APOTHEEK Anske Eelkisz (Anchises Elconis / Elconius) Leeuwarden 1625 failliet

>> HOMEpage
Ndl. apotheek XVIIe eeuw, school Gerard Terborgh

M.H.H. Engels, juli-augustus 2006

Zie ook:

Leeuwarder pharmacopee

Opschriften apothekerspotten

Kruiden

Apothekers en apothekersgezellen



INLEIDING

Adama's theses

Op 15 april 1613 liet Anchises Elconius zich als student medicijnen inschrijven aan de universiteit van Leiden. Zijn eigenlijke naam Anske Eelkes had hij in het Latijn vertaald. Als leeftijd gaf hij 16 jaar op (*1597) en als geboorteplaats Harlingen.
Waarom koos deze Harlinger niet voor het nabije Franeker, maar het verre Leiden? Wellicht omdat het geneeskundig onderwijs van Leiden toen een betere naam had dankzij professor Pieter Pauw. Diens Friese studentassistent Menelaus/Minne Winsemius gaf onderricht in de hortus, de kruidentuin van de universiteit. Hij promoveerde op 1 november 1612 bij prof. Bontius tot doctor in de geneeskunde op een Disputatio inauguralis de hydrope en keerde terug in Friesland. Winsemius volgde in 1616 Augustinus/Auke Adama op als hoogleraar te Franeker. Adama was in Bazel op 1 december 1599 tot doctor in de geneeskunde gepromoveerd, ook op theses over waterzucht (oedeem). Hij had moeite met de onlusten door studentenverenigingen in de Friese universiteitsstad.

Hoelang Anske Eelkes in Leiden gestudeerd heeft, is niet bekend. Als Anchises Elconis van Harlingen komen we hem weer tegen in het trouwboek van Leeuwarden: op 26 februari 1620 ging hij in ondertrouw, precies een maand later trouwde hij met Aefke Ulckes van Leeuwarden. Hij was toen al apotheker. Dat vak leerde men gedurende gemiddeld drie jaar als gezel bij een apotheker. - De namen van apothekersgezellen 1617-1632 in de Leeuwarder certificaatboeken gaan vergezeld van informatie over hun leertijd, leermeesters en leerbrieven. - Kennis van Latijn was onontbeerlijk, een universitaire opleiding bestond niet. Een gedeeltelijke medicijnenstudie kwam, zoals in het geval van Anchises/Anske, zeker van pas. In Leiden, of - waarschijnlijker in Harlingen is Anske Eelkes bij een apotheker in de leer geweest. - Harlingen bezat volgens de stadsplattegrond van 1610 een Apothekerstraat; tegenwoordig Romastraat en Vianen. - Met een certificaat op zak en na verwerving van het burgerrercht te Leeuwarden in 1620 kon Anske een apotheek in de Friese hoofdstad beginnen. Zijn schoonvader koopman Ulcke Piers had hem startkapitaal verschaft, van brouwer Jacob Dirx huurde hij een pand. Vijf jaar later behoorden beide geldschieters, een leverancier van kruiden, een chirurgijn en anderen tot de schuldeisers. De apotheek maakte te weinig winst. De oorzaak? De ongunstige ligging van de zaak en/of te veel concurrentie?
Torenstraat 1622M.b.v. de namen van buurtgenoten (certificaatboek 1623: 94 resp. 96; Anske was op 1 april 25 jaar - *1598) en de Groot Consentboeken is de apotheek te lokaliseren in de Torenstraat. Aan de westzijde van de Torenstraat, op het huidige nummer 1, bevond zich in de zeventiende eeuw een huis voorzien van een "stock in de gevel met het walvisrib daeropstaende"; Gr. Consentboek 1620, ee-10, 81 verso; ook in 1657 was die benaming nog geldig (ee-20, 10 verso). De dichtstbij gelegen apotheek was die van Tiaerd Isbrants op de hoek van de Nieuwestad en de Kleine Kerkstraat.
De afwikkeling van het faillissment is niet bekend. - De Raad en de Gezworen Gemeente van Leeuwarden had op 19 februari 1621 het houden van aucties of de publieke verkoop van winkelwaren verboden, tenzij bij sterfgeval, in het sterfhuis.
Anske Eelkes overleed vóór 18 november 1631. Zijn vrouw Aefke Ulckes hertrouwde 3 december 1631 voor gerecht met kleermaker Simon Pieters. Zij overleed in 1633. Ten behoeve van het weeskind Bauckje - in het doopboek op 19 februari 1623 vermeld als Bauck een dochter van Anske Anskes! - werden 26 oktober / 24 november 1633 de bezittingen en schulden van Simon en Aefke geïnventariseerd. De boedelbeschrijving is mede interessant vanwege de begrafenisgebruiken die eruit zijn af te lezen.
Weduwnaar Simon Pieters hertrouwde voor het gerecht op 6 december 1634 met Attie Sickedr. van Oldeboorn. Bauck trouwde 26 december 1657 met soldaat Thomas Jacobs Kock en na diens dood met Samuel van Bijvoet. Het tweede huwelijk vond plaats op 6 mei 1677. Samuel was "sypelschrijver", een Friese benaming voor compagnieschrijver.

apotheek bij Petrus Baerdt, Deugden-spoor 1645 Archivaris mej. R. Visscher schreef in het Pharmaceutisch Weekblad 62 (1925) no. 45, blz. 1190-1197 "Iets over de pharmacie te Leeuwarden tot het einde der 18e eeuw". Algemene literatuur: D.A. Wittop Koning, Compendium voor de geschiedenis van de pharmacie van Nederland, Leiden 1986; H.A. Bosman-Jelgersma, Pillen, poeders en patiënten: apothekers en hun zorg voor de gezondheid door de eeuwen heen, Amsterdam 1983. De Leeuwarder apothekers hebben nooit een gilde gevormd. Een koopmans- of kramersgilde, waaronder de apothekers elders wel vielen, kwam er in Leeuwarden pas in 1758. Sedert 1550 had de stad wel een chirurgijnsgilde; vgl. H.L. Straat, Het chirurgijnsgilde te Leeuwarden, In: De Vrije Fries XXXi (1932), 1-40.
"Het vrij uitvoerige gildearchiefje der chirurgijns draagt alom de sporen van de moeite die het [gilde] schijnbaar had, de verlangde monopoliepositie te handhaven, die, wat de baardscheerders betreft, door het formeren van een eigen [barbiers]gilde tenslotte verloren werd." Aldus de inleiding bij de inventaris door D. Dam van de gildearchieven; Hist. Centr. Lwd.: Arch. nr. 7. Bij Straat lezen we op blz. 2 dat "niemand, buiten de gemeene jaarmarkten (dan alleen was het wel toegestaan) op bruggen of andere plaatsen zalve, olye, wormcruyt ofte andere medecijne mocht verkoopen". Uitzondering waren natuurlijk de apothekers, zoals artikel 11 van de gilderol 1550 (Straat blz. 26) zegt: "tenzij hij daartoe verloff ende consent heeft van de Raad".
gevelsteen KeldersHet chirurgijnsgilde startte met 13 leden. Volgens Ph. Kooperberg, Geneeskundige plaatsbeschrijving van Leeuwarden, 's-Gravenhage 1888 (blz. 328) telde de hoofdstad van Friesland eind 19e eeuw 13 apothekers. Hoewel daarvoor tot nu toe geen bewijzen gevonden zijn, is het heel wel mogelijk dat de Leeuwarder apothekers elk bij een chirurgijn hoorden en dat de medische zorg en medicamenten goed verdeeld over de stad bereik- c.q. verkrijgbaar waren. Markante punten zoals hoekpanden waren voor apothekers ideale vestigingsplaatsen.
Apothekers verkochten in de 17e eeuw niet alleen medicijnen zoals pillen, tabletten, zalven, tincturen en pleisters, maar ook veel producten die men in de "klassieke" 20ste-eeuwse drogisterij vond, zoals snoep evenals verf en penselen. In de boedelinventaris worden ook conserven, wasmiddel (blauwsel), (ratten)gif, tabak en tabakspijpen genoemd. In de winkel van Anske Eelkes stond een beeld van een tabaksman ofwel tabaksmoriaan zoals er een te zien is in museum Joure; op de Leeuwarder kelders was ooit een gevelsteen (De jonge Moor) te zien, thans in het Fries Museum. Ook een koperen uithangbord wordt in de boedelinventaris vermeld, helaas zonder wat daarop was afgebeeld.
De Latijnse termen zijn door de inventarisator soms vreemd gespeld: hij was klerk; in andere boedelinventarissen van apotheken beschreven collega-apothekers de winkelvoorraad. Voor de juiste spelling verwijs ik naar een overzicht van opschriften van apothekerspotten, de Leeuwarder pharmacopee (1687, 1712, 1745 of andere editie) en Stephanus Blancardus' Lexicon medicum renovatum, in quo totius artis Medicae termini, in anatome, chirurgia, Pharmacia, Chymia, Te Botanica etc., Lugduni Batavorum 1735.


>> begin

INVENTARIS

Hist. Centr. Leeuwarden: inventarisatieboek Y 28, blz. 1-29, 21 nov. vv. 1625
p. 1 links in de marge:
Anske Eelckis Apothequer ende Aaffke Ulckedr. echteluyden hebben verclaard ende bekend, sulx doende mids desen, dese navolgende geinventariseerde huysraden ende winckelwaren tot proffite van hare gemene crediteuren aff te staan ende haare d'selve op te draghen mids desen, onvercort nochtans haar Aaffke haar recht angaand haar ingebrachte goederen, clederen als andersints. In kennisse hare handen hieronder gesteld, huyden desen 26 January 1626

handen Anske en Aefke

[autograaf:] Anske Eelkes
apoteecquer
[autograaf:] Aefke Ulckes


inventarisator: Albert Tyerxz. gesworene clerq op d'Secretarie deser Stede

p. 29
Utschulden wederomme te laste comende te betalen
- Schepen Steven Hotsisz. compt volgens obligatie hondert car.gl., capitaal 100-0-0
- Henrick van Marsum compt volgens obligatie hondert dire ende t'negentich car.gl., dus hier 193-0-0
- Dr. Scipio Dominici compt volgens obligatie negenthien car.gl., facit 19-0-0
- Ulcke Piers als cessie hebbende van Henrick Pieters cruydenier compt volgens obligatie vyerhondert vyerendevijftich car.gl. capitaall buyten d'oncosten daerover gevallen, dus hier 454-0-0
Welcke p.en Anske Eelckis verclaard van sijn eigen geld betaald te wesen.
- Ulcke Piersz. compt noch volgens oligatie bij Aafke sijn dochter aan hem passeerd sevenhondert twintich car.gl. capitaal, facit 720-0-0
Van welcke schuld Anske Eelckis verclaard geen kennisse te hebben ende oversulx d'zelve niet aan te nemen.
[Vgl. de aestimatie en inventarisatie 1624 na het overlijden van de eerste echtgenote van lakenkoopman Ulcke Piersz.]
- Jacob Dirx brouwer compt voor een jaar huyr op mey ancomende t'verschinen hondert twaalff ggls 156-16-0
- Liewe Liewis metseler van verdiensten 2-0-0 [einde]

[blz. 10]
Apothequers winckelwaren ende gereedschappen [van] Anske Eelkisz


>> begin

OPSCHRIFTEN VAN APOTHEKERSPOTTEN bestaan meestal uit twee gedeelten, één of meerdere letters, die de geneesmiddelvorm aangeven en de naam van een enkelvoudig geneesmiddel uit planten- of dierenrijk. Van de geneeskrachtige planten worden bepaalde delen gebruikt, aangegeven met:

baccabesgranumkorrel
balsamumbalsempetalumbloemblad
carovruchtvleespulpamoes
cortexbastradixwortel
flosbloemresinahars
foliumbladrhizomawortelstok
fructusvruchtsemenzaad

Verklaring afkortingen geneesmiddelvorm:

AaquawaterOoleumolie
antidotumtegengifoximelzure honing
AxreuzelardengiaPpastapasta
Cconfectiogeconfijte vruchtenpilulaepillen
conditaidempulvispoeder
EelectuariumlikkepotRrobgelei
extractumextractSsirupusstroop
Ggummispecieskruiden
lo(o)chlikkepotsuccussap
MmelhoningTtrochiscuskoekje
MPmassa pilularumpillenmassaUunguentumzalf (ook dikwijls als V)
MivamoesVvinumwijn


A
AbsinthiumArtemisia absinthiumalsem
AcaciaAcacia Senegal
Accatiazie Acacia
Acetas cupri (Ungt)koperacetaat
Acetas plumbi (Ungt)loodacetaat
AcetosaRumex acetosaveldzuring
Acetositas citri?
AconitumAconitum Napellusblauwe monnikskap
Aegyptiacum (Ungt)egyptische zalf
AgaricusPolyporus officinalislorkenzwam
Aggregativae (Pil)opeenhopende pillen
AgrimoniaAgrimonia Eupatorialeverkruid
Alba (Ungt)witte zalf
Albi Rhazes (Troch)witte koekjes naar Rhazes
Album camphoratum (Ungt)witte kamferzalf
Alhandeli (Troch)koekjes van Kolokwint
Alkermes (Conf)konfekt met karmijn
AloëAloe veraaloë
Aloephanginae (Pil)welriekende pillen m[et] aloë
Aloes c[um] Petroleo (Ungt)aloëzalf met steenolie
AlthaeaAlthaea officinalisheemst
Ambust (Ungt) adbrandzalf
Amygdalum amarumPrunus communisbittere amandel
Amygdalum dulciszoete amandel
AngelicaAngelica archangelicaengelwortel
AnserinaPotentilla Anserinazilverschoon
Anserina (Ax)ganzenvel
Ant. frig. (U)zalf tegen de koude
Anthoszie Rosmarinus
Antimonium crudumSulfidum stibiosum nativum
Antiscorbuticumtegen scheurbuik
Arcai (Bals) UngtElemi
Arcanum Dub (S)Sal Arcanum duplicatum
ArnicaArnica montanavalkruid
ArthanitaCyclamen europaeumvarkensbrood
ArthemisiaArthemisia Absinthiumalsem
Asa Foetidaduivelsdrek
AurantiumCitrus aurandumoranjeappel
Aurumgoud
Axungia oxygenatageoxydeerde reuzel
Axungia porcinaPorcusvarkensreuzel
B
BardanaeLappaklitwortel
Basilicum (Ungt)koninklijke zalf
Benedictum laxarivum (Elect)likkepot v[an] Ipomoea, turpethum
BerberisBerberis vulgarisberberis
BetonicaStachys betonicabetonie
Bolus armenicuszegelaarde uit Armenië
BoragoBorago officinalisbernagie
BuglossaAnchusa officinalisossetong
Byzantinus (Sir)byzantijnse stroop
C
CalamentumCalamintha alpinasteentijm
CalendulaCalendula officinalisgoudsbloem
CamphoraCinnamomum camphorakamfer
CannabisCannabis sativahennep
Capillare venerisAdiantum cuneatumvenushaar
Carduus benedictusCnicus benedictusgezegend distelkruid
Caryophyllum conditaEugenia caryophyllatageconfijte kruidnagelen
CascarillaCroton eluteriacascarilla
CassiaCassia fistulaCassia
Castoreumbevergeil
Catholices (Extr)algemeen werkzaam extrakt
CentauriumErythrea centaureumduizendguldenkruid
Cerasa conditaPrunus aviumgeconfijte pruimen
Cerasum nigrumPrunus cerasuszwarte kers
Cerussa simplex (Ungt)eenvoudige loodwitzalf
ChamomillaMatricaria chamomillakamille
Chamomilla romanaAnthemis nobilisroomse kamille
ChelidoniumChelidonium vulgarisstinkende gouwe
Cholagogum Sylvii (Elect)galdrijvende likkepot v[an] Sylvius
CichoreumCichoreum intybuscichorei
Cidonia (Caro)zie Cydonia
Cithoniazie Cydonia
CitrusCitrus medica subsp. limonumcitroen
Cochiae (Pil)hoofdpillen
CochleariaCochlearea officinalislepelblad
Coeruleum (Ungt)blauwezalf
Comitissa (Ungt)(zalf) van de gravin
Copayus (Bals)Copaifera officinaliscopaivabalsem
Crocus (optim)Crocus Sativabeste saffraan
Crystaliae Tartaru (Pulv)poeder van wijnsteenkristallen
Cuprum cum melle (Ungt)koperzalf met honing
Cydonia conditaCydonia vulgarisgeconfijte kweeperen
CynoglossumCynoglossum officinalishondstong
CynorrhodonRosa caninahondsroos
D
Defensivum coeruleum (Ungt)blauwe beschermende zalf
Desiccativum album (Ungt)witte uitdrogende zalf
Desiccativum rubrum (Ungt)rode uitdrogende zalf
Diacatholicum (Elect)samengestelde likkepot pruimen
DiacinnamomCinnamomum Zeylanicumsamengesteld geneesmiddel met kaneel
Diagalangae (succ)samengestelde likkepot uit kiespijnwortel
Diagridium (Pulv)Scamonium cydoniatum
Diamargaritisamengesteld geneesmiddel uit parels
Diamoschussamengesteld geneesmiddel met muskus
Dianthoszie Anthos
Dianucumsamengesteld geneesmiddel uit noten
Diaphenicum (Elect, Ungt)samengesteld geneesmiddel uit dadels
Diaprunumsamengesteld likkepot uit pruimen
Diaprunum solutivumoplossende likkepot uit pruimen
Diaprunus laxativuslaxerende likkepot uit pruimen
Diarrhodonsamengesteld geneesmiddel met rozen
Diascordium FracastoriTeucrium scorodoniakonserf van gamander
Diascordium incompletumonvolledige likkepot van gamander
Diatragacanthae (Pulv)Astragalus verussamengesteld poeder van tragacanth
Diaturbith (Sir)samengestelde stroop uit Turpethum
Diureticum (O)urinedrijvende olie
E
ElemiCanarium communeelemi
Emolliens (Ungt)verzachtende zalf
EndiviaeCichoreum endiviaandijvie
Enulazie Helenium
Enulatum cum mercurio (Ungt)alantzalf met kwik
EpithymusCuscuta epithymumduivelsnaaigaren
EupatoriumEupatorium cannabinum
F
Faetidae majernae (Pil)pillen met duivelsdrek
FarfaraTussilago farfaraklein hoefblad
FoeniculumFoeniculum vulgarevenkel
FumariaFumaria officinalisduivekervel
G
GalangaAlpinia officinarumkiespijnwortel
Gariophillizie Caryophyllum
GentianaGentiana luteagele gentiaan
Gonnoria (Trochisci ad)koekjes tegen Gonorhoea
GraminisElythrichia repensgraswortel
GranatumPunica granatumgranaatappel
H
Hamech (Conf)confect volgens Hamech
Hedera terr. VHedera helixklimop
HeleniumInula heleniumalant
HelleborisHelleboris nigerkerstroos
HermodactylusIris florentinairis
Herpesvoortwoekerende huidziekte
Hiera picra Coheilig bitter
Hiera picra Galeni (Elect)heilig bitter volgens Galenus
Hydragogum Sylvii (Elect)waterdrijvende likkepot v[an] Sylvius
HyoscyamusHyoscyamus nigerbilzenkruid
HypericumHypericum perforatumhertshooi
HysophiHyssopus officinalisHyssop
I
Iera pigrazie Hiera picra
Indum minus (Elect)kleine Indische likkepot
J
JalapaIpomoea purgajalappe
Julapium rosarumzure drank van rozenbladen
JuniperusJuniperus communisjeneverbes
L
Labia (Ungt ad)lippenzalf
LaccaRhus verniciferajapanse lak
LactucaLactuca virosagifsla
Laetificantis (S)verkwikkende kruiden
Lapis calaminare (Ungt)kalamintsteenzalf
Laudanum opiatumPapaver somniferumopium
Laudanum purumPapaver somniferumopium
LaurusLaurus nobilislaurier
LavendulaLavendula veralavendel
Liberant (Sir)losmakende stroop
LiliumLilium candidumwitte lelie
LimonumCitrus medica var Limonumlimoen
LiquiritiaGlycyrrhiza glabrazoethout
Locatelli (Bals)balsem volgens Locatelli
Lumbricusaardworm
LupulusHumulus lupulushop
M
MacisMyristica fragransfoelie
Magnesia anglicamagnesiumsulfaat, engels zout
MaioranaOriganum majoranaemarjolein
Manna calabrinumFraxinus ornusmanna uit Calabrië
Manna electauitgezochte manna
Manna Pinguisvette manna
Marrubium albumMarrubium vulgarewitte malrove
Martiatum (Ungt)zenuwzalf
MastixPistacia lentiscusmastik
MatricariaMatricaria chamomillaekamille
Matrix (U)moederzalf
Mel communegewone honing
Mel despumatumafgeschuimde honing
Mel massiliehoning uit Marseille
Mel narbonensehoning uit Narbonne
MelissaMelissa officinaliscitroenmelisse
MenthaMentha piperitapepermunt
Mentha c(rispa)Mentha crispakruizemunt
Mercuriale citrinum (Ungt)kwiknitraatzalf
MercurialisMercurialis perennisbingelkruid
MirrheCommiphora MyrrhaMyrrhe
Mirtinus (Sir)Myrtus communismirtestroop
MirtilVaccinium Myrtillusbosbes
Mithridatum Damascen.samengesteld geneesmiddel volgens Damascenus
Mixtogemengde(?) zalf
Moerbaezie Morus
MorusMorus nigramoerbei
MostardaSinapis albamosterd
Mucaginum (Ungt)slijmige zalf
Mundificativum (Ungt) siccatumdrogende zuiverende zalf
Mundificativus (Sir)zuiverende stroop
N
Narbonens (mel)honing uit Narbonne
NardusSpica nardispijk
NepetaNepeta catariakattenkruid
Nitratis hydrargyri (Ungt)zie Mercuriale citrinum (Ungt)
Nuces conditaJuglans regiageconfijte noten
Nutritum (Ungt)zie Acetas plumbi (Ungt)
NympheaNymphea albawaterlelie
O
Oculare (K) (Ungt)oogzalf (volgens Keiser)
Oculas (Ungt ad)oogzalf
Oleum patentaepatentolie
Ophtalmicum rubrum (U)rode oogzalf
Oximel simplexeenvoudige zure honing
Oxydum Plumbici carbonaris compositus (Ungt)zie Alba (Ungt)
Oxygenatum (Ungt)zalf met zuurstof
Oxyhydrargyri nitrata (Ungt)kwiknitraatzalf
P
PaeoniaPaeonia officinalispioenroos
PalmaCocos nuciferacocospalm
PapaverPapaver somniferumpapaver
Papaver albumPapaver somniferum var. albumwitte papaver
Papaver erraticum/rhoeasPapaver rhoeasklaproos
ParietariaParietaria officinalisglaskruid
Passula minoresVitis viniferakleine rozijnen
Pasta magistralismagistrale pasta
Pediculos (Pulvis ad)poeder tegen hoofdluis
Pectoral (U)zalf tegen hoest
PenninckwaterLysimachia nummulariapenningkruid
Peruvianus fuscus (Cortex)Cinchona succirubrabruine kinabast
Pestilentialis (Pil)pillen tegen de pest
PetroselinumPetroselinum sativumpeterselie
Philonium romanum (Elect)Likkepot genoemd naar Philon van Tarsus
Philosophorum (O)olie volgens de philosofen
PhoenixPhoenix dactiliferadadel
Picis (Ungt)teerzalf
Pilulae magistralis Silvii non purgantesniet laxerende pillen volg. Sylvius
PlantagePlantago majorweegbree
Polychrestus (Pil)vaak aanwendbare pillen
PomusMalus pumila var. domesticaappel
PopulusPopulus nigrapopulier
PortulacaPortulaca oleraceapostelijn
Prassiumzie Marrubium
PulegiumMentha pulegiumvlooienkruid, polei
Purgantes ordinarii (Pil)gewone laxeerpillen
R
Radicibus (Sir de quinque aper)stroop van de 5 wortels
Refug. Galen (C)geneesmiddel volgens Galenus, waar men zijn toevlucht toe neemt
Regine (Ungt)koninginnezalf
Requies Nicolairustgevend middel volgens Nicolaus
Rhabarbarumzie Rheum
RheumRheum palmatumrabarber
RibesRibes ruberrode bes
RicinusRicinus communiswonderboom
RosaRosa damascenaroos
Rosa pallidaRosa pallidableke roos
Rosa provencalisRosa gallicamosroos
Rosa rubiginosaRosa rubiginosaegelantier
Rosa ruraliswilde roos
Rosaceum (U)rozenzalf
Rosarum coloratum (Mel)gekleurde rozenhoning
Rosarum solutivum (Sir)oplossende rozenstroop
RosmarinusRosmarinus officinalisrozemarijn
Rubus idaeusRubus idaeusframboos
RutaRuta graveolenswijnruit
S
Saccharum rubrumrode suiker
SalviaSalvia officinalissalie
SambucusSambucus nigravlier
Sanguis draconisDracaena Dracodrakenbloedboom
SarsaparillaSmilax soortensarsaparilla
Saturninum (Ungt)loodzalf
ScabiosaScabiosa arvensisschurftkruid
ScillaScilla maritimazeeajuin
ScordiumTeucrium scordiumwatergamander
Scorpioschorpioen
ScorsonereScorzonera hispanicaschorseneer
SennaCassia angustifoliasenne
Simplex (Ungt)eenvoudige zalf
Smaragdumsmaragd
SolatrumSolanum nigrumzwarte nachtschade
Spina cervinaRhamnus catharticuswegedoorn
Squilliticumzie Scilla
StaechadosStachys silvaticaandoorn
StyraxStyrax officinalisstorax
SuccinumPinus succineferabarnsteen
Sulphidum stibicum nativumzie Antimonium crudum
Sulphuratum (Ungt)zwavelzalf
SymphytumSymphytum officinalissmeerwortel
T
TamarindusTamarindus indicatamarinde
TaraxacumTaraxacum officinalispaardebloem
Tauri (Extr. el.)ossegal
Terra Sigilatazegelaarde
TherebinthinaLarix europaealorkenterpentijn
Theriaca Andromachitheriak volgens Andromachus
Tirica magna Galenigrote theriak volgens Galenus
Theriaca Diatesserontheriak uit 4 bestanddelen
Theriaca Venetavenetiaanse theriak
Thilliaezie Tilia
ThymillaDaphne mezereumpeperboompje
TiliaTilia cordatalinde
Tonic D C (Extr)versterkend extrakt
Tussim Scroderi (Pil ad)pillen tegen de hoest volgens Schröder
Trifolium (aquatica)Menyanthys trifoliatawaterdrieblad
U
UvaVitis viniferadruif
V
ValerianaValeriana officinalisvaleriaan
VerbenaVerbena officinalisijzerhard
ViolaViola odoratamaarts viooltje
Vulpes (Pulm.)vos(senlong)
Z
Zingiber conditaZingiber officinalisgeconfijte gember

>> begin