Bussum

De route van de Gooise Stoomtram liep aan de noordoostzijde langs Bussum. In 1902 kwam er een grenswijziging tussen Hilversum en Bussum. Uitspanning de 'Gooise Boer' aan de Laarderweg (nu Amersfoortsestraatweg) lag eerst in Hilversum en daarna in Bussum. Het huidige NS station Naarden-Bussum ligt (en lag) nog net in Bussum, maar was voor de reizigers naar Naarden ook van belang en wordt daarom ook bij Naarden genoemd. Al op het oude station uit 1874 had de Gooise een eigen spoor en in het nieuwe stationsgebouw uit 1926 was er een eigen toegangsdeur voor de reizigers die met de Gooise tram mee wilden (op de andere perrons had men namelijk een kaartje nodig). Het oude station lag toen nog in en kale open vlakte en het huren van een rijtuig was verre van goedkoop. In 1878 kwam de heer A.G. Heineken dan ook met een plan voor een paardentram van Naarden via Bussum naar 's Graveland. De heer Van der Meulen zag meer heil in een ringlijn met paardentram vanaf het station naar de 'Gooise Boer' en vandaar naar Naarden. Beide plannen gingen niet door doordat de gemeente Bussum niet mee wilde werken. Ir. C. de Bok lukte het in 1880 wel om een concessie te krijgen voor een traject van Naarden naar Huizen en vandaar via Laren naar Hilversum, maar zoals gezegd (bij Naarden) zag men van de aanleg af. De heer van der Meulen hield vol in zijn streven om Naarden een goede verbinding vanaf station Bussum te geven. Met de Hollandse IJzeren Spoorweg Maatschappij (HSM) nam men de concessie voor de lijn Naarden-Huizen van de Gooise over en kwam de HSM tramweg in 1883 in gebruik. Zoals gezegd werd de exploitatie in 1917 door de Gooise overgenomen.

Overzichtskaart van de trajecten van de Gooische Stoomtram (rood) en de HSM (blauw) door en langs Bussum. De blauwe nummers verwijzen naar de foto's hieronder. Ga met de muis over de kaart en klik op de plek van het station Naarden-Bussum voor een detailkaart

1. "Bij het verlaten van Naarden gaat men eerst het landelijke Gooi in. De tram gaat door het tolhek ten westen van Naarden, naar Laren, het oudste dorp van Gooiland. Boomkweekerijen en villa's rechts en links maken den weg gezellig. Na eenige minuten nadert men tot Jan Tabak" (passage uit 'Gids langs de Gooise Stoomtramlijn'). De foto is van rond 1900 (bron 2).

2. Hotel Jan Tabak had een eigen halte (bron 1.)

3. Jan Tabak in 1905 (bron v.)

4. Vaak liepen of fietsten er mensen tussen de rail, dit tot ergenis van de machinisten. Maar aparte voet- en fietspaden bestonden er nog nauwelijks. Foto nabij Jan Tabak (bron v.)

5. Even verderop bevond zich de halte 'Gooische Boer' waar ook een wisselplaats was. Hier moest de conducteur altijd even naar station Laren bellen. Dit was om te informeren naar de eventuele tegentram(s) waarop gewacht moest worden. Bij het beruchte tramongeluk in 1927 te Laren werd dit echter verzuimd. Foto van 1902 (bron 2.)

6. Nogmaals de 'Gooise Boer', enkele jaren later.

7. De Gooise Boer gezien vanuit de richting Laren in 1914 (bron v.)

8. Het spoor ter hoogte van Villa Gooioord in 1885 (Amersfoortsestraatweg 4). Ook op deze foto is goed te zien hoe open het landschap richting Laren toen nog was (bron v.)

9. Even verderop richting Laren kwam men langs de ruïne, welke bekend stond als de koepel van Roepel. De ruïne is in 1915 afgebroken. Toen heette dit gedeelte van de Amersfoortse straatweg nog Laarderstraatweg (bron v.)

10. Vlak voor de oorlog wordt er met de kleine motorwagens gereden op de lijn Bussum-Huizen-Laren-Hilversum. Hier staat de 7 op 12 augustus 1939 gereed op station Bussum voor vertrek naar Huizen (bron 9.)

10a. Na het uitbreken van de tweede wereldoorlog werden de stoomlocs weer 'van stal' gehaald en hebben deze goede diensten bewezen op de Gooise tramlijnen. Hier loc 16 met C552 op station Naarden-Bussum (bron g.)

10b. Dezelfde combinatie iets verderop. De GTM 52 is als C552 teruggekomen van de NS (bron 9.)

11. Het oorlogsjaar 1942 kende een barre winter. Met Loc 15 en de beide NTM locs 47 en 45 werd getracht de rails sneeuwvrij te krijgen. Openbaar vervoer was er toch al vrij weinig in de oorlogsjaren en dankzij deze bijzondere actie kon de volgende dag de dienstregeling weer hervat worden (bron 1.)

12. Ondanks het enorme brandstoftekort en de slechte kwaliteit kolen wist men in 1943 een uurdienst met drie treinen in stand te houden via de deels herlegde lijn Bussum-Huizen-Blaricum-Laren-Hilversum. Het nodige materieel was al van de hand gedaan, maar door het grote reizigersaanbod was er een extra wagon nodig (auto's en autobussen reden er immers nauwelijks meer). Men bouwde daarom een zomerwagon om tot een gesloten wagen. In augustus kwam de omgebouwde 43 in bedrijf en de 34 en 35 volgden (bron 1.).

12a. De trams hebben in 1942 een wat rommelige samenstelling. Hier loc 15 met de rijtuigen GTM 51 die weer teruggekeerd is van de NS waar deze het nummer 551heeft gekregen, de omgebouwde 43 en de GTM 23 die is tergugekeerd van de NTM waar deze het nummer C301 heeft gekregen (bron 9.)

12b. De C301 achter loc 45 van de NTM in 1942. Behalve de niet betalende bezetters is ook te zien dat dit rijtuig behoorlijk verwaarloosd is (bron 9.)

12c. Nogmaals de C301. Nieuw in 1942 is dat er nu ook conductrices op de trams dienst mogen doen (bron 9.)