ZoektochtOnder het motto 'Leer Uzelf kennen', naar het oude Chinese levensopdracht 'Tao Tse', 'Ken uzelf', zijn op deze site een aantal wetenswaardigheden te vinden die te maken hebben met psychologie en spiritualiteit. Een tijd lang heb ik over deze onderwerpen gelezen en wilde ik het gelezene ‘vasthouden’. Dit deed ik door de kern van wat me aansprak op te schrijven. Het opschrijven was een manier om de inhoud ervan voor mezelf te verhelderen. Het resultaat van dit werk kwam op mijn PC te staan maar er gebeurde verder niets mee. Op een gegeven moment ontstond het idee om dit allemaal op het World Wide Web te zetten, wie weet vindt iemand het interessant of heeft iemand er iets aan. In enneagramtermen gesproken kan ik zeggen dat ik een VIJF ben, met andere woorden: een Waarnemer (Opmerker). Deze website is typisch iets voor een VIJF. De Waarnemer houdt van kennis, wetenswaardigheden en analytische theorieën. Hij slaat het leven gade als een buitenstaander en heeft de neiging situaties te intellectualiseren. De behoeften aan privacy en emotionele controle zijn belangrijk. Kan met weinig overleven. Toont inhaligheid voor het weinige dat hij nodig heeft. Hamstert alles wat nodig is om zich onafhankelijk en vrij te voelen. Vergaart in plaats van geld of bezittingen de voor hem of haar essentiële informatie. Voor de VIJF is het verzamelen van kennis belangrijk. In tijden van nood is er zo een voorraad beschikbaar waar uit geput kan worden. In mijn geval heb ik spirituele theorieën, ideeën en methoden verzameld die ik meende nodig te hebben op mijn weg. Net zoals Klein Duimpje brood meenam om de weg terug te vinden. Onze weg is nooit een pad terug, maar gaat altijd verder. Tot we ontdekken dat alle wegen bij hetzelfde doel uitkomen. Hoe dat zit verklaren de gedichten aan het eind van deze pagina. Elke dag, elk moment komen we voor keuzen te staan. Ons denken en onze intuïtie wijzen ons de weg. Maar het is niet altijd gemakkelijk om je intuïtie te onderscheiden van ego-drijfveren. Hoe kun je weten dat je de goede keuzen maakt? Hoe kun je je bewust worden van je diepere drijfveren? Kun je een zuivere weg gaan zonder jezelf en anderen tekort te doen? Of is dit streven een zuivere weg te gaan een fata morgana in dit leven?
‘Zoekt en gij zult vinden’Wat zoeken we eigenlijk en waar moeten we zoeken om het doel van onze zoektocht te vinden? We zoeken allemaal ‘geluk’, maar over wat daar onder verstaan wordt verschillen we kennelijk nogal van opvatting. ‘Zoek geluk en gij zult het vinden’. Gelukzoekers zijn we – van materieel geluk? Van geestelijke euforie? Van spirituele luchtkastelen? Uiteindelijk zijn we op zoek naar onze essentie, wat dat ook moge zijn.
Is het doel van onze zoektocht dan te vinden in geschriften en theorieën, in overgeleverde tradities en nieuwe spirituele ontdekkingen? Anderen kunnen ons zeker spirituele inzichten aanreiken die ons verder kunnen helpen. Zo kunnen psychologen ons inzicht geven in de werking van onze psyche. Freud laat ons zien hoe ons handelen voor een belangrijk deel door onbewuste factoren wordt beïnvloed. Jung heeft ons inzicht gegeven in de schatkamer van symbolen die hij het collectief onbewuste heeft genoemd. Het behaviorisme leert ons hoe we geconditioneerd zijn door opvoeding en omstandigheden. Fritz Perls wijst ons, net als de Boeddhistische psychologie overigens, op het belang van het gewaar-zijn van wat er hier-en-nu gebeurt. Verder opent Perls ons er de ogen voor dat we zelf verantwoordelijk zijn voor onze gevoelens en emoties, ook als we die verdrongen hebben. Het enneagram is een prachtig instrument dat ons bewust maken van de ego-patronen waar we in gevangen zijn. Door middel van ‘focussen’ kun je je beter bewust worden van gevoelens die je dwars zitten, zodat er een vorm van opluchting bereikt kan worden die bevrijdend werkt. Voice dialogue toont ons hoe verschillende subpersonen in ons werkzaam zijn, zodat we inzicht krijgen in onze vaak tegenstrijdige neigingen. Louise Hay vertelt ons hoe je zelf een bijdrage kan leveren aan ‘healing’ van je leven. De inzichten van James Redfield tonen ons dat er meer dimensies in het leven op aarde zijn dan we op het eerste gezicht zouden denken. Ken Wilber legt ons het belang van het onbegrensde NU uit, het inzicht in het tijdloze heden, het onbegrensd ogenblik, waar geen begin en geen einde is. De tarot kan ons helpen om vanuit een ander, vaak verrassend perspectief de gestelde levensvragen te bekijken.
Theorieën en inzichten kunnen denkstrategieën aanreiken die gebruikt kunnen worden als instrumenten om jezelf (beter) te leren kennen, zodat je je ware en je valse zelf, je essentie en je ego, leert te onderscheiden. Het gevaar van boekenwijsheid is dat het je concepten aanreikt die bewustwording of inzicht juist in de weg staan. Je kan in de concepten gaan ‘geloven’ zonder de werkelijkheidsbeleving die er aan ten grondslag ligt zelf te ervaren. Dat is een ‘tweedehandsgeloof’. Om je ware essentie te vinden is het nodig om tot innerlijke wijsheid te komen. Daarvoor is het ontwikkelen van een levensvisie van belang, maar tegelijk is het nodig om alle overbodige ballast, alles wat je niet dient, overboord te werpen. Niet de boekenwijsheid maar het ontdekken van de innerlijke wijsheid zal ons kunnen bevrijden van het geketend zijn aan ons ego. Een interactie tussen spirituele concepten en ons innerlijk ervaren is noodzakelijk om tot innerlijke verdieping te kunnen komen. Introspectie, het waarnemen van ons denken, voelen en zintuiglijke indrukken, leidt tot bewustwording van wat ons in het hier-en-nu bezig houdt. Het Boeddhisme leert ons technieken om deze bewustwording te bevorderen; meditatie is een manier om steeds opnieuw onszelf te beproeven en om irrelevante concepten en verstarde opvattingen af te breken. Het concept dat we van ons ‘zelf’ hebben kan ons blokkeren onze essentie in zijn ware gedaante te zien. Evenzo kan het beeld dat we van God hebben, bijvoorbeeld door een bepaalde religieuze opvoeding, ons blokkeren om de goddelijke dimensie van het bestaan te doorgronden. Voor ieder van ons is het pad verschillend. Het vinden van je pad is een individuele zoektocht. Meditatie kan een licht op ons pad werpen omdat dit ons ertoe brengt het leven vanuit een ander perspectief te ervaren dan gebruikelijk is. Een licht op ons pad en een lamp voor onze voet. Voortdurend waakzaam zijn is nodig. Als we denken dat we ‘het’ hebben is het ons al ontglipt. Een centrale vraag bij je zelfreflectie zou kunnen zijn: wat is de rode draad in je leven? Welk patroon keert steeds terug? Het antwoord op die vraag leidt ons naar ons levensthema, de opgave waarvoor je op aarde bent gekomen. Het gaat er dan niet om wat er steeds 'fout' gaat, belangrijk is vooral het herkennen van de processen en proberen er van te leren, een stapje verder te komen. Bij mij is een terugkerend thema: aantrekking en afstoting. Door iets of iemand aangetrokken worden, vervolgens er 'in' stappen, erin opgaan, wel altijd met een zekere reserve, geen volledige identificatie. En dan komt er een moment van het ontdekken waarin dat andere verschilt van jezelf, van hoe de essentie volgens jou is. De keus is dan: trouw blijven aan jezelf, waarheid zoals je die ziet blijven nastreven, of toegeven, je eigen waarheid (even) opzij zetten en de warmte van de groep blijven nastreven. In die keus ben ik vaak lang meegegaan met het op twee sporen doorgaan: mijn eigen spoor en dat van 'de groep' waar ik bij ben gaan horen. Tot dat op een gegeven moment niet meer gaat, het gaat te veel wringen. Het loslaten van 'de groep' is dan razend moeilijk en pijnlijk, maar om jezelf trouw te blijven moet je daar soms doorheen.
De mystieke filosofie van de Indiase Soefi-leraar Hazrat Inayat Khan (1882-1927) laat alle godsdiensten in hun waarde en laat de eenheid van religieuze idealen zien. De essentie daarvan is te vinden in onderstaande gedichten, die zijn geïnspireerd door de Perzische soefi-dichter Jelaluddin Rumi.
|
