Een bijbels teken
Veel franciscaansgezinde mensen dragen een tau, de laatste letter van het Hebreeuwse alfabet met de vorm van een kruis. Wat is de oorsprong van dit gebruik? Één van de oorsprongen is de bijbel, met name Ezechiël 9:4 en Openbaringen 7:3. Daarin wordt gesproken over het teken dat op het voorhoofd zal staan van mensen die gered worden. Van oudsher is de tau, die overigens ook voorkomt in het Griekse alfabet, beschouwd als dit teken van redding.
Franciscus en het tau-teken
Franciscus leerde het tau-teken kennen ten tijde van zijn ommekeer, toen hij in de uitgestoten melaatsen mensen zag om lief te hebben. De drie gezellen, die vanaf het begin met hem waren, schreven hierover na zijn dood:
'Franciscus was nog in de ban van hem bemoedigende en krachtgevende woorden -- waarin hij zich een wenk gegeven wist door God -- toen hij tijdens een rit te paard in de buurt van Assisi een melaatse tegenkwam. Gewoonlijk deed het zien van melaatsen hem huiveren en vluchtte hij vol afkeer voor hen weg. Daarom moest hij zich nu wel geweld aandoen, maar hij liet zich niet afschrikken: hij gleed van zijn paard, gaf de melaatse een geldstuk en kuste hem de hand. Daarop omhelsde de melaatse hem en gaf hem de vredeskus. Franciscus besteeg vervolgens weer zijn paard en zette zijn rit voort.
'Na deze gebeurtenis ging hij zich steeds meer metterdaad verachten en kleineren totdat hij tenslotte door de kracht van Gods genade geheel de baas zou zijn over zijn eigen ik. Zo begaf hij zich enkele dagen later met een dikke buidel geld naar een melaatsenverblijf; hij verzamelde alle melaatsen om zich heen en gaf hun ieder een aalmoes; en ieder van hen kuste hij ook de hand. En toen hij wegging, was werkelijk datgene wat tevoren walgelijk en bitter voor hem was -- namelijk het zien en aanraken van melaatsen -- in zoetheid veranderd.'
'Toch had hij daarvoor zo'n afkeer van melaatsen gehad en was het zien van hen zo walgelijk en bitter voor hem geweest dat hij hen niet alleen niet wilde zien, maar zelfs vermeed in de buurt van hun verblijf te komen. En als hij toevallig eens dicht langs een verblijfplaats van hen kwam of hen zag, voelde hij wel een groot medelijden met hen en gaf hij hun altijd, al was het dan door een tussenpersoon, een aalmoes, maar zelf wendde hij zijn ogen af en kneep zijn neus met de hand dicht. Na zijn bezoeken aan de melaatsen was Franciscus van gezindheid geheel veranderd.'
In zijn testament schreef Franciscus over deze ervaring: 'De Heer heeft mij, broeder Franciscus, aldus een begin gegeven van een leven in boetvaardigheid: toen ik in zonde leefde, vond ik het erg bitter melaatsen te zien. En de Heer zelf heeft mij tussen hen gebracht en ik heb hun barmhartigheid bewezen. En toen ik bij hen wegging was wat wat ik bitter vond voor mij omgeslagen in zoetheid naar ziel en lichaam en toen ben ik een korte tijd zo gebleven en heb de wereld verlaten'.
Wat hebben deze ervaringen nu met het tau-teken te maken? De Antoniusbroeders, melaatsenverplegers te Rome, droegen een grote tau op hun kleed als teken van hun toewijding aan God en aan de mensen. Franciscus nam dit teken over als symbool van Gods zegen voor de schepping en van zijn intense liefde voor de lijdende mens. Hij bracht het tau-teken aan op huizen, muren en bomen. Zo is in een nis te Fonte Colombo nog het rode tau-teken te zien, dat daar door hem is aangebracht. Hij gebruikte de tau ook om mensen te zegenen en hij ondertekende zijn brieven ermee. Zo'n ondertekening is bewaard gebleven onder zijn zegenspreuk voor broeder Leo.
Heden
De griekse schrijver Nikos Kazantzakis ziet in Franciscus een mens die een orde wilde stichten met als taak naar de hel af te dalen en daar de verdoemden te troosten. Als de ordeleden er niet in slagen de smart van de verdoemden te verlichten, zullen zij in de hel blijven om samen met hen te lijden. Franciscus is hierbij tot het uiterste gegaan; hoogstwaarschijnlijk is hij melaats gestorven. Overal in de wereld dragen mensen nu een tau als herkenningsteken. Ze drukken er mee uit dat ze zich verbonden voelen met Franciscus en zijn zoektocht naar een wereld van vrede en alle goeds voor alles en iedereen, en dat zij bereid zijn daar zelf aan bij te dragen.