mijn favoriete boeken

| Recensies: recent gelezen | Recensies (kort): favoriete boeken & auteurs |

| Recensies: recente "ontdekkingen" |

(laatst bijgewerkt 5 februari 2005)

Ik kan mij geen leven zonder boeken voorstellen. Boeken vormen een verrijking van het leven, samen met goed eten. Zonder deze, is het leven saai. Ik heb dan ook een fors gevulde boekenkast. Ik lees iedere dag, en lees meerdere boeken in een week. Na aanschaf verdwijnen boeken maar zelden uit mijn bibliotheek: dat gebeurd alleen met boeken die zeldzaam uitblinken in stupiditeit of slechte smaak (het boekenweek geschenk 2003 van Giphardt bijvoorbeeld). Een boek is er om te houden, en later nog eens opnieuw te lezen. Een goed boek verveelt niet, ook al lees je hem voor de vijfde keer.

Boeken zeggen iets over de personen die ze bezitten en lezen. Wanneer ik bij iemand op bezoek ben, kijk ik altijd even stiekem wat er in zijn of haar boekenkast staat. Op deze pagina geef ik een "virtuele blik" in mijn eigen boekenkast. De boeken die ik bezit, zeggen iets over de persoon die ik ben, en wat ik mooi vind. Een aantal boeken worden door mij hier onder ook (kort) besproken.

Daarbij zal ik mij beperken tot fictie, en neem ik het begrip "roman" vrij breed (ik ben nogal een fan van detectives bijvoorbeeld). Ik lees met evenveel plezier een spannende detective, als meer "literaire" romans. Ik lees zowel Nederlandse literatuur, als ook buitenlandse. Engelse en Amerikaanse romans lees ik tegenwoordig bij voorkeur in de originele taal. Naast fictie, omvat mijn bibliotheek nog een hele reeks wetenschappelijke en populair-wetenschappelijke boeken over archeologie, sterrenkunde en meteoritica, een verzameling boeken over de etnografie en exploratie van Nieuw Guinea, en historische studies rond onderwerpen in connectie tot de eerste en tweede wereldoorlog, die hier verder buiten beschouwing zullen blijven.

Favoriete onderwerpen

Veel van de boeken in mijn boekenkast hebben iets te maken met het voormalig Nederlands-Indië. Springer, Couperus, Hella Haasse, Adriaan van Dis, en natuurlijk Multatuli, om enkele auteurs te noemen waarbij 'Indië' veelvuldig het thema is. Dit is duidelijk de invloed van mijn vader en grootouders. Ik hou erg van historische romans (de historische romans van Vestdijk bijvoorbeeld). Romans die spelen in andere tijden, op andere plaatsen: misschien zijn ze ook wel eens een vlucht, een vlucht uit het alledaagse. Onder de buitenlandse auteurs behoren, als het om literatuur met een hoofdletter L gaat, Steinbeck, Hemingway en Shakespeare tot mijn favorieten. In plaats van het spreekwoordelijke Shakespeare trauma van de meeste mensen, heb ik aan mijn middelbare schooltijd een absolute Shakespeare liefde overgehouden. Mijn Shakespeare-favoriet: Hamlet. Zo'n prachtig duister drama over een persoon met een obsessie, die zijn geest steeds sterker vertroebeld. Overigens is het deels een autobiografisch boek van Shakespeare (de dood van Ophelia bijvoorbeeld). Daarnaast ben ik als het om literatuur met een kleine l gaat, een fan van detectives, en dan vooral de klassieke reeksen: Havank, Agatha Christie (nog steeds een klasse apart mijns insziens), Arthur Conan Doyle, G.K. Chesterton etcetera. Een landhuis, een moord, en de butler die het niet gedaan heeft: heerlijk! De beste Christie? Naar mijn mening het een tikje diabolische Crooked House. De beste Havank? Dat is wat moeilijker, maar ik heb altijd een zwak gehad voor de volgende: Hoofden op Hol, Deurwaarders Delirium, De Schaduw is terug, De versierde bedstee en De zwarte pontifex . Tot slot: ik heb een absolute zwak voor het werk van Captain W.E. Johns (meest bekend van o.a. "Biggles", maar hij heeft veel meer geschreven inclusief "echte" romans), en ben een aktief lid van de W.E. Johns verzamelaarsvereniging, de IBA

Favoriete auteurs en boeken

Dan nu naar de "echte" literatuur. Wat zijn mijn favoriete auteurs, en boeken? Hieronder een bespreking van het werk van diverse auteurs.

* F. Springer: Bandoeng-Bandung; Schimmen rond de Parula; De gladde paal van macht; Teheran, een zwanenzang; Quissama, een relaas; Bougainville, een gedenkschrift. Springer (pseudoniem van Carel Jan Schneider, voormalig diplomaat en bestuursambtenaar in Nieuw-Guinea) is met stip mijn favoriete auteur, en ik bezit zijn hele oeuvre. Bovenstaande titels beschouw ik als zijn beste boeken. Sterremeer en Kandy vind ik zijn zwakkere werken. Diverse dingen trekken mij aan in het werk van Springer: de exotische locaties, de thematiek, de cynische humor en ironie. Bandoeng-Bandung is de titel die ik iedereen kan aanraden als 'eerste' boek om Springer eens te leren kennen. Het is een niet al te omvangrijke, boeiende novelle, waarin de thema's verraad en vriendschap aan bod komen. Het verhaal: de oudgediende politicus Chris Regensberg wordt door zijn partij aan de kant gezet. Zijn partijgenoten proberen om hun schuldgevoel af te kopen een mooie burgemeesterspost voor hem te regelen, en ondertussen maakt Regensberg op uitnodiging van enkele vrienden uit het bedrijfsleven een reis naar zijn geboorteland Indonesie, als lid van een handelsdelegatie. Zijn taak is om als "eminence gris" de beschouwende noot te verzorgen voor de Indonesische gastheren. Regensberg ziet er eerst niet veel in, maar eenmaal in zijn geboortestad Bandung, gebeurt het onverwachte: het verleden komt weer tot leven...en bevat ook voor Regensberg pijnlijke elementen.

* A. den Doolaard: De herberg met het hoefijzer. Deze korte, meeslepende, ontroerende novelle is een absoluut juweeltje binnen de Nederlandstalige literatuur. Het adembenemende verhaal van de geoloog die tegen wil en dank te maken krijgt met de herdersjongen uit het ruige bergland van Albanië, die een bloedwraak voltrekt: je kunt het eenvoudig niet wegleggen, je leest het in één ruk uit. Orient-Express en De bruiloft der zeven zigeuners van de zelfde auteur zijn overigens ook niet te versmaden. Orient-Express, dat net als De herberg met het hoefijzer in de vroeg 20e eeuw in de Balkan speelt, is 70 jaar na dato daarnaast weer verrassend aktueel! Al is het alleen maar om namen als Mladic en Karadic, en gebeurtenissen die toch wel heel bekend voorkomen.

* J.J. Slauerhoff: Het verboden Rijk. Een erg complexe roman waarin twee aanvankelijk aparte verhaallijnen, spelende in de 16e eeuw en het begin van de 20e eeuw, langzaam in elkaar overvloeien, tot ze een hallucinogeen geheel vormen waarbij de lezer niet meer weet wat nu werkelijkheid, en wat droom is, en wie wie is: de persoonlijkheden van de 16e eeuwse Portugees Camoes en de 20e eeuwse marconist vloeien langzaam in elkaar over. Veel mensen vinden dit een te complexe roman, maar ik vind hem prachtig. Zoals in de andere romans van Slauerhoff (bijvoorbeeld Het leven op Aarde, dat net zoals Het verboden Rijk grotendeels in China speelt), een beklemmende aaneenschakeling van onafwendbare gebeurtenissen, een nooit eindigende schrikreis van plek naar plek, met vervreemding, ontheemding, vijandige, vreemde volksmassa's, en de eenling die zijn noodlot tegemoet gaat: een grote boze nare droom die maar doorgaat en doorgaat. Waarschuwing: lees geen Slauerhoff wanneer je depressief bent....

* Ernest Hemingway: The Old Man and the Sea. Dit boek leverde Hemingway de Nobelprijs voor Literatuur 1954 op: en terecht. Deze korte novelle (109 pagina's), spelende op de zee voor Cuba, is een on-ge-lo-fe-lijk mooi en knap staaltje van schrijfkunst. Een oude visser, wiens geluk hem de voorgaande maanden in de steek heeft gelaten, gaat koppig de zee op omdat hij weet dat een grote Marlijn hem daar wacht. En dan, na 84 dagen vangstloos te zijn geweest, en terwijl de oude man veel verder van de kust is dan de vissers doorgaans zijn: bijt de Marlijn. De novelle verhaalt de epische strijd (het is episch, een ander woord is er niet voor) van de man met de Marlijn, die ook een strijd van de man met zichzelf is, een strijd van de man met zijn droom. En ze verhaalt hoe de man vervolgens een verloren strijd levert met de haaien, die hem zijn overwinning en zijn droom ontnemen. Ongelofelijk knap: een strijd van man en vis, een oude man alleen en nietig in een kleine boot op de oceaan, strijdend met zichzelf, met zijn gedachten, met zijn droom, een 'struggle for life' in al zijn facetten. Een strijd die tientallen pagina's duurt, en daarbij geen letter verveelt. Absolute klasse, en een absolute aanrader.

* A. Alberts: De eilanden. Dit was in 1952 de debuutroman van Alberts. Het is een bundel korte verhalen, gebaseerd op Alberts' ervaringen als bestuursambtenaar op Madoera. Ze zijn in de typische stijl van Alberts; plaats van handeling wordt niet nader aangeduidt ("De eilanden", meer niet), en ook de hoofdpersoon blijft naamloos. Het accent ligt daardoor des te meer op de "bijfiguren", die wel een naam hebben. Verder is het boek geschreven in de typische klare Alberts-stijl; zonder veel omhaal van woorden, bijna in Jip en Janneke taal. En dat is juist de charme van deze verhalen en maakt ze zo boeiend. Alberts verstaat de kunst van het vertellen van een eenvoudig maar boeiend verhaal als geen ander. Ieder verhaal is een lust om te lezen. Een aanrader!

* Louis Couperus: De Stille Kracht. Dit klassieke boek over goena-goena en de onoverbrugbare kloof tussen Europeaan en inlander in Nederlands-Indië, blijft gewoon een meesterwerk.

* John Steinbeck: The Moon is Down; The short reign of Pipin IV. Twee minder bekende boeken van Steinbeck, maar ik mag ze graag lezen. The short reign of Pipin IV is een scherpe, humoristische satire op het politieke klimaat van het frankrijk (en amerika) van de jaren '50, en politiek in het algemeen. Het thema: na de zoveelste regeringscrisis wordt een rustige, eerlijke Fransman plots tot koning van Frankrijk benoemd, door diverse politieke partijen die daar allen zo hun voordeel uit menen te kunnen halen. De koning wil eigenlijk helemaal geen koning zijn, maar besluit als het eenmaal zo ver is, dan ook een echte koning te zijn: en dat is niet wat de politieke partijen achter de benoeming bedoelt hadden.... The Moon is Down is oorspronkelijk geschreven als geallieerde propaganda in de Tweede Wereldoorlog, en beschrijft de aanvankelijke verwarring, en dan groeiend verzet, van een klein stadje aan de Noordzee dat bezet wordt door een vreemde mogendheid (waarin Nazi-Duitsland duidelijk te herkennen is). Een verhaal van mensen, illusies, idealen, dilemma, bezetting en verzet.

* Simon Vestdijk: Ierse nachten; Rumeiland; Puriteinen en Piraten. Van Simon Vestdijk vind ik vooral de historische romans erg boeiend (alhoewel niet allemaal: Het vijfde zegel was bijvoorbeeld geen doorkomen aan). Ierse nachten vind ik persoonlijk de mooiste: een pakkende, trieste roman spelende op het platteland in het Ierland van de midden-19e eeuw. Rumeiland en Puriteinen en Piraten zijn avontuurlijke romans die spelen in het 18e eeuwse klimaat van kapers en zeerovers.

* Adriaan van Dis: Nathan Sid; Indische Duinen; Familieziek. Adriaan van Dis weet in deze drie boeken als geen ander het gevoel van 'het kind van een indische Nederlander zijn' te verwoorden. De sfeer van herinneringen aan het verloren Indië en de meegenomen trauma's die in huis hangt, en de invloed die dit heeft op de tweede generatie indië-ganger: degenen die er nooit geweest zijn, maar wel continue in de droom en herinnering er van leven en worden opgevoed. De reisboeken van Van Dis zijn ook leuk, overigens.

Recente "ontdekkingen"

* Arturo Pérez-Reverte. Een vriend raadde mij onlangs aan eens iets van deze Spaanse schrijver te lezen, en gaf mij De oude zeekaart te leen. En dat was absoluut de moeite waard! Een spannende roman spelend op en rond de zee voor een mooi stukje Spaanse zuidoostkust (het gebied nabij Cabo de Gata) dat ik persoonlijk vrij goed ken. Een zeeman aan lager wal raakt bij toeval betrokken bij een poging van een maritiem historica, om het wrak van een gezonken galjoen voor de Spaanse kust te lokaliseren. Net als eeuwen eerder zijn er echter kapers op de kust - en de historica blijkt uiteindelijk een gevaarlijk dubbel spel te spelen. Het verschil tussen het recht door zee karakter van de zeeman, en de van haar charmes gebruik makende, veraderlijke (en, zo blijkt uiteindelijk, meedogenloze) historica, wordt goed uitgewerkt. Ondanks dat het zoeken naar een schat een wat obligaat gegeven is, toch een boeiende, spannende roman die je in één adem uitleest. Arturo Pérez-Reverte is zelf ex-zeeman, en dat merk je in de aandacht voor korrekte details.

* Conny Braam. Een vriendin gaf mij de roman De woede van Abraham cadeau, omdat het in IJmuiden speelt (de geboorteplaats van mijn vader). Later heb ik mij zelf nog de romans Zwavel en onlangs ook het net als De woede van Abraham in historisch IJmuiden spelende De onweerstaanbare bastaard aangeschaft, en van de zelfde vriiendin ook het derde deel van de trilogie, Het schandaal gekregen. Zwavel is een spannende thriller, grotendeels spelend in het Zuid-Afrika van net na de omwenteling. Een Nederlandse agente die naar Zuid-Afrika vertrekt om meer te weten te komen over het verraad van de verzetsgroep van haar opa in de oorlog, stuit zo op een onverwachte schakel tussen oud-Nazi's, en onfrisse erfenisjes van het Zuid Afrikaanse apartheidsregime. De woede van Abraham en De onweerstaanbare bastaard zijn romans van een heel ander karakter. Ze vormen een sequel, met een tussenperiode van 40 jaar. De woede van Abraham speelt tijdens de aanleg van het Noordzeekanaal in de jaren '70 van de 19e eeuw, en verhaalt van het ontstaan van de graversnederzettingen Santpoort en IJmuiden, van de lokale pachters op het landgoed Breesaap die hun boerderijen moesten ontruimen, van de hordes kanslozen uit de maatschappij, werklozen, hoeren, criminelen en entrepreneurs die naar IJmuiden trokken voor een kans op werk bij de aanleg van het kanaal, van het oproer tegen de Engelse kanaalmaatschappij, en van een eenvoudige Russische vluchteling en zijn gezin, die de doden begraaft, en het symbool van de gravers wordt. De onweerstaanbare bastaard speelt 40 jaar later, tijdens de eerste wereldoorlog. De kleinzoon van de Russische vluchteling is nog steeds doodgraver in IJmuiden, en aktief binnen de socialistische arbeidersbeweging. Als de eerste wereldoorlog uitbreekt en IJmuiden een centrum van smokkel en gemarchandeer rond visleveranties aan de oorlogvoerende partijen wordt, ziet de opportunistische tweede kleinzoon van de Russische vluchteling zijn kans, en vergaart een flink kapitaal door slimme handel, soms door de mazen van de wet heen. Het splijt de familie in tweëen. Ondertussen laten de oorlogshandelingen op zee de vissers niet ongemoeid: zwaar beschadigde Duitse oorlogsschepen met doden en gewonden lopen in de haven aan, vissers vinden lijken in hun netten, en regelmatig wordt een vissersboot slachtoffer van een zeemijn of een U-boot. Terwijl sommigen hun leven wagen, en anderen de doden begraven, worden enkele handige gelegenheidsreders rijker en rijker...: zelfs de doodgraver, die het ijs in zijn ijskelders verkoopt aan de vishandelaren, die leveren aan de Duitsers én de Britten, verdient aan de oorlog. Maar dan is de oorlog plots over, en wat dan? Een zeer boeiende schets van een familie die een bewogen periode in de geschiedenis doormaakt, en net als iedereen niet goed weet, wat wel en niet correct handelen is in deze vreemde situatie. Het schandaal tenslotte speelt kort na de tweede wereldoorlog. Hoofdpersoon is een meisje (uit de zelfde familie als in de eerdere twee boeken) dat in de oorlog voor het verzet werkte; ze liquideerde verraders. Haar beste vriendin is in de oorlog door de Duitsers opgepakt en gefusilleerd. Na de oorlog, probeert ze te ontrafelen welke mensen allemaal een rol hebben gespeeld bij die gebeurtenissen. In het politiekorps van IJmuiden blijken mensen te zitten die een dubbelrol hebben gespeeld. Wanneer het meisje en haar vriend dieper in de geschiedenis duiken, blijkt de zaak groter te zijn dan ze dachten.....en bijna niemand te vertrouwen. Een zeer spannende schets van een ingewikkelde, deels op ware historische gebeurtenissen gebaseerde intrige.

Recent gelezen:

(01/02/2005) Willem Frederik Hermans: De donkere kamer van Damokles. Dit boek speelt in het mij zeer bekende Leiden en Voorschoten. Hoofdpersoon is een Voorschotense sigarenhandelaar annex fotograaf, Osewoudt, zoon van een geesteszieke moeder, welke tijdens de tweede wereldoorlog betrokken raakt bij verzetswerk. Hij ontvangt orders van een mysterieuze persoon, Dorbeck, en haalt diverse waagstukken uit. Hij duikt in 1944 noodgedwongen onder (later blijkt hij verraden door zijn vrouw, de het met een NSB-er houdt) en tegen het eind van de oorlog krijgen de Duitsers hem te pakken. Als de oorlog voorbij is, wacht hem een onaangename verrassing. In plaats van als een verzetsheld, wordt hij als een verrader behandeld. Dorbeck is de enige die hem kan redden. Maar Dorbeck is niet te vinden. Heeft hij ooit wel bestaan? Een spannende roman, eindigend in een paranoide sfeer.

(26/01/2005) Conny Braam: Het schandaal. Het schandaal is het derde deel in een trilogie, en speelt kort na de tweede wereldoorlog. Hoofdpersoon is een meisje (uit de zelfde familie als in de eerdere twee boeken van Braam: de woede van Abraham en de onweerstaanbare bastaard) dat in de oorlog voor het verzet werkte; ze liquideerde verraders. Haar beste vriendin is in de oorlog door de Duitsers opgepakt en gefusilleerd. Na de oorlog, probeert ze te ontrafelen welke mensen allemaal een rol hebben gespeeld bij die gebeurtenissen. In het politiekorps van IJmuiden blijken mensen te zitten die een dubbelrol hebben gespeeld. Wanneer het meisje en haar vriend dieper in de geschiedenis duiken, blijkt de zaak groter te zijn dan ze dachten.....en bijna niemand te vertrouwen. Een zeer spannende schets van een ingewikkelde, deels op ware historische gebeurtenissen gebaseerde intrige.

(10/10/2004) J. Bernlef; Hersenschimmen. Voor het eerst sinds de middelbare school deze roman weer eens herlezen. Waarom ik zo lang gewacht heb, weet ik niet, want het is een mooie roman. De roman verhaalt een goede anderhalve week uit het leven van de 71-jarige Maarten Klein. Maarten Klein begint in snel tempo te dementeren. De roman laat de lezer dit dementeringsproces beleven door de ogen van de hoofdpersoon, die steeds meer de draad van zijn leven kwijtraakt. Een uitermate knappe roman, zeer de moeite waard.

(08/10/2004) Ernest Hemingway; To Have and Have not. Een typische Hemingway-roman: hard en meedogenloos. Het verhaalt het laatste jaar van het leven van Harry Morgan, een visser van de keys van Florida. Wanneer het geluk hem in de steek laat en hem met een financieel probleem opzadelt, slaat Harry Morgan ongewild een weg in, die uiteindelijk zijn ondergang wordt. Een enigszins rauw verhaal. De moraal, in de woorden van de aan een maagschot stervende Morgan: "No matter how a man alone ain't got no bloody chance". Helaas is dat maar al te waar.

(04/10/2004) Ernest Hemingway; Across the River and into the Trees. Ik begin een Hemingway-tic te krijgen. De enigszins bittere en vaak wat harde stijl boeit mij. Across the River and into the Trees is een bitterzoete roman, welke zich afspeelt in en nabij Venetië in Italie, vlak na de Tweede Wereldoorlog. Hoofdpersoon is een vijftigjarige Amerikaanse tot kolonel gedegradeerde ex-generaal. In zijn hoofd worstelt hij met alle decepties van de oorlog, en de verbittering die dit bij hem heeft achtergelaten. De roman verhaalt enkele dagen van zijn leven, en draait om de relatie van de kolonel tot een 19 jarige Italiaanse, Renata, zijn geliefde, die hij "Daughter" noemt. Hij verteld haar over de oorlog. Ondanks goede wil van beide kanten loopt ook deze relatie op een deceptie uit; beiden weten dat het op niets zal uitdraaien, maar toch houden ze de schijn op, ze willen niet toegeven dat ook dit een illusie is. Aan het eind van de roman geeft het hart van de kolonel het, letterlijk, op. Net als A Farewell to Arms draait de thematiek van de roman wederom om de veteraan die in, en in dit geval ook na, de oorlog langzaam al zijn illusies kwijtraakt. Het levert opnieuw een triest en ontroerend boek op.

(21/08/2004) A. Alberts; Een venster op het Buitenhof. Een historische roman, iets minder spannend dan De zilveren kogel maar in de zelfde klare, typische Alberts stijl. De roman speelt in de 17e eeuw, en de hoofdpersoon is Cornelis Musch, griffier van de Staten-Generaal en adviseur van stadhouder prins Willem II, en tevens schoonzoon van Jacob Cats. De roman verhaalt van een politieke intrige om het weerbarstige Amsterdam en de machthebbers in de steden van Holland op de knieen te krijgen. Dit zou moeten resulteren in een sterkere positie voor de stadhouder: en een invloedrijke ministerspost voor Musch. De intrige liep spaak. De voor het slagen van de intrige belangrijke militaire aktie tegen Amsterdam liep mis, de stadhouder overleed kort daar op op jonge leeftijd door ziekte, en toen de Staten het machtsvacuum aanwendden om een onderzoek naar de gang van zaken rond "de aanslag op Amsterdam" (de poging tot bezetting door troepen van de stadhouder) te gelasten, pleegde Musch zelfmoord.

(24/06/2004) A. Alberts; In en uit het paradijs gezet. Naarmate ik meer van Alberts lees, begin ik in steeds hogere mate gecharmeerd te raken van zijn eenvoudige, klare schrijfstijl. In en uit het paradijs gezet is het vervolg op De Eilanden, en net als laatstgenoemd boek uitermate onderhoudend. Anders dan in De Eilanden is dit boek iets minder afstandelijk en meer het autobiografisch relaas van Alberts zelf; zijn vertrek als bestuursambtenaar naar Nederlands Indië, de Japanse invasie in '42, zijn verblijf in het Jappenkamp, en zijn beleving van het jaar direkt na de oorlog, met het opkomend Indonesisch separatisme. Het wordt allemaal verteld in een eenvoudige, klare stijl, in een serie boeiende anecdotische verhaaltjes. Geen gruwelverhalen, geen 'o-wat-was-het-erg'; slechts verslag van een serie eenvoudige herinneringen, zonder opsmuk, nuchter observerend, met een onderdrukte ironie. En juist die eenvoudige stijl, maakt het relaas zo boeiend. Een aanrader!

(15/06/2004) Jan de Hartog; Hollands Glorie. De bestseller van De Hartog uitgekomen aan het begin van de oorlog, en later door de Duitsers op de verboden lijst gezet. De uitgave die ik deze week verkreeg, is een uitgave uit de oorlog ('42 of '43) door The Netherlands Publishing Company Ltd, de uitgeverij van de Nederlandse regering in ballingschap in Londen. Voorin staat gedrukt: "SPECIALE OORLOGSEDITIE. AFZET VAN EXEMPLAREN VAN DEZE UITGAVE IS SLECHTS GEOORLOOFD BUITEN VIJANDELIJK EN THANS DOOR DEN VIJAND BEZET GEBIED". Hollands Glorie is het verhaal van de Nederlandse zeeslaapvaart, met als hoofdpersoon Jan Wandelaar, die zich in de jaren '10-'20 opwerkt van matroos tot een van de meest vooraanstaande internationaal opererende zeeslepers. Qua stijl houdt ze het midden tussen Gods Geuzen (een absolute melodramatische draak) en de uiterst onderhoudende Stella-Mary-Thalassa trilogie (die ik toch ook echt eens moet bespreken). Niet de beste De Hartog dus, maar ook niet de slechtste. Fraaie beschrijvingen van moeilijke sleepklussen op een onverbiddelijke zee.

(08/05/2004) Jan de Hartog (F.R. Eckmar); 3 dode dwergen. Vóór de oorlog, en voor dat hij echt doorbrak met Hollands Glorie, schreef De Hartog enkele detective-romans onder het pseudoniem "F.R. Eckmar" rond de persoon van inspecteur Gregor Boyarski van de Amsterdamse recherche. 3 dode dwergen verscheen in 1938, en is een tamelijk absurdistisch verhaal, dat tegenwoordig op elementen als politiek incorrect zou worden beschouwd. Qua stijl is het een mix van Havank en Leonard Huizinga, terwijl er qua verhaalplot en thema een zeer duidelijke parallel is met Arthur Conan Doyle's The Sign of Four (één van de vroege Sherlock Holmes romans), terwijl het verhaal soms ook sterk aan Hergé's De Zeven Kristallen Bollen/De Zonnetempel doet denken. Het verhaal: het Amsterdamse anatomisch laboratorium ontvangt van het British Museum de mummie van een Ituri-pygmee, koning Henny Oertye Rouperdopouppy. De mummie is kort daarvoor door de expeditie van Bleeker-Limingdon uit het hart van Afrika meegenomen. Maar al snel gebeuren er rare dingen rond de mummie. Hij wordt gestolen, maar als de dieven worden gevonden, doen ze niets anders dan in trance en zonder ophouden bij de mummie zingen: Hail to the King, Hail to the Queen. Een brigadier die de mummie op het bureau van politie 's nacht bewaakt, ondergaat het zelfde lot. En ook eerder, in Engeland, blijken 15 personen, waaronder leden van de Bleeker-Limingdon expeditie, die ooit de nacht in de zelfde kamer als de mummie doorbrachten, dit lot te hebben ondergaan. Er is één aanwijzing: alle slachtoffers lijken een prik in de nek te hebben gehad. Bovendien zijn er dreigbrieven ontvangen, die onder andere sommeren de mummie naar Afrika terug te brengen. Men denkt, voor wat betreft de oorzaak van de gekte van de zingende slachtoffers, aan een injectie met een inheems Afrikaans gif. Inspecteur Gregor Boyarski gaat op onderzoek uit in Engeland en Nederland, en rolt daarbij van de ene bizarre verbazing in de andere. Vermomde misdadigers, een gekerstende pygmee die zich in plechtstatig Engels uitdrukt, en ogenschijnlijk betrouwbare personen met verborgen identiteiten zijn zo de ingredienten waar rond de plot zich ontwikkeld. Het boek is een typisch voorbeeld van het genre detective-roman dat voor de oorlog populair was; een bizarre, ongeloofwaardige plot, met vele wendingen, en exotische zaken (inclusief mysterieuze exotische vergiften, wraak op 'heiligschenners' en geheime riten en gebruiken van inboorlingen van vreemde landen). Geen hoogstaande criminele fictie derhalve, wel een boek dat (bij vlagen) leuk is, mits je het niet te serieus neemt. Een fout in de plot die een beetje lezer overigens als de plot opgelost is en het boek uit is dadelijk opmerkt, is bijvoorbeeld dat nergens wordt verklaard hoe de zingende slachtoffers aan de tekst van het 'Hail to the King, Hail to the Queen' komen.

(02/05/2004) G.K. Chesterton: The Man Who Was Thursday. G.K. Chesterton leerde ik kennen via die heerlijke korte detective-verhaaltjes met in de hoofdrol Father Brown. De romans van Chesterton zullen voor velen echter een stuk minder toegankelijk zijn dan de Father Brown verhalen. Ze zijn enigszins surrealistisch, en zetten de wereld op zijn kop. Daar moet je van houden. Chesterton heeft een enorme, en soms wat absurde, fantasie. Hij draaft door tot in het extreme. Toch zijn zijn romans uitermate onderhoudend. The Man Who Was Thursday gaat over de zoektocht naar waarheid. Telkens weer onderstreept de roman het gegeven dat niets is wat het lijkt te zijn (met als ondertoon vaak: of iets is wat het lijkt te zijn, hangt af van welke kant je het bekijkt). Het verhaal dient daarbij als skelet. Ze bestaat uit een serie absurdistische gebeurtenissen welke moeilijk in een kort bestek na te vertellen zijn. De hoofdpersoon wordt door een geheimzinnige 'man in het donker' gerecruteerd als 'under cover' detective, met als doel de wortels van de anarchistische beweging bloot te leggen (NB: houdt er hierbij rekening mee dat het boek is geschreven in 1905. 'De anarchisten' toen waren de zelfde spookachtige, ongrijpbare 'bedreiging van de orde' als Al Qaeda nu). Hij infiltreert in een anarchistische cel, waarvan de leden van het bestuur zich noemen naar de weekdagen. De hoofdpersoon wordt "Thursday" (donderdag). Maar al snel blijkt dat niemand in de raad van dagen is, wie hij lijkt. En tenslotte is ook de voorzitter, Sunday, niet wie hij lijkt te zijn. Zoals ik al schreef: je moet er van houden, want Chesterton zet de dingen volledig op zijn kop. Het verhaal neemt al snel een wending waarbij het gaat lijken op het soort surrealistische dromen dat je kunt hebben als je eens zwaar getafeld hebt, of flink gedronken. Dat is typerend voor Chesterton, want ook The Napoleon of Notting Hill heeft dat karakter. Lees Chesterton niet, als je alleen van romans houdt die enigzins met de werkelijkheid kontakt houden.

(22/04/2004) A. Alberts: De eilanden. Dit was in 1952 de debuutroman van Alberts. Het is een bundel korte verhalen, gebaseerd op Alberts' ervaringen als bestuursambtenaar op Madoera. Ze zijn in de typische stijl van Alberts; plaats van handeling wordt niet nader aangeduidt ("De eilanden", meer niet), en ook de hoofdpersoon blijft naamloos. Het accent ligt daardoor des te meer op de "bijfiguren", die wel een naam hebben. Verder is het boek geschreven in de typische klare Alberts-stijl; zonder veel omhaal van woorden, bijna in Jip en Janneke taal. En dat is juist de charme van deze verhalen en maakt ze zo boeiend. Alberts verstaat de kunst van het vertellen van een eenvoudig maar boeiend verhaal als geen ander. Ieder verhaal is een lust om te lezen. Een aanrader!

(13/04/2004) Ernest Hemingway: The Old Man and the Sea. Dit boek leverde Hemingway de Nobelprijs voor Literatuur 1954 op: en terecht. Deze korte novelle (109 pagina's), spelende op de zee voor Cuba, is een on-ge-lo-fe-lijk mooi en knap staaltje van schrijfkunst. Een oude visser, wiens geluk hem de voorgaande maanden in de steek heeft gelaten, gaat koppig de zee op omdat hij weet dat een grote Marlijn hem daar wacht. En dan, na 84 dagen vangstloos te zijn geweest, en terwijl de oude man veel verder van de kust is dan de vissers doorgaans zijn: bijt de Marlijn. De novelle verhaalt de epische strijd (het is episch, een ander woord is er niet voor) van de man met de Marlijn, die ook een strijd van de man met zichzelf is, een strijd van de man met zijn droom. En ze verhaalt hoe de man vervolgens een verloren strijd levert met de haaien, die hem zijn overwinning en zijn droom ontnemen. Ongelofelijk knap: een strijd van man en vis, een oude man alleen en nietig in een kleine boot op de oceaan, strijdend met zichzelf, met zijn gedachten, met zijn droom, een 'struggle for life' in al zijn facetten. Een strijd die tientallen pagina's duurt, en daarbij geen letter verveelt. Absolute klasse, en een absolute aanrader.

(03/04/2004) Ernest Hemingway: A Farewell to Arms. De hoofdpersoon van het boek is een Amerikaan die in de Eerste Wereldoorlog als ambulancechauffeur heeft dienstgenomen in het Italiaanse leger. Tussen de oorlogsaktiviteiten door ontmoet hij een Britse verpleegster, en wordt verliefd. Het boek weet het destructieve van de oorlog over te brengen zonder dat daartoe de toevlucht wordt genomen tot grootschalige beschrijvingen van de gruwelen van de loopgraven. Slechts twee maal, als de hoofdpersoon gewond raakt bij een artilleriebeschieting, en bij de grote terugtocht van het Italiaanse leger, komt het oorlogsgeweld daadwerkelijk op de voorgrond. Het boek draait om de manier waarop de hoofdpersoon in de oorlog langzaam al zijn idealen en illusies kwijtraakt, en alles waar hij ooit in geloofde als rook ziet verdwijnen: zijn geloof in het vechten voor de goede zaak, zijn visie op levensvragen, zijn veilige havens, en aan het eind zelfs zijn geliefde en het kind dat hij bij haar verwekt heeft. Een triest en ontroerend boek.

Schrijvers in mijn boekenkast (alleen fictie/autobiografie)

Welke auteurs tref je aan in mijn boekenkast? Op dit moment 55 stuks. Een kijkje in mijn boekenkast middels een alfabetische lijst op auteursnaam:

Auteur: boektitels

Aafjes, Bertus: Arenlezer achter de maaiers

Alberts, A.: De zilveren kogel; De eilanden; In en uit het paradijs getild; Een venster op het Buitenhof

Bernlef, J.: Hersenschimmen

Bomans, Godfried: Bill Clifford

Boon, Louis Paul: Mijn kleine oorlog

Braam, Conny: Zwavel; De woede van Abraham; De onweerstaanbare bastaard; Het schandaal

Büch, Boudewijn: Eilanden; Eenzaam; Het ijspaleis

Chandler, Raymond: Pearls are a nuisance

Charteris, Leslie: diversen uit de 'Saint' reeks

Chaucer, Geoffrey: The Canterbury Tales

Chesterton, G.K.: The Napoleon of Notting Hill; The Man Who Was Thursday; The innocence of Father Brown; The Wisdom of Father Brown; The incredulity of Father Brown; The secret of Father Brown; The scandal of Father Brown

Christie, Agatha: bijna hele oeuvre

Conan Doyle, Arthur: The Sign of Four; A Study in Scarlet; The Hound of the Baskervilles; The adventures of Sherlock Holmes; The case book of Sherlock Holmes; The return of Sherlock Holmes; The memoirs of Sherlock Holmes

Couperus, Louis: De Stille Kracht; Van oude mensen, de dingen die voorbijgaan

Dahl, Roald: Going Solo; Over to You (Ten stories of flyers and flying)

De Hartog, Jan (F.R. Eckmar): Hollands Glorie; Stella; Mary; Thalassa; Gods Geuzen; De Centurio; 3 dode dwergen

Den Doolaard, A.: De herberg met het hoefijzer; Orient-Express; Wampie; De bruiloft der zeven zigeuners

Eco, Umberto: In de naam van de Roos

Fleming, Ian: From Russia with Love; Goldfinger; Diamonds are Forever

Goldschmidt, Tijs: Darwin's Hofvijver

Guareschi, Giovannino: Don Camillo en de kleine wereld; Don Camillo in Rusland; Don Camillo en zijn kudde; Don Camillo en Peppone; Don Camillo, Basta!

Haasse, Hella: Oeroeg; Heren van de Thee

Hamett, Dashiell: The Maltese Falcon

't Hart, Maarten: De kroongetuige

Havank: hele oeuvre (inclusief Terpstra)

Hemingway, Ernest: The Old Man and the Sea; A Farewell to Arms; For Whom the Bell Tolls; Across the river and into the trees; To Have and Have Not; Winner takes Nothing

Hermans, Willem Frederik: Onder professoren; Nooit meer slapen; De donkere kamer van Damocles; Paranoia

Høeg, Peter: de vrouw en de aap

Homerus: Odysee

Huizinga, Leonhard: Adriaan en Olivier; Olivier en Adriaan; Adriaan contra Olivier

Huygens, Constantijn: Mijn jeugd

Johns, W.E.: groot deel oeuvre: alle Biggles, deel Worrals, Gimlett, overige romans

Kafka, Franz: Het slot

Kooyman, Dirk Ayelt: Montyn

Lawrence, T.E.: Seven Pillars of Wisdom (a triumph)

Maier, Paul: Het Rama document

Mak, Geert: De eeuw van mijn vader

Multatuli: Max Havelaar (of de koffieveilingen der Nederlandse Handelsmaatschappij)

Nescio: De uitvreter; Titaantjes

Orwell, George: Down and out in Paris and London; Animal Farm; Keep the aspidistria flying

Paape, Gerrit: Het leven en sterven van een hedendaags aristocraat

Peters, Ellis: Monk's Hood; The Rose Rent; The Virgin in the Ice; Saint Peter's Fair; The Confession of Brother Haluin;The Hermit of Eyton Forest; An Excellent Mystery; The Leper of Saint Giles; The Raven in the Foregate; A nice derangement of epithaphs

Pirsig, Robert M.: Zen and the Art of Motorcycle Maintenance

Sayers, Dorothy: Onrust in Oxford; Moord op de ijzeren trap

Shakespeare, William: hele oeuvre toneelstukken

Sjöwal, Maj & Wahlöö, Per: De man die in rook opging; De brandweerauto die verdween; De man die even wilde afrekenen; De verschrikkelijke man uit Säffle; De politiemoordenaar; De man op het balkon; De gesloten kamer; De vrouw in het Götakanaal; De terroristen; De lachende politieman

Simenon, Georges: De President; De schipbreukelingen; De man uit Londen; Het kasteel van Roodezand; nagenoeg hele Maigret-oeuvre

Slauerhoff, J.J.: Het Verboden Rijk; De opstand van Guadalajara; Het leven op Aarde

Springer, F.: Bandoeng-Bandung; Zaken overzee; Bericht uit Hollandia; Schimmen rond de Parula; De gladde paal van macht;Quissama; Bougainville; Teheran, een zwanezang; Allemaal gelogen; Kandy; Tabee, New York; Sterremeer

Steinbeck, John: The Grapes of Wrath; Of mice and men; The moon is down; The short reign of Pipin IV; Burning bright

Vandeloo, Jos: Het gevaar

Van Dis, Adriaan: Nathan Sid; Indische Duinen; Familieziek; Een barbaar in China

Van Kampen, Anthony: Jungle Pimpernel; Het laatste bivak; De verloren vallei; Demonen; Wijkende wildernis

Verne, Jules: 20 000 mijlen onder zee; Het geheimzinnige eiland; Het zwarte goud; Hektor Servadac; Robur de veroveraar; Michael Strogoff; De reis om de wereld in 80 dagen; De reis naar de maan in 28 dagen en 12 uren; De kinderen van Kapitein Grant; Naar het middelpunt der aarde

Vestdijk, Simon: Ierse nachten; Rumeiland; Puriteinen en Piraten; Het vijfde zegel; Het glinsterend pantser; Op afbetaling; De filosoof en de sluipmoordenaar; Stomme getuigen; Bevrijdingsfeest; De vijf roeiers

zet iets in mijn gastenboek