Naarden
Dit vestingstadje is vooral bekend om zijn historische bouwwerken als het raadhuis en de grote kerk waar nog altijd jaarlijks (vanaf 1922) de Matthäus Passion te beluisteren is. De Gooise stoomtram heeft jaren de vele bezoekers vervoerd en zelfs in de oorlog hield men hiervoor het spoor vanaf Bussum Abri in takt terwijl het al vanaf Amsterdam tot Naarden was afgebroken (kort na de spoorwegstaking in 1940).
De planning van het spoor in 1881 door Naarden ging niet gemakkelijk. Met name de eigenaar van het pand op de hoek van de Marktstraat en de Cattenhagestraat lag aanvankelijk dwars. Er moest namelijk een hoek van het pand af om ruimte te maken voor een toch al krappe boog (waar later toch de nodige trams uit de bocht zouden schieten om vervolgens tegen de kapperssalon tot stilstand te komen). In het voorjaar van 1882 vond de feestelijke openingsrit door Naarden plaats in bijzijn van burgemeester en wethouders.
Aanvankelijk zou de tramweg vanaf Naarden naar Huizen worden aangelegd en dan naar Blaricum en Laren. Men koos vanwege onteigeningstoestanden voor de directere route via Crailo naar Laren. Ook werd de lijn Hilversum-Laren-Blaricum-Huizen aangelegd. De lijn Bussum-Huizen zou echter kort daarna (november 1893) wél door de HSM in gebruik worden genomen. Dit bedrijf werd vanaf 1917 door de Gooise ingelijfd.
|
1. Langs de Naarder trekvaart vanaf Muiden kwam men bij Naarden aan. Foto van ca. 1900 (bron 2.) |
2. Het eerste obstakel was de nauwe Amsterdamse poort. Deze werd in 1915 afgebroken. Foto van ca. 1900 (bron 2.) |
|
3. Aan de andere zijde maakte de tramweg een scherpe s-bocht. Foto ca. 1900 (bron 2.) |
4. Hier het hoekpand welke een stuk moest prijsgeven om ruimte te maken voor de tram. Foto ca. 1900 (bron 2.) |
|
5. In de marktstraat passeerde de tram de grote kerk en het oude stadshuis dat dateert uit 1601. Foto ca. 1900 (bron 2.) |
6. Opnieuw moest de tram een s-bocht maken om zich vervolgens door de Utrechterpoort te wringen. Foto ca. 1900 (bron 2.) |
|
7. Eenmaal buiten de stadswallen kwam je op de kruising van de Gooise en HSM lijn bij halte ABRI (het huidige woonwagenkampje rechts van deze plek ligt nog steeds aan een weg die zo heet). Foto ca. 1900 (bron 2.) |
8. Of het nou in het nummer zat ... loc 13 heeft hier het eerste Nederlandse pantservoertuig klemgereden nadat deze de tram geen voorrang had verleend. De kapperszaak op de hoek van de marktstraat moest het weer eens ontgelden (bron 1.) |
|
9. In 1925 vindt er op de kruising Brediusweg-Amersfoortsestraatweg een zwaar ongeval plaats met twee doden als gevolg (bron g.) |
9b. Van de auto bleef weinig over (bron g.) |
|
10. Open rijtuig uit de serie 26-32 ook wel 'kipkarretjes' genoemd. Deze staat gereed op wat nu station Naarden-Bussum heet (sommige foto's van dezelfde plek vindt u onder bussum (bron 1.) |
11. Een moterrijtuig met open rijtuig op dezelfde plek in 1933 (bron 4.) |
|
12. Moterrijtuig 13 komt de vesting uitrijden via de Utrechtse poort. Door de hoge benzinebelasting besloot men om de motorwagens van dieselmotoren te voorzien. Foto ca. 1933 (bron 1.) |
13. De ophaalbrug over de Galgesloot in 1935. Net als bij elke andere ophaalbrug moest er hier voorzichtig gereden worden (bron v.) |
|
14. Dezelfde kruising als op foto 7, maar dan in 1936. De tram voor ons komt vanaf Laren en is onderweg via Naarden naar Amsterdam. De tram rechts komt van Bussum en is onderweg naar Huizen. Tussen de trams is de verbindingsboog uit 1905 te zien. Vanaf die tijd maakte de Gooise al gebruik van het stuk HSM spoor via ABRI naar Bussum (bron 1.) |
14a. Op 11 april 1941 wordt de Mattheüs Passion in de grote kerk opgevoerd. Zowel vanuit Hilversum als vanuit Bussum is er een tram gearriveerd welke op halte Abri wordt gecombineerd om naar de kerk te rijden. Loc NTM 47 rijdt op kop en Loc 16 aan de achterzijde (bron 9.) |
|
14b. Een jaar later is de lijn Bussum-Huizen weer hersteld en opnieuw in gebruik genomen. Vanaf halte Abri zal men nu te voet naar de kerk in Naarden moeten gaan voor de Mattheüs Passion (bron 9.) |
14c. Zomerdrukte op 1 augustus 1943 bij halte Abri. Door het tekort aan bussen zijn volle trams met drie rijtuigen eerder regel dan uitzondering (bron 9.) |
|
15. In 1938 wordt het spoor naar de linkerkant van de Amersfoortsestraatweg verlegd. In de twintiger jaren is er ook een omleiding buiten de vesting tot stand gekomen (bron 1.) |
16. Even verderop richting Bussum en Laren reed de Gooise langs het Blindeninstituut (foto van 1933). Dit instituut ligt overigens nog net op het grondgebied van Huizen (bron v.) |
|
17. Een motorrijtuig uit de serie 2-9 steekt hier de ophaalbrug van de Bussumervaart bij Naarden over in 1939. De tram had hier een eigen spoor en ophaalbrug gekregen door de weilanden, iets zuidelijker dan het oorspronkelijke spoor. Er is op deze plek nog wel een ophaalbrug, echter een veel kleinere die alleen voor fietsers is (bron 1.) |
18. Na het uitbreken van de oorlog werden de diensten sterk ingekrompen. In 1939 waren hele trajecten al verbusd maar door de motorbrandstofschaarste werden de overgebleven stoomlocs 15 en 16 weer ingezet op de lijnen Bussum-Huizen en Bussum-Laren. Hier de 16 in de Comeniuslaan in 1940 (bron 1.) |
|
19. Het hoofdkantoor was inmiddels van Amsterdam naar Hilversum verhuisd en de rails van Amsterdam naar Muiden was opgebroken. Ten behoeve van de Mattheus-Passion was Naarden in 1941 vanaf halte ABRI nog bereikbaar. De Gooise heeft locs 45, 47 en 50 moeten lenen van de NTM Friesland (bron 1.) |
20. Loc 16 op station Naarden-Bussum (bron 4.) |
