Tijdens opgravingen in Nederweert is door het Archeologisch Instituut van de VU in Amsterdam een puntgave, bijzonder goed geconserveerde eikenhouten spade uit de eerste eeuw na Christus gevonden (De Telegraaf, 1-12-2001). Afgezien van het feit dat deze spade uit één stuk eikenhout is gemaakt (en dus ook een houten blad heeft) verschilt hij in vorm eigenlijk niets met de spade zoals die tegenwoordig overal te koop is. Dat betekent in feite dat de technische ontwikkeling qua vormgeving al zo'n 2000 jaar of meer volledig stil staat, en dat is niet zozeer omdat dit de meest praktische vorm is (dat is het n.l. niet), maar omdat deze vorm gemakkelijk te vervaardigen is. Een andere reden is de conservatieve houding van de mensen die de spade gebruiken (Wat de boer niet kent dat vreet hij niet.). Vernieuwingen in de agrarische sector gaan moeizaam, nog steeds, en komen doorgaans van mensen buiten de agrarische sector.

In 1999 probeerde Fons Schirris de traditionele spade te verbeteren. Met de fietspomp als voorbeeld liet hij een proefmodel maken waarbij tussen het blad en de steelaanzet een rechthoekige ruimte is aangebracht om de voet in te kunnen steken. De bovenrand van het blad is tevens voorzien van een ±2 cm brede voetrust. Het model heeft drie nadelen :

• Door de steel in het midden kan de knie niet recht boven de voet. maar moet langs de steel, waardoor minder kracht kan worden gezet.
• De verbinding tussen blad en steel is erg kwetsbaar.
• Door de verbrede bovenrand van het blad kan plakkerige grond niet naar boven wegglijden en gaat ophopen.

Van de spade is sindsdien niets meer vernomen, wel van Fons Schirris, i.v.m. bankoverboekingen, maar dat heeft niets met spaden te maken.

Ik, Arie Appel, geboren 1950, ben al sinds 1976 een verwoed volkstuinder, en heb heel wat met een gewone spade gewerkt in vrij zware grond, met rubber laarzen. Door de scherpe hoek van het spadeblad komt in de rubberlaars een gleuf die steeds dieper wordt, totdat de zool vrijwel doormidden breekt. Ook glijdt de voet vrij vaak van de hoek van het blad . Ik kreeg de gedachte om de voet niet naast één steel te zetten, maar tussen twee stelen, maar met denken alleen kom je niet verder. Toen ik de spade van Fons Schirris zag dacht ik dat mijn idee beter was en ben dat verder gaan uitwerken. Ik heb een spadeblad laten maken met aan weerskanten twee kokers gelast, en heb daar houten stelen in bevestigd, met helemaal bovenaan een dwarsstuk, en tevens een dwarsstuk een eindje boven het blad. Dat blad was bovenaan een stukje haaks omgebogen voor voetrust. Met deze spade was goed te werken maar hij had nog wat nadelen :

• Door de voetrust hoopte de plakkerige grond zich steeds verder op tijdens het spitten.
• Het dwarsstuk onderaan (tussen de stelen) kwam tegen mijn scheenbeen aan.
• Bij het keren van de grond werd met het dwarsstuk onderaan mijn pols verdraaid (als bij een gewone spade).
• Het bovenbeen had te weinig ruimte tussen de twee evenwijdig lopende stelen.

Het eerste nadeel heb ik uiteindelijk verholpen door de voetrust los te koppelen van het blad door de voetrust een stukje hoger te plaatsen tussen de stelen.

Het tweede en derde nadeel heb ik verholpen door het rechte dwarsstuk te vervangen door een halfcirkelvormig handvat.

Het vierde nadeel is opgelost door de stelen niet evenwijdig maar taps te laten lopen. Hierdoor is tevens de vorm van het blad wat eleganter geworden.

Het deel van de spade boven het onderste handvat was oorspronkelijk van hout gepland, want metaal zou wel te zwaar worden, dacht ik. Na zorgvuldig berekenen (in aanmerking nemend dat de houten stelen voor een deel in de metalen buizen doorlopen) bleek metaal slechts 0,4 kg zwaarder uit te vallen, en tevens goedkoper dan hout. Hout zou n.l. vier verbindingen vergen, die niet alleen extra kosten, maar ook nog na verloop van tijd los gaan zitten. Ik heb na lang zoeken een fabrikant gevonden die een geheel metalen prototype kon maken, waarmee ik goed kon spitten. Door het te vlakke blad en te korte steelaanzetten ging het blad echter iets wijken. Een verbeterd prototype werd gemaakt wat wel voldeed en als voorbeeld diende voor de eerste oplage van honderd stuks.