van een sabbatsjaar, een rustjaar. Het zevende jaar was bedoeld om de landerijen braak te laten liggen en in sommige gevallen de schulden kwijt te schelden. Het woord stamt uit het hebreeuws en is al een slordige 40 eeuwen oud. Volgens de joodse overlevering was er in het oude Media een rivier met de naam ‘Sabbation’. Deze rivier stroomde zes dagen per week, maar de zevende dag niet. Het getal zeven is zowel in de bijbelse als in de joodse traditie een bijzonder getal, het staat gelijk aan ‘volheid’. In het Hebreeuws lijken de woorden voor volheid, verzadiging en het getal zeven sterk op elkaar. Voor diegenen die vol en verzadigd zijn, is het sabbatsverlof een mogelijkheid tot vernieuwing en oplading. De sabbatariërs waren overigens oorspronkelijk een sekte die zaterdag en zondag als rustdag vierde. Nog duidelijker wordt een en ander als wij lezen wat in het Oude Testament, in Leviticus (25:1-7), over het sabbatsverlof is geschreven:

De kern van dit stukje is voor mij de belofte dat het land tijdens de sabbat uit zichzelf voedsel zal voortbrengen. Juist door niet te planten, niet te zaaien, te snoeien, te bebouwen. Dit ondersteunt mijn voornemen om tijd en rust voor mezelf te nemen, zonder het ‘moeten’ van het werk. Een 'sabbatical leave' als een rustreis of ontspanningsperiode.

Een rustperiode van een zevental maanden, wat zou het me kunnen bieden?

1. Tijd en rust om aandacht aan echtgenote en kinderen te besteden.
2. Zonder schuldgevoel tijd voor mezelf nemen.
3. Vervullen van lang gekoesterde wensen en dromen; zoals: het bezoeken van India en Rusland.
4. Tijd nemen om zaken van het verleden te verwerken.
5. Het heden opnieuw bezien, vanuit een ander perspectief.

Bij het verzamelen van informatie over een sabbatical bleek mij dat er twee visies zijn op planning van activiteiten: volgens de ene visie is het belangrijk ruim van te voren plannen te maken en alles goed voor te bereiden en te regelen. Volgens de andere visie zou je niets van tevoren moeten plannen omdat al je plannen dan nog voortkomen uit het denken dat hoort bij de pre-sabbatical periode. Daar zou je juist los van moeten zien te komen, en je zou pas moeten gaan plannen nadat je oude denkwijzen en patronen hebt 'opgeruimd'. Ik heb een soort middenweg bewandeld (in navolging van de Boeddha, die adviseerde om in alles de middenweg te bewandelen): ik heb enkele hoofdpunten gepland en verder ook nog vrij veel opengelaten.

Vanuit de planning-visie heb ik de volgende tips voor het hebben van een geslaagde sabbatical gevonden.

• Zij onder u die dapper genoeg zijn om zich in de niet Engels sprekende wereld te begeven zouden moeten erkennen dat taal vaardigheid je ervaring ingrijpend zal veranderen, dus zou je wat tijd vrij moeten maken voor het leren van een paar overleving uitdrukkingen.
• Plan ver vooruit omdat alles veel meer tijd zal vragen dan je denkt om de nodige afspraken te maken.
• Doe je huiswerk over hoe de dingen werken in de te bezoeken culturen. Het lezen van boeken en surfen op het internet levert nog steeds brede informatie over toekomstige interacties, variërend van het verkrijgen van meer achtergrond gedurende de training en het bestellen van je favoriete gerechten in restaurants.
• Wees flexibel, en heb plezier. Je zult dagelijks verrast worden door je sabbatical leven, zo je kunt evengoed leren te genieten van het onverwchte.
• Wees voorbereid op de slot verrassing. De cultuurshock bij je terugkomst kan mogelijk groter zijn dan wat dan ook ervaren gedurende je sabbatical!

Patrick Boel geeft in een lezing, die in samenvatting op het internet is te vinden, zijn idee van een sabbatical neer in de volgende zin: "Voor mij zit de essentie van een sabbatical in het loslaten en tijd nemen voor reflectie.” Hij werkt dit uit in vier punten.

1. Plan niets! (behalve een datum waarop je sabbatical begint.) "Niet je sabbatical volplannen, want dat vloeit allemaal nog voort uit oude gedachten en concepten. Het gaat erom jezelf de ruimte te geven om vanuit het nu nieuwe wegen in te slaan."

2. Opruimen en loslaten! (de eerste maanden doe je niets anders.) "Je moet een sabbatical niet als een rustperiode beschouwen, het gaat om te beginnen veel meer om reinigen, schoonmaken en opruimen. Ga allerlei dingen in je huis doen die al lang gedaan moesten worden. Doe dat ook met je relatie, vrienden en familie. Alle losse eindjes in je leven van de afgelopen jaren kan je in de eerste maanden van je sabbatical aanpakken. Een vriend bezoeken die je al te lang niet hebt gezien, een langlopend conflict met je ouders uitpraten en ga zo maar door. Je houdt je dus vooral met het verleden en helemaal niet met de toekomst bezig."

Opruimen

"Na het opruimen komt het loslaten. Onbewust leef je steeds meer volgens bepaalde patronen en concepten. Je wordt daarin versterkt door je omgeving, die graag wil dat je de dingen doet waar je goed in bent. Dit loslaten ervaar ik als een van de moeilijkste, maar ook wezenlijkste dingen van een sabbatical. Alleen door loslaten ontstaat er echt ruimte voor vernieuwing"

3. Ramen open, laat je verrassen! (laat nu de nieuwe impulsen maar komen.) "De eerste maanden is het dus vooral een kwestie van opruimen en loslaten, naar binnen en op het verleden gericht. Als die periode zo'n beetje voorbij is gaat je oriëntatie vanzelf meer naar buiten toe. "Zet dan de ramen wagenwijd open, en laat alle nieuwe impulsen en ideeën binnenwaaien. Die zijn er, als sporen in de lucht. Snuif ze op, tast ze af, en als het je bevalt, ga je het doen."

Volg je impulsen!
(Tomatenfestival in Spanje)

4. Visie ontwikkelen! (tegen het einde van je sabbatical ontwikkel je een visie op de komende tijd.)
" Doordat je zoveel oude troep hebt weggewerkt en nieuwe impulsen hebt opgedaan, komt er daarna vanzelf een periode waarin je behoefte krijgt om alles op een rijtje te zetten, om wél naar de toekomst te kijken. En je af te vragen: wat wil ik de komende jaren? "Een sabbatical is dus hard werken. In een fabriek staan de machines 15% van de tijd stil voor revisie en upgrading. Maar juist in die tijd moet je hard sleutelen om alles wat niet meer goed loopt te repareren, te smeren enz. En als alles weer op orde lijkt, ben je nog niet klaar. De machines moeten nu ingesteld worden op de nieuwe taken die ze te wachten staan. Zo gaat het ook in je carrière. Je moet een tijd van reflectie op de toekomst mogelijk maken, maar dat kan pas na het opruimen en nieuwe impulsen opdoen."

De voorbereiding heeft geresulteerd in het plannen van twee reizen, respectievelijk naar India en Rusland. De technische planning vooraf was vrij gedetailleerd en concreet.

India

Eerst 10 dagen New Delhi, met de soefi's heb ik daar o.a. de URS gevierd. Vervolgens een rondreis met 'Koning Aap' door Noord-India Rajasthan en Uttar Pradesh) en Nepal.

Rusland

Van 1 mei tot 19 juni heb ik gereisd door Rusland, Mongolie en China. De studie van een andere taal, het Russisch, en het ontdekken van de manier van leven van de Russen waren al langer gekoesterde dromen. Met de Russische taal was ik al begonnen. Mijn doel was om op elementair niveau in het Russisch te kunnen converseren. Lastig, maar je moet je tenslotte een doel stellen. Tot op zekere hoogte heb ik dit doel gerealiseerd, al is en blijft Russisch een moeilijke taal. Je hebt geen aanknopingspunten wat de klank-betekenis relatie betreft. Ik hoop de tijd te vinden met het Russisch verder te gaan.

Mijn reis bracht me met de trein van Sint Petersburg naar Moskou, Vervolgens met het vliegtuig naar Novosibirsk, het hartje van Siberie. Van daar uit een week naar Altay, retourtje met de trein, ruim 400 kilometer naar het zuiden, richting Kazakstan. Daarna met de Trans Siberie Express vanuit Novosibirsk naar Irkutsk; vijf dagen in Listvijanka aan het Baikalmeer. Dan via Ulan-Ude naar Mongolie, een dag in Ulan Bator en tenslotte naar Beijing, waar ik vijf dagen verbleef. Mijn route is hieronder te zien: paars - rood - paars.

Op de volgende pagina's is te zien hoe mijn reizen zijn verlopen:

India/Nepal

Rusland/China