Tips om kauwgom te
verwijderen:
* Als je
kauwgom in je kleren hebt, leg het kledingstuk dan in het vriesvak van de
koelkast. De kauwgomplak wordt door bevriezing hard en dan kun je hem
gemakkelijk weghalen.
* Zit er kauwgom op harde, afneembare
vlakken van bijvoorbeeld tafels en stoelen, smeer dan wat pindakaas op de
kauwgomplak. De plak wordt zacht en je kunt het kauwsel met een papiertje of
een borsteltje verwijderen.
* Je kunt ook met een ijsklontje over de
kauwgomplak wrijven. Dan wordt het plaksel hard en korrelig. Daarna probeer
je het voorzichtig met een mesje af te schrapen.
* Een kauwgomplak insmeren met alcohol of
nagellakremover helpt soms ook.
* Als je klapkauwgom in je gezicht krijgt,
dep dan met de rest van de uitgekauwde kauwgom de plekjes waar het zit. De
kauwgom laat dan los.
* Kauwgom kan door de stomerij uit een
wollen kostuum verwijderd worden.
Lekker kauwen:
Het is lekker om op iets te kauwen. Op een grasspriet, een strootje, een
potlood of een balpen. Je zet je tanden ergens in. Je kaken bewegen en bewegen
en toch eet je niet.
Nog lekkerder dan bijten op een houtje of op je balpen is kauwgom kauwen.
Fris:
Kauwgom is lekker. Je krijgt er een frisse smaak van in je mond en het staat
cool. Je wordt niet dik van kauwgom. Kauwen verhoogt je concentratie en het is
ontspannend.
Als je in het vliegtuig kauwgom kauwt, klappen je oren niet dicht.
Kauwgom kan je helpen bij het stoppen met roken. En als je kauwgom gebruikt
waar xylitol in zit, is dat goed om je gebit gezond te houden.
Kauwgom is relatief goedkoop want je kunt lang met een gommetje doen. En
zowat overal is het te koop. In supermarkten, bij de sigarenwinkelier en in de
kantine. Alle soorten, maten, kleuren en smaken.
Plakplaaglaag:
Er kleven ook minder leuke kanten aan kauwgom. Tel bijvoorbeeld eens voor je
lol de plakken uitgespuugde kauwgom op stoepen en bruggen, bij bushaltes en op
schoolpleinen. Al snel zul je de tel kwijt raken. Heel wat perrons en terrassen
zitten onder de plekken en vlekken. Alsof hordes spreeuwen en meeuwen langs
zijn gevlogen. Maar die plakplaaglaag is geen vogelmest maar mensenwerk.
Bioscoop:
Bijna iedereen heeft wel eens kauwgom onder zijn schoenen of in zijn kleren
gehad. Je bent gezellig in een bioscoopstoel gaan zitten, en een of andere
grapjas heeft zijn kauwgom er achtergelaten. Dat kleeft nu op je nieuwe broek.
Of je stapt vrolijk door het winkelcentrum, en plotseling voel je iets taais
onder je schoen. Op en tussen de hoge ribbels van je zolen. Bijna iedereen weet
hoe moeilijk het is om dat kleefspul te verwijderen. En hoe vies het is om te
wroeten in dat plakgoedje dat iemand anders urenlang in zijn mond heeft gehad.
Smeerkezen:
Kauwgom is lekker, fris, gezond, ontspannend en ga zo maar door. Maar op het
moment dat je erop bent gaan zitten of erin bent getrapt, denk je daar anders
over.
Wat een smerig prutje van een smeerkees!
Kauwgomgeschiedenis:
Negenduizend jaar oud
Al eeuwen kauwen mensen op van alles en nog wat. Eskimo's kauwen op
walvishuid, Indianen op cocabladeren en Chinezen op ginsengwortel en
kuikenpootjes.
Ook op gom wordt al lang gekauwd. Kauwgom is beslist niet iets van de
laatste tijd.
Oermensen:
Zweedse archeologen vonden onlangs uitgespuugde hars-kauwgom uit het Stenen
Tijdperk.
Scandinaviërs kauwden dus zo'n negenduizend jaar geleden al op kauwgom. In
1932 vonden antropologen in de bergen van Texas drie skeletten van oermensen.
Naast de benen en botjes lagen uitgekauwde plakken boomhars: gom van de
sparrenboom.
Maya's:
Zo'n vierduizend jaar geleden kerfden de Maya-Indianen in de bast van de
sapodillabomen.
Van het rubberachtig melksap dat eruit vloeide, maakten ze een soort
kauwgom. Die had kraak nog smaak; toch vonden de Maya's het een lekkere
bezigheid om op dat spul te kauwen. Ze konden in de verste verte niet vermoeden
dat sapodillasap in de twintigste eeuw nog steeds zou worden gebruikt als basis
voor kauwgom.
Grieken:
Vergeleken bij de Scandinaviërs en de oermensen in Amerika zijn de oude
Grieken behoorlijk jonge uitvinders. Zij ontdekten pas zo'n 24 honderd jaar
geleden dat hars van de mastiekboom lekker kauwspul was. En omdat overal in
Griekenland en Turkije mastiekbomen groeiden, hadden ze gelegenheid genoeg om
hun kaken te laten malen.
Indianen:
Toen Columbus in 1492 Amerika ontdekte, schreef hij een brief aan Lord
Raphael Sanchez, de schatkistbewaarder van Aragon. Columbus melde dat hij
Indianen had gezien die kauwden op hars van de spar. Europese kolonisten namen
die kauwgewoonte van de Indianen over. Ook de 'kauwgom' van de spar had geen
smaak. Het plezier van het gebruik zat hem puur in het gekauw op zich.
Nieuwe kauwgom-geschiedenis:
De laatste eeuw
Rond 1870 werd voor het eerst een smaakje toegevoegd aan de gom. Dat
gebeurde natuurlijk in Amerika, kauwgomland bij uitstek. De eerste Amerikaanse
kauwgomfabriek dateert van 1871. Vanaf het eind van de vorige eeuw werd kauwgom
bij de Amerikanen steeds populairder.
Stoer:
In Nederland brak het gekauw op kauwgom pas echt door aan het eind van de
Tweede Wereldoorlog. Amerikaanse soldaten brachten het mee en gaven het aan
Nederlandse meisjes die ze wilden versieren. In de ogen van Nederlanders kreeg
kauwgom kauwen iets stoers en mannelijks.
Romantisch:
In de jaren kort na de oorlog was er nog maar weinig kauwgom te koop. De
kauwers waren er dus zuinig mee. 's Avonds voor het slapen gaan legden ze hun
kauwgom zorgvuldig weg om er de volgende ochtend weer lekker mee verder te
gaan. Ook kauwden ze om de beurt: eerst de een en dan de ander, allebei een
kwartier op hetzelfde stukje. Vooral geliefden deden dat heen-en-weer spelletje
van de ene mond in de andere en weer terug. Zo lieten ze zien hoeveel ze van
elkaar hielden. Heel romantisch.
Vijf miljoen kilo:
Sinds 1948 maakt Nederland zelf kauwgom. Dat gebeurde in de Maple Leaf fabriek te Amsterdam tot en met 2003. Nu in de tweede en enige
Nederlandse kauwgomfabriek: RBV-Leaf BV in Sneek.
Ingrediënten van kauwgom
Van sapodilla tot biet
Het belangrijkste bestanddeel van kauwgom is gom. Een twintigtal
boomsoorten scheidt sap af dat geschikt is om kauwgom mee te maken. De
bekendste kauwgomboom is de sapodilla.
Natuurlijk en synthetisch:
Gom wordt op eenzelfde manier gewonnen als rubber: in de boombast wordt een
snee gemaakt, het sap komt daarin terecht, loopt naar beneden en wordt
opgevangen in een emmer. Per boom kan dat maar één keer per vier jaar gebeuren.
En dan moet de boom nog meer dan twintig jaar oud zijn ook. Geen wonder dat er
inmiddels manieren zijn bedacht om synthetische gom te maken.
Kleur- en smaakstoffen:
Behalve gom zit er ook suiker en glucosestroop in kauwgom. Suiker en
glucosestroop zorgen ervoor dat kauwgom in je mond snel zacht wordt en
aangenaam is om te kauwen.
Tegenwoordig kom je kauwgom met suiker steeds minder tegen. Bekende merken
zoals bijvoorbeeld Sportlife zijn suikervrij. Aan deze kauwgom worden suikervervangers
toegevoegd. Die hebben namen als sorbitol, lacitol, xylitol en mannitol. In
plaats van glucose-stroop wordt ook maltitolstroop gebruikt.
In kauwgom zitten smaakstoffen. Aan kauwgom die naar pepermunt smaakt, wordt
olie uit de pepermuntplant toegevoegd, een natuurlijke smaakstof. Voor de kleur
worden natuurlijke of kunstmatige kleurstoffen gebruikt. Bietensap bijvoorbeeld
geeft kauwgom een rood kleurtje.
Landen en smaken:
Amerikanen zijn gek op kaneelkauwgom. Maar in Midden- en Zuid-Amerika willen
ze daar niks van weten. Ze moeten bij kaneel te veel aan geneesmiddelen denken.
Kauwers in Scandinavië zijn dol op kauwgom met de zoute salmiaksmaak.
Zuid-Europeanen daarentegen houden van zoete, fruitachtige smaken.
Pepermuntkauwgom is geliefd over de hele wereld. In Nederland en Vlaanderen
staat de pepermuntsmaak bovenaan.
In Japan bestaan meer dan 150 verschillende smaken kauwgom. Ze maken er
bloemenkauw-gom en zelfs kauwgom die naar augurk smaakt.
Hoe kauwgom gemaakt wordt:
Smeltketels en stripverhaaltjes
In de fabriek wordt de natuurlijke en de synthetische gom verwarmd en
gesmolten. In grote smeltketels verandert het gom in een soort olie. Als deze
olie afkoelt, ontstaat er een soort gomdeeg.
Kneedmachines:
Het gomdeeg wordt in grote kneedmachines gestort. De overige ingrediënten
worden erbij gedaan: suiker en glucosestroop (of de suiker- en
stroopvervangers) en de natuurlijke of kunstmatige kleur- en smaakstoffen. Soms
worden er ook nog 'softeners', zachtmakers, aan toegevoegd om het gomdeeg zacht
te houden. Na het kneden gaat de kauwgommassa onder een grote wals. De kauwgom
krijgt dan de gewenste dikte. Een snijmachine snijdt daarna de kauwgom in een
bepaalde vorm.
Nabehandeling:
Dragees, toffees en ballen van kauwgom krijgen nog een nabehandeling. Ze
gaan de zogenaamde drageerpan in. In die ronddraaiende trommel krijgt de
kauwgom een drageerlaag. Dat is een laag die ervoor zorgt dat de kauwgom
sterker smaakt of een mooie kleur heeft. Als de drageerlaag droog is, krijgen
de dragees of ballen in de drageerpan nog een glanslaag.
Verpakking:
Er zijn evenveel verschillende verpakkingen voor kauwgom als er smaken,
kleuren en vormen kauwgom bestaan. Iedere kauwer heeft zo zijn eigen voorkeur.
Kauwgomballen en –toffees gaan in kleurige papiertjes waarop soms een
stripverhaal staat. Dragees zitten meestal in doordrukstrips of in pakjes.
Milieuvriendelijk:
De verpakking moet aan veel eisen voldoen. De kauwgom moet er lang in goed
blijven en zijn smaak behouden.
Natuurlijk verwacht iedere gebruiker dat de verpakking er leuk en
aantrekkelijk uitziet en dat de kauwgom er gemakkelijk uit te halen is. Het
liefst moet de verpakking milieuvriendelijk zijn.
Over kauwgom en gezondheid:
Goed voor je gebit
In kauwgom zitten synthetische stoffen. Natuurlijk zijn die lange tijd
getest voor ze uiteindelijk werden gebruikt bij de productie. Ze zijn absoluut
onschadelijk.
Zuuraanval:
Veel mensen houden van zoetigheid. Te veel suiker is niet goed. Je wordt er
dik van en het is funest voor je gebit. Suiker veroorzaakt tandplak. De
schadelijke zuren in de tandplak tasten het tandglazuur aan. De zuuraanval op
de beschermlaag van je tanden duurt zo'n half uur. Daarna zet het herstel van
je tandglazuur zich weer in. Als je vaak snoept, krijg je veel zuuraanvallen
achter elkaar. Het tandglazuur krijgt dan niet de tijd om zich te herstellen.
En dan komen er gaatjes in je gebit.
Xylitol:
Kauwgom met xylitol, zoals XyliFresh 100, stelt de schadelijke zuren buiten
werking. Xylitol remt het ontstaan van gaatjes af en helpt zelfs beginnende
gaatjes te herstellen.
Denk nou niet dat je geen gaatjes meer krijgt als je maar genoeg kauwgom met
xylitol kauwt. Het helpt wel, maar je moet daarnaast natuurlijk ook je tanden
goed poetsen en regelmatig naar de tandarts gaan.
Kauwgom en overlast:
Totempaal, verbod en andere oplossingen
Mensen kauwen met plezier op kauwgom. Maar types die na afloop hun
kauwsel achteloos wegspugen of weggooien, veroorzaken veel last. Ze bezorgen
anderen ergernis en ze maken de omgeving er niet mooier op. Bovendien kost het
opruimen handel vol geld. Jaarlijks geven bioscopen, winkels, kantoren en
gemeenten miljoenen uit aan het verwijderen van kauwgom.
Scholen:
Ook op heel wat scholen woedt een ware kauwgomplaag. Je vindt er
kauwgomresten op vloeren, trappen en muren. En natuurlijk onder stoelen en
tafels.
Om het maar niet te hebben over plaksels onder de w.c.-bril. Het opruimen
van kauwgomresten kost ontzettend veel: 10.000 Euro om een middelgrote school
kauwgomvrij te maken. Veel geld voor al die kauwgommetjes.
Kauwgomkauwverbod op school:
Scholen in Almere, Zaandam, Rotterdam en andere plaatsen hebben daarom een
absoluut kauwgomverbod ingesteld. Op die zogenaamde kauwgomvrije scholen mag
nergens meer kauwgom worden gebruikt. Door niemand: geen leerling en geen
personeelslid.
Op sommige scholen is het verbod minders strikt: alleen in de klaslokalen
mag niet worden gekauwd. Lang niet alle leerlingen vinden het een goede
oplossing. Volgens sommigen werkt het verbod stiekem gedrag in de hand. 'Als je
in de klas kauwt en er komt een leraar binnen, dan plak je de kauwgom juist
onder tafel'.
Kauwgomverbod overal:
Is een verbod een oplossing? Veel scholieren willen nou eenmaal kauwen en
het is een onbegonnen zaak om controle uit te oefenen op de naleving van een
kauwgomverbod.
Moet de school een klein Singapore worden? In die stadstaat is kauwgom
kauwen ten strengste verboden. Overal. Als de politie je erop betrapt, krijg je
een boete van 250 Euro. Er zijn zelfs video-camera's opgesteld om
kauwgom-vandalen en andere smeerlappen op heterdaad te betrappen. Op het niet
doortrekken van een openbare w.c. staat bijvoorbeeld ook een forse geldboete.
Kauwgomboete:
In de recreatie-gebieden van Friesland voert de politie een
lik-op-stuk-beleid. Als je zomaar in het wild je kauwgom uitspuugt, kan je dat
twintig Euro kosten. Ook voor andere milieu-overtredingen kun je daar
trouwens worden beboet. Lege blikjes of de asbakinhoud op straat dumpen, komt
eveneens op twintig Euro. Voor huisvuil in het water smijten betaal je
honderd piek. Onbekend is of ze in Friesland genoeg politie hebben om alle
kauwgomkwakkers te laten betalen.
Kauwgomtotempaal:
Verbieden en beboeten dus. Of kan het ook anders?
Twee Eindhovense tandartsen zetten in hun wachtkamer een kauwgomtotempaal.
Door een kunstenaar gemaakt van honderden stukjes hout.
Bezoekers plakken hun kauwgom voortaan op en tussen de houtjes van de
totempaal. Hoe meer kauwgom, hoe indrukwekkender die wordt. Ieder jaar komt de
kunstenaar even langs om de paal over te schilderen.
Kauwgomdoel:
In de metro van New York staan kauwgomdoelen: grote borden met een gat erin.
Achter het gat hangt een mand. De grap is om je kauwgom door het gat in de mand
te spugen. Als je mist, blijft de kauwgom op het bord plakken. In de New Yorkse
metro is het een echte sport geworden en de metroreizigers worden er steeds
fanatieker in. Meer en meer kauwgom belandt in de mand en niet op het bord.
Kauwgommuur:
In San Luis Obispo in de Verenigde Staten staat een muur. Een stel
scholieren plakte er hun uitgekauwde kauwgom op. Dat voorbeeld werd al snel
door andere leerlingen gevolgd. Ook volwassenen vonden het wel grappig om hun
kauwgom op de muur achter te laten. Nu doet iedereen het. Van over de hele
wereld reizen toeristen speciaal naar San Luis Obispo om er hun kauwsels op de
kauwgommuur te plakken.
Ook in Nederland is een kauwgommuur te vinden en wel in de plaatsen Alkmaar en Dordrecht.
Kauwgomafvalzakje:
In Helmond woont de uitvinder van het kauwgomafvalzakje. Als het aan hem
ligt, spugen kauwers hun uitgewerkte kauwgom voortaan niet meer de wijde wereld
in. Ze mikken het zorgvuldig in een soort envelop. Na die handeling wordt de
envelop dicht geklapt en wordt de kauwgom plat gedrukt. De envelop kan meer
keren worden gebruikt; uiteindelijk belandt hij in een prullenbak of
afvalemmer.
Kauwgomplakken opruimen:
Moeilijke schoonmaakacties
Wat gebeurt er met die miljarden uitgespuugde kauwgommetjes? Als ze niet
worden opgeruimd blijven ze vastgekleefd zitten. Eerst als witte vlekken en al
gauw als zwarte. Kauwgom verteert uiterst langzaam.
Steekmes:
De meeste straten en stoepen in Nederland worden wel eens geveegd. Bijna
alle straattegels worden wel eens gebezemd of geschrobd Maar met een simpele
straatbezem of een dure bezemwagen krijg je die kauwgomresten niet weg. De
plakken moeten stuk voor stuk met een steekmes worden losgestoken. Als dat al
kan. Het hangt af van de steensoort en van de ouderdom en de hardheid van de
plak. Verse kauwgom is zacht en taai; als je het probeert los te peuteren, trek
je kleverige slierten omhoog en een gedeelte blijft toch zitten. Plakken
lossteken moet je daarom ook niet in de zomer doen. De zachte kauwgom heeft dan
geen zin om los te laten.
Stikstof:
Schoonmakers gebruikten vroeger spuitbussen met gekoelde stikstof. Daarmee
bespoten ze de plak die onmiddellijk bevroor. De harde plak kon dan worden
losgetikt en verwijderd. Maar omdat de drijfgassen in die spuitbussen de
ozonlaag aantasten, zijn de spuitbussen verboden. Een alternatief, een grote
compressortank met stikstof, brengt hoge kosten met zich mee. Allerlei schoonmaakmiddelen
en schoonmaakmethodes worden uitgeprobeerd. Tot nu toe zijn ze allemaal duur en
helpen ze maar tot op zekere hoogte. Zo is er een middel ontdekt dat sommige
gemeentereinigingen toevoegen aan het water waarmee ze de straten in de
winkelcentra schoonmaken. Er komt dan een filmlaag op de stenen. Door dat
afstotend laagje plakken verse kauwgompjes minder snel aan tegels en kunnen ze
wat gemakkelijker worden verwijderd. Helaas verdampt het middel samen met het
water bij warm weer heel vlug: weg filmlaag!
Simpele oplossing:
Nederland Schoon
Samen met bedrijven, gemeenten en scholen probeert Stichting Nederland
Schoon wat te doen aan het probleem van het zwerfafval. Aan al die rommel en
troep die iedere dag niet in afvalbakken terecht komt, maar zomaar wordt
weggegooid. Patatzakjes, blikjes, ijswikkels, peuken, kauwgom en ga zo maar
door.
Alle kauwgomplakken in Nederland opruimen is technisch en financieel
onmogelijk. Het is een arbeidsintensief en duur karwei. En dat terwijl die
troep zo eenvoudig te voorkomen is! Doe gewoon je uitgekauwde kauwgom in een
papiertje en bewaar het tot je de eerste de beste prullenbak ziet. Met weinig
moeite voorkom je zo de overlast die zo'n lekker kauwgompje kan veroorzaken.
Bovendien bespaart het heel veel geld. Geld dat aan betere en leukere dingen
besteed kan worden. Er is eigenlijk maar één oplossing: Doe je uitgekauwde
kauwgomplak in de afvalbak!
Want
kauwgom is om te kauwen!
Als je de koffer wilt reserveren, mail dan je naam en adres en leeftijd.
- Je mag de kauwgomkoffer lenen en dit werkt als volgt:
- Voor het lenen rekenen wij een bedrag van Euro 5,- er moet wel een borg worden betaald,
deze krijg je terug wanneer de koffer weer compleet wordt ingeleverd bij ons.
- De koffer moet opgehaald worden door een volwassen persoon en deze persoon
moet zich legitimeren
- Graag willen wij verder het volgende van jou weten:
- Hoeveel kinderen zitten er in je klas?
- Op welke school zit je en waar staat deze school?
En als je je spreekbeurt gehouden hebt, dan zijn wij natuurlijk heel erg
nieuwsgierig naar hoe het is gegaan (bijvoorbeeld het cijfer), want dan kunnen we het
cijfer misschien bijschrijven op onze site.
Je mag de koffer maximaal 5 dagen in je bezit houden.
Wil je hem reserveren, dan kun je ons een mailtje sturen met de
datum van de spreekbeurt en wanneer en door wie ( naam ) de koffer opgehaald
zal worden.
Wil je de koffer reserveren?
De Kauwgom Kennis Koffer aanvraag in Almere
|
Je spreekbeurt een groot succes met deze koffer