Huizen

Op 5 september 2001 herbeleefde Huizen tijdens de Huizerdag de sfeer van de Gooische Stoomtram. Op vrijwel dezelfde plek langs het muurtje van de begraafplaats langs de Naarderstraat was er weer een stuk rail gelegd van zo'n 300 meter waarover loc 18 en rijtuig 21 zijn ritjes maakte. Klik hier voor een impressie.

In 1883 kent Huizen twee trammaatschappijen op haar grondgebied. De HTM met een lijn vanaf Bussum, langs de chemische fabriek Naarden (nu Quest International) en uitspanning Valkeveen tot aan de oude of hervormde kerk bij de Naarderstraat in Huizen. De andere lijn was van de Gooische Stoomtram vanaf Hilversum via Laren en Blaricum tot aan hotel Hendriks (later Promenade) op de Speklaan, nu Lindelaan (hier staat nu het hoofdkantoor van Slokker Bouwgroep - zie foto 4a.). Bij Naarden is al aangegeven dat de Gooische de verbinding Bussum-Huizen wel wilde, maar door onteigeningstoestan-den zag men dit niet zitten en daarom deed men de consessie over aan de HSM. Al snel had de directie van de Gooische daar veel spijt van. Pas in 1917 kon men dit stuk lijn 'inlijven' en werd er een verbinding gemaakt met de andere lijn in Huizen zodat er een rechtstreekse lijn van Bussum over Huizen naar Blaricum ontstond over de centuurbaan.

Overzichtskaart van het traject door Huizen. De blauwe lijn geeft de HSM lijn aan die in 1917 zou worden overgenomen door de Gooische (in rood). De rode stippellijn is het verbindingsstuk vanaf 1917. De blauwe nummers verwijzen naar de foto's hieronder. Klik op de detailkaart die de situatie van het station in 1917 aangeeft (met dank aan dhr. Dekker van het gemeentearchief Huizen).

1. In 1902 was het station van de HSM (op de plek waar nu ongeveer het Prins Bernhardplein is) niet veel meer dan dit kleine houten gebouwtje. Het was de wachtkamer en kantoor van de stationschef (bron m.)

2. De rijtuigen van de HSM (van de fa. Herbrand te Keulen) oogden wat lomper dan die van de Gooische Stoomtram. De meeste ervan werden bij de overname in 1917 dan ook direct terzijde gesteld (bron 1.)

3. De locs van de HSM werden 'ledikant' genoemd vanwege de grote openingen aan de zijkanten welke met een gordijn konden worden afgesloten (bron 1.)

4. Rond 1900 was dit deel van Huizen in de omgeving van het stationsplein aan de Naarderstraat nog amper bebouwd. Ruimte genoeg dus voor een ruim emplacement waarop gerangeerd kon worden. Hoewel de rails (en het latere stationsgebouw) is verdwenen is deze plek aan de Naarderstraat nog goed herkenbaar. Zoals op de meeste stationsplekken van de Gooise zijn ook hier parkeerplaatsen gekomen (bron m.)

4a. Rond diezelfde tijd had de Gooische een station op de toenmalige 'Speklaan', nu Lindelaan. Dit was bij hotel Promenade, voorheen hotel Hendriks (bron: gemeentearchief Huizen).

5. Bij de overname in 1917 van de HTM door de Gooische Stoomtram verrees ook dit stationsgebouw. Op de bovenverdieping woonde de stationschef met zijn gezin (bron m.)

6. De 'Fret', een B-tenderloc, had de bijnaam 'Fornuis'. Deze loc werd door de HSM vooral gebruikt voor goederenconvooien (o.a. voor de kaasfabriek van Westland en de Balatum, nu BN International). De 'Fret' staat hier voor halte Berghuis (bij het landgoed Berghuis op de grens van Huizen en Naarden) in 1917. Deze halte werd ook wel 'Drafna' genoemd (bron 1.)

7. Bij de opening van de kalkzandsteenfabriek 'Rijsbergen' (nu onderdeel van Xella) in 1920 had de Gooische er een goede klant bij. Het vervoer van de stenen en de aanvoer van ongebluste kalk vanuit de Ardennen via Hilversum heeft echter maar tot 1930 geduurd. Men stapte toen over op vrachtwagens (bron 1.)

8. Na de komst van het nieuwe stationsgebouw werd de houten 'keet' op de kop van het spoor afgebroken. Erachter was een uitspanning. Op deze plek staat nu ongeveer het postkantoor. Foto van 1927 (bron m.)

9. Een drietal foto's van het Tolhuis aan de Naarderstraat. Aanvankelijk had deze een rieten dak, maar deze ging regelmatig de brand in als gevolg van een vonkenregen vanuit de locs. Foto van 1930 (bron m.)

10. De verschillende tolwegen in het Gooi waren een enorme kostenpost op de begroting van de Gooise. Er was een tol bij het St. Janskerkhof (tussen Laren en Hilversum), het Huizerhoogt (tussen Huizen en Blaricum) en bij het begin van de Huizerstraatweg. Ook de Vechtbrug bij Muiden kende een tol (bron 1.)

11. Deze tollen waren de voorlopers van de wegenbelasting. Het tolgeld was bedoeld voor het onderhoud van de weg e.d. Vanwege de slinger in de weg mocht hier niet harder gereden worden dan 5,5 km/u. De tol aan de Naarderstraat werd in 1930 opgeheven. Het fietspad loopt nu achter het huisje om, maar voor de rest ligt dat op de plek van het toenmalige spoor (bron m.)

12. Links het muurtje van de begraafplaats waar 58 jaar later weer de tram reed tijdens de Huizerdag 2001. In 1942 was het spoor van Huizen over Blaricum naar Laren reeds opgebroken en liepen de trams alleen nog van Bussum over Crailo naar Laren. Dat gebied werd door de bezetters als 'Sperrgebied' aangewezen waardoor de tram daar opgedoekt moest worden. De directie besloot het traject Huizen-Blaricum-Laren in 1943 weer te herleggen, dit tot volle tevredenheid van de bewoners. Busverkeer was er nog maar nauwelijks. Slechts een enkele bus was voorzien van een aanhanger met een gasverbrander (bron 1.) Klik hier voor een kort filmpje van lok 18 tijdens de Huizerdag in 2001

12a. Even verderop richting Blaricum en Laren op de Ceintuurbaan ter hoogte van de Lindenlaan rijdt in 1944 NS loc 8129 met rijtuigen 22, 301, 553 en de verbouwde 34 op weg naar Hilversum (bron 9.)

13. Motorwagen 7 op de Huizerstraatweg (nu Naarderstraat) bij halte Valkeveenselaan in 1936. Op de route Bussum-Huizen-Blaricum-Laren reden de kleine motorwagens (bron 5.)

14. Ook in de oorlogsjaren was Valkeveen een favoriete uitspanning. Hier een plaatje van de Valkeveen Expresse in 1943 onderweg naar Bussum (bron 5.)

15. Bij de Beetwortelfabriek Kuhn (naast wat nu tuincentrum v.d. Roest is) was er dubbel spoor en de halte Drafna. Hier werden er wagens met beetwortelzaad afgeleverd bij Kuhn. Hier is in 1944 in de bocht loc NS 8129 met z'n 33 ton door de rails gezakt. Hierdoor ontspoorde een van de rijtuigen waarna het tegen een boom botste en de conducteur verongelukte (bron 5.)

15a. Loc WSM 22 met goederenwagons ter hoogte van halte Berghuis in 1946 (bron 9.)

16. De chemische fabriek Naarden (Nu Quest International) had eigen sporen op haar terrein welke aansloten op dat van de Gooische. Elke week werden hier enkele tankwagons afgeleverd. Hier rijdt de laatste passagierstram met NTM - loc 45 (bron 5.)