onderwerpen

De dirigent

Wat doet de dirigent voor de repetitie?
Voor een nieuw stuk op de repetitie komt is er al het een en ander aan vooraf gegaan. Het al dan niet samen met een muziekcommissie uitzoeken van de muziek is een tijdrovende bezigheid. Het nieuwe stuk moet passen in het programma, het moet voor alle partijen goed te zingen zijn, niet te hoog of te laag en het moet te leren zijn binnen de tijd die er voor gepland is. (De dirigent heeft een repetitie schema voor ongeveer een jaar waarin hij voor zichzelf een aantal criteria verwerkt heeft.)
Is het stuk eenmaal gekozen, dan gaat de dirigent het eerst zelf 'leren'. Dat is niet alle partijen leren zingen, maar veel meer het uitzoeken, op welke manier de problemen bij bepaalde passages en of partijen, het beste op een ook nog educatieve manier zijn op te lossen. Welke oefening is daar eventueel voor te gebruiken, of welk trucje kun je er op los laten, of moet er nog iets radicalers gebeuren? Hoe moet de muziek en de tekst geïnterpreteerd worden? Moet er nog iets voor de eventuele begeleiding gedaan worden? Hoe spreek je de (vreemde) tekst precies uit. Wat betekenen de woorden allemaal precies, want waarom staat dat woord op die plek?
Ook voor de repetitie heeft de dirigent een schema. Welke stukken, hoelang studeren en met welke te verwachten problemen en in welke fase studeren. 

Wat doet de dirigent voor een optreden? 
Allereerst natuurlijk het programma opstellen eventueel naar aanleiding van een thema. Helaas komt het ook steeds vaker voor dat het programmeren afhankelijk is van de beschikbare leden tijdens dat optreden.
De volgorde van de te zingen werken is het allerbelangrijkste. Het slotstuk is vaak heel bepalend voor het gevoel waarmee het publiek naar huis gaat. Daar zullen al de voorafgaande stukken naar toe moeten leiden. Het laatste stuk wordt niet voor niets 'het klapstuk van de avond' genoemd. Nu bedoel ik daar natuurlijk niet mee dat het laatste stuk altijd maar 'hard en hoog' moet zijn. Ook een heel ingetogen stuk kan het hoogtepunt van de (ingetogen) avond zijn. De onderlinge volgorde is ook weer van heel veel factoren afhankelijk. Allereerst de toonsoort (sommige toonsoorten zijn voor amateurs moeilijk achter elkaar aan te zingen), afwisseling in tempi, talen, met of zonder solisten bekende en onbekende werken, en de lengte van de stukken.  
Dan bij het optreden is de dirigent meestal een van de eersten die aanwezig is. Hij zal zeker op een onbekende locatie deze eerst willen bekijken (en beluisteren). Hij moet de opstelling van het koor vaak nog controleren, en helaas moet hij ook nog heel vaak zelf zorgen dat er voor hem een lessenaar is. Aan verhogingen voor het koor wordt vaak wel door de uitnodigende instantie gedacht, maar verder komt men niet :-(
Dan last but not least moet de dirigent klaar staan om nog allerlei vragen van de koorleden te beantwoorden. Zelfs als men alle relevante informatie op papier heeft gekregen, zijn er nog koorleden, die het niet snappen of vergeten. Ook is het heel belangrijk dat de dirigent een beetje invloed uitoefent op de sfeer die er heerst. Is men gespannen, zenuwachtig, onrustig of juist verveeld? Er blijft veel (onzichtbaar) werk aan de winkel voor de dirigent.

Wat doet de dirigent verder?
Meedenken en soms ook werken aan de organisatie van het koor. Natuurlijk gaat hij geen begroting opmaken, maar hij kan wel aangeven wat hij graag in het nieuwe begrotingsjaar zou willen.
Natuurlijk gaat hij geen ledenlijsten opstellen, maar door zijn ervaringen met meer koren, kan hij soms wel heel praktische adviezen geven.
Natuurlijk gaat hij geen concert organiseren, maar een bestuur dat één keer per jaar een concert organiseert, heeft daar minder ervaring mee, dan een dirigent die met de organisatie van veel meer jaarlijkse concerten te maken heeft.
Natuurlijk bemoeit hij zich niet met allerlei sores van koorleden, maar hij kan vaak met allerlei kleine onzichtbare dingen wel helpen.

Wat doet de dirigent niet?
Zich bemoeien met financiën. Dat betekent niet dat de dirigent niet op de hoogt moet zijn van bepaalde financiële zaken binnen het koor.
Zich bemoeien met de 'papieren' kant van het koor. Bestellingen van muziek zal hij alleen doen in opdracht van het koor.
Zich bemoeien met de sociale kant van het koor. De 'lief en leed commissie', of wat voor naam er ook aan wordt gegeven, is de sociale factor in het koor. Natuurlijk leeft de dirigent mee, maar het onthouden en onderhouden van dit soort zaken moet niet bij de dirigent liggen.

Volgende Hoofdstuk

Terug naar Homepage