Zelf een tram besturen in
Bochum en Gelsenkirchen.
Op 13 en 14 oktober was ik mee met een excursie van de N.V.B.S. (Nederlandse
Vereniging van Belangstellenden in het Spoor- en tramwegwezen) naar Bochum. Doel: Het zelf besturen (o.l.v. een instructeur) van een tram door deze stad in het duitse Ruhrgebiet. Het volgende verslag heb ik geschreven voor het blad van de N.V.B.S. ; "Op de Rails".

Verslag van het rij-zelf-eens-een-tram weekend in Bochum,
13 en 14 oktober 2001.

Half negen zou de EuroCity vanaf Utrecht C.S. vertrekken. Door onduidelijke redenen werd dat 40 minuten later.
Excursieleider Ronald Bokhove was snel gelokaliseerd op het perron en zo doodden een deel van de aanwezigen de tijd wat met sterke koffie en dito verhalen. De mobiele telefoon van Ronald bewees goede diensten bij het gerust stellen van verontruste excursiegangers.
Na een toch nog vrij voorspoedige rit en overstap te Duisburg kwamen we pas tien voor half twaalf op Bochum Hbf. aan. De remise Universitätsstrasse is dicht bij het station en om geen tijd te verliezen snel de trams in en rijden maar...

De curieuze dubbele bedieningspost van Fahrschulwagen 620
De curieuze dubbele bedieningspost van de Fahrschulwagen 620

Let op de "dubbele pook bediening"
Zondag 14 oktober, o.l.v. Günter Meister in de leswagen 620.
Let op de dubbele "pook-bediening"
De groep bestond uit een stuk of twintig en was in twee porties verdeeld. Groep A ging met de èchte lestram van Bochum, wagen 620, op stap.
Dit is een speciaal voor de instructie in 1968 gebouwde twee-richting Düwag Grossraumwagen met aan elke kant plaats voor zowel de (aspirant) bestuurder als de instructeur. De instructeur zit hierbij iets schuin achter de op te leiden bestuurder en heeft óók een compleet instrumentarium voor zich.
Een uniek geval deze 620.
Volgens de instructeur op deze wagen, Günter Meister, zijn er in heel Duitsland ooit maar een stuk of vier à vijf trams speciaal voor de instructie gebouwd.

Deze wagen is dus nooit uit een bestaande tram omgebouwd maar was altijd al zo, compleet met schrijftafeltjes en vroeger zelfs de mogelijkheid om films en dia´s te vertonen. Een echt rijdend klaslokaal dus....
Het rijden met deze 33 jaar oude tram is een ervaring op zich. Schakelen doe je met een lange pook links van je en dit moet ook met het nodige "Fingerspitzengefühl" gebeuren want schakel-fouten blijkt de oude dame je niet in dank af te nemen.
De combinatie van links en rechts passerend verkeer, deze lange schakelpook en het op het juiste moment bedienen van het schakelaartje op het ´dashboard´ dat de "Federspeicher-bremse" activeert, was voor menig ´cursist´ genoeg om één of meerdere keren de maximaal-automaat uit te laten slaan.

Zondagochtend om negen uur...
Zondagochtend vroeg, vertrek bij de halte "Rathaus" met de 620.
een wat wazig plaatje van de 96, een M-wagen en  Essener museumtram 144
De KSW-tram 96 in perfect gerestaureerde staat in de remise Universitätsstrasse
Bochumse trambestuurders in spé moeten allemaal zo´n 60 uur rijervaring op doen waarvan een groot deel op deze wagen. En Herr Meister is niet makkelijk.... Ik zelf zat in groep B en ben dus de tweede dag met deze tram op stap geweest. Nadat we al een aantal keren lijn 308 (naar Hattingen) op en neer waren geweest ( een voor de instructieritten mooie lijn met ´voor elk wat wils´) viel mij het geluk ten deel de wagen een stuk door de stad te mogen loodsen en ook door één van de tunnels die het Bogestra-net rijk is.
In de tunnel gebood Herr Meister me de wagen bij een blauwe lamp neer te zetten en mochten we allemaal uitstappen om bij één van de nooduitgangen uitleg te krijgen. Een aparte ervaring om dan met toch 50 á 60 km/h. door zo´n tunnel te ´razen´.
De zaterdagavond werd niet in ledigheid doorgebracht. Om 9 uur precies werden we met de "96", de laatste KSW-tram van de Bogestra, vlak bij ´t hotel opgehaald voor een twee uur durende rit over de route van lijn 310 naar Witten - Heven Dorf, een route die, deels nog enkelsporig, nog wat van de sfeer van de vroegere lange interlokale lijnen door het Ruhrgebiet uitstraalt.
De "96" is puntgaaf gerestaureerd, compleet met lattenbankjes en verder alle soberheid die bij een Kriegsstrassenbahnwagen hoort. Bij het instappen kwam je zelfs een soort boenwas-lucht tegemoet.... Toen we om een uur of elf bij de halte Brückstrasse terug waren wilde onze (jonge) enthousiaste trambestuurder nog wel een lijntje doen.... Dat was voor velen in de groep niet meer nodig, ´t was zo al vermoeiend genoeg geweest....
Vorsichtig erste Stufe anfahren und dann Federspeicher lösen....
In de cabine van de 620 door Bochum en Gelsenkirchen
Zaterdag met de M-wagen 323 op stap
Met de M-wagen 323 door het Ruhrgebiet
Omdat ik in groep B was ingedeeld gingen wij de eerste dag met de "323" op stap, onder de hoede van Herr Jürgen Haas en Frau Heidemarie Deist als ´Wagen-begleiterin´. De "323" is een enkelgelede "M-wagen" uit 1977. Ook niet de allerjongste meer maar een totaal andere tram. De elektronica in deze tram zorgt er voor dat je met een klein pookje heel soepel de tractie kunt regelen. Met deze tram hebben we alle hoeken van Bochum, Gelsenkirchen en bijbehorende plaatsen gezien. De Bogestra heeft meer dan 90 km tramlijn liggen dus iedereen mocht weer ergens anders zijn kunsten vertonen.
Misschien minder apart dan met de "620" was ook dit een bijzondere belevenis, zeker als de instructeur achter je "Witze" gaat staan vertellen aan het hele gezelschap en z´n ´afstandsbedieningskastje´ naast je op het dashboard hangt...

Kortom het was een (ook door het prachtige weer) geweldig weekend, mede ook door de prima organisatie door Han Duijve en Ronald Bokhove. Dank ook aan de mensen van de Bogestra die onbaatzuchtig hun weekend opofferden om met ons er op uit te gaan. Zij organiseren dit soort rij-dagen in Bochum wel vaker en het geld dat zij er dan aan over houden mag van de leiding aldaar in een potje waarvan het historisch materieel rijdend kan worden gehouden. Een prachtige constructie die navolging verdient. Een mooie ervaring en een fraaie oorkonde (berechtigt zu nichts!...) rijker stapten wij weer op de trein naar huis.

Erik den Braber

Der Meister....
Günther Meister met de hand aan de pook....
Spurwechsel....
Vanuit de cabine van de 620 zie ik dat ik op het verkeerde spoor recht op de Schienenschleifwagen af rij.....
Museumwagen 40 , een tweerichting enkelgelede tram uit 1968
De "40" uit 1968 is de laatste "normale" enkelgelede tram van het oude Düwag-type in Bochum. Deze wordt als "historische wagen" bewaard.
Halte Punges Feld Hwst. Punges Feld

Even een fotostop aan de halte "Punges Feld" (lijn 308 / 318)

Bij de halte "Punges Feld" (lijn 308 / 318) is de gelijknamige Hauptwerkstatt.

de 620 in al haar glorie in de remise Universitätsstrasse Ronald

De 620 in de remise Universitätsstrasse

Ronald Bokhove loodst Fahrschul-wagen 620 door de stad

Daar doe je het toch allemaal voor....

Naar pagina twee (meer fotoos)               Naar de openingspagina