Er zijn in de loop van de jaren diverse methoden gebruikt om een tatoeage te verwijderen. Zo is er een eeuwenoude manier, tegenwoordig nog zelden gebruikt, salabrasie geheten. Het gebied van de tatoeage wordt, liefst na een verdoving, gedept met zout water, waarna er met zoiets simpels als een blokje hout, gewikkeld in gaas, stevig over de huid wordt geschuurd. Als de huid donkerrood kleurt wordt een verband aangebracht. Het is aannemelijk dat dit diverse malen moest worden herhaald, maar of het uiteindelijk enig resultaat had is twijfelachtig.

Huid weghalen

Een vergelijkbare methode, maar dan een stap verder, is de dermabrasie. Hierbij wordt onder plaatselijke of zelfs algemene verdoving de huid met de tatoeage geheel weggeschuurd of -geschaafd. Deze behandeling dient door een arts te worden uitgevoerd, eventueel na bevriezen van de huid. Deze meestal bloederige operatie leidt vrij vaak tot littekenvorming en/of pigmentverandering.

Een nog iets rigoureuzere methode is het wegsnijden ofwel excisie van de gehele tatoeage. Ook dit wordt onder verdoving en door een arts gedaan. Bij een kleine tatoeage worden de wondranden aan elkaar genaaid, terwijl bij grotere tatoeages huidtransplantatie wordt toegepast. In beide gevallen ontstaat een litteken. Tot het eind van de jaren '80 van de 20e eeuw waren excisie en dermabrasie eigenlijk de enige effectieve methoden voor het verwijderen van tatoeages.

Een met dermabrasie vergelijkbare methode is de chemische peeling. In plaats van de huid weg te schuren wordt deze met een chemisch middel, b.v. trichloorazijnzuur, weggevreten, dit zonder enige verdoving.

Bij een andere manier om de huid weg te halen wordt de looizuurachtige stof penta-digalloyl-glucose onder de tatoeage geïnjecteerd waarna de huid met tatoeage na verloop van tijd loslaat. De ontstane wond moet zeer zorgvuldig worden behandeld en het totale proces kan wel een jaar duren. De kans op blijvende huidbeschadiging is groot. Deze methode vond ik al beschreven in het boekje "Adam's jas" van december 2003, waarin stond dat deze methode "al enige jaren floreert".

Bij de coagulatietechniek wordt de huid met tatoeage weggebrand met een heet puntje. Ook hier is huidbeschadiging vrijwel niet te vermijden. Een vergelijkbaar wegbranden wordt gedaan met de verouderde methode met een pluspool en een minpool.

Huid laten zitten

Omdat het weghalen van de huid nooit een mooi resultaat geeft zijn er methoden ontwikkeld waarbij de huid kan blijven zitten, zij het vaak toch met een zekere beschadiging. Geen beschadiging geven de doe-het-zelf crèmes die o.a. in Amerika worden gebruikt. Het effect van deze vrij dure crèmes is niet echt eenduidig. Op een Amerikaanse weblog staan commentaren van gebruikers ervan, en diverse gebruikers merkten na vele maanden geen enkele vooruitgang. Er was zelfs iemand die dacht dat zijn tatoeage donkerder was geworden ! Anderen zagen wel een zekere vervaging, maar een volkomen verdwenen tatoeage werd niet gemeld.

Dan zijn er enkele methoden waarbij de huid wel wordt beschadigd, n.l. door een naald waarmee bepaalde stoffen naar de tatoeage-inkt worden gebracht, met de bedoeling om de inkt naar buiten te werken. Er zijn een aantal behandelingen nodig en het effect op de tatoeage is niet onaardig, maar de tarieven ligger hoger dan bij laserbehandeling. De kans op blijvende huidbeschadiging is onduidelijk. Omdat de overheid de middelen, die ingebracht worden, als geneesmiddel aanmerkt, is deze methode in Nederland niet meer in gebruik bij de niet-medische behandelaars.

Laser

Rond 1990 werd het mogelijk om tatoeages te verwijderen met een laser. Eerst waren daar de CO₂ laser en de argonlaser, die beide momenteel als verouderd worden beschouwd, o.a. vanwege het risico op littekenvorming. Tegenwoordig maakt men gebruik van zogenaamde Q-switch lasers zoals de Nd:Yag, de Robijn en de Alexandriet.

Een laser produceert sterk geconcentreerd licht van één golflengte, dat in een straal gebruikt wordt om iets te snijden. Een laserstraal kan b.v. (meestal computergestuurd) onderdelen uit staalplaat snijden.

De lasers voor het verwijderen van tatoeages produceren echter geen straal, maar zeer korte pulsen, variërend van 3 tot 20 nanoseconde, meestal 10 nanoseconde. Een nanoseconde is het miljardste deel van een seconde. Die zeer korte pulsen worden gericht op de tatoeage, waardoor de inkt sterk verhit wordt, terwijl het omringende weefsel slechts in geringe mate wordt verwarmd. Het effect van die verhitting is dat "grote", door het lichaam ingekapselde inktbrokken worden verpulverd, samen met het kapsel, waarna de inktdeeltjes klein genoeg zijn om door het lichaam te worden opgeruimd. Dat opruimen duurt 4 tot 8 weken, en dat is dan ook de gebruikelijke tijd tussen twee laserbehandelingen. Er zijn n.l. voor één bepaalde tatoeage meerdere behandelingen nodig, afhankelijk van de manier van zetten, de grootte, en het aantal kleuren.

Intense Pulsed Light behandeling (IPL)

Voor zo ver ik heb kunnen nagaan wordt deze methode in Nederland wel gebruikt voor permante ontharing maar (nog?) niet voor tatoeage verwijderen. In de Verenigde Staten wordt IPL de nieuwste en beste methode voor tatoeage verwijderen genoemd, minder pijnlijk dan laserbehandeling, en effectiever, resulterend in een kleiner aantal behandelingen. Het grote nadeel is echter, dat het fors duurder is. Klinieken rekenen daar $ 10 per puls, en dat kan aardig oplopen ! Het verschil tussen een laser en IPL is dat een laser werkt met één bepaalde lichtfrequentie, terwijl IPL werkt met het totale spectrum van zichtbaar licht. Ook is de puls van IPL aanzienlijk langer, miljoenen maal zo lang zelfs. Op een Nederlandse website kwam ik dan ook tegen : "deze lichtflits is echter niet kort genoeg om tatoeages effectief te kunnen behandelen." Gebruiken de Amerikanen de IPL op een andere manier ?

Conclusie

Door de meeste betrokkenen wordt de Q-switched laser momenteel als de beste methode gezien voor het verwijderen van tatoeages, en dit is dan ook de meest gebruikte manier in Nederland. Natuurlijk is geen enkele methode ideaal, maar de Q-switched laser is effectief, geeft weinig kans op littekens en pigmentverandering, en is door de gespreide behandeling redelijk betaalbaar. Bij b.v. 10 behandelingen met 10 weken tussenruimte duurt een totale tatoeageverwijdering bijna 2 jaar.