Over het Bestand: brieven van Gellius Hillama aan Johannes Saeckma
resp. de afgevaardigden van Friesland ter Staten Generaal 1607-1609

>> HOMEpage

In verband met de vredesonderhandelingen zijn volgens het dagboek van Bernardus Furmerius op 1 juli 1608 (oude stijl) tegelijk - Furmerius is er niet zeker van - uit Leeuwarden naar Holland vertrokken: Ernst van Aylva en Jelle/Gellius Hillema/Hillama namens Oostergo, Sicke van Dekema en Jelger van Feytsma namens Westergo, Meinardus Idzaerda en Dirck Baerdt namens Zevenwouden, Petrus Janszoon Runia en Johannes Saeckma namens de Steden. Saeckma was afgevaardigd in plaats van Jelle van Jongestal, die in de Raad van State was gekozen. Op 10 april 1609 (20 april nieuwe stijl) keerden de afgevaardigden in Friesland terug; de dag daarop brachten zij verslag uit aan het college van Gedeputeerde Staten.
De definitieve onderhandelingen vonden in maart/april 1609 plaats te Antwerpen. Er waren 28 ambassadeurs tot het Bestand - allen afgebeeld op de historieprent Muller no. 1251 -, voor Friesland Willem Lodewijk en Gellius Hillama. Ambassadeur Hillama berichtte in zeven brieven uit Antwerpen aan de overige Friese afgevaardigden, die te Bergen op Zoom verbleven. Ernst van Aylva was daar de leider en blijkens de ontvangstdatum op brief nr. 3 Johannes Saeckma de secretaris van de delegatie uit Friesland. Of allen ruim negen maanden van huis zijn geweest, is twijfelachtig. De betalingsordonnanties van Gedeputeerde Staten van Friesland vermelden op 23.11.1608 een vergoeding van 300 £ aan Saeckma voor 36 dagen Den Haag en aan Hillema 925 £ en 10 stuivers voor 127 dagen. De vergoeding bedroeg 7 £ en 10 stuivers per dag; Saeckma zou dan echter voor 40 dagen zijn uitbetaald. Een en ander is echter doorgehaald en vervangen door "nihil". Wellicht omdat inzake dit gezantschap voor de vrede het salaris van de beide raadsheren niet zoals gewoonlijk bij afwezigheid is gekort?
De hieronder volgende negen brieven - 2 uit Den Haag en 7 uit Antwerpen - maken deel uit van de collectie Van Breugel in het Rijksarchief in Friesland.

>> begin

Mijn here, Opten 14 smorgens sijn van hier gesonden twee trompetters om oever te brengen die brieven van insinuatie ende advertentie aen haer hoocheden om te senden heur committeerde 5] genoechsaem gelast om soo uuyt des Coninckx als Eertsher- togen naem met die committeerde van mijn heren Staten Generael te coemen in communicatie opte offren ende presentatien van vrede ofte lange bestant, des dat mijn heren Staten Generael verstaen dat int eerste articel gestelt ende toegestanden sal moeten 10] worden die vrijheit der landen ende dat daertegens soo in kercklijcke als wereltlijcke ende andere saeken niet sal moegen accordeert worden nae vermoegen die acte daervan onder die provincien tot onderlinge versekeringe ende om schuwingen ende andere inconvenienten te vermiden 15] geconcipieert, die alrede so word divulgeert ende gemeen gemaeckt dat te beclaegen is, ende den viant daervan wel haest copie sal hebben. Ende hoewel die vs. acte genoechsaem is tot saecken eynde als d'selve sal dienen, soo sijn nochtans ter oersaeken vandien heftige 20] disputen geweest ende insunder bij die van Zeland ge- moneert waeruuyt in volle vergaederinge oeck gevolcht is contestatie tuschen S. Ex.ie ende mijn heren van Holland, insunder den advocaet Barneveld vermits S. Ex.ie ende die van Zeland verstonden dat men het articel van de souverainiteit 25] behoerde te concipieren, oever te senden ende approbeert te hebben voordat men soude toelaten die comst van de gecommitteerde van haer hoocheden alhier een bequaem middel om alles te renverseren ende beletten dat men nim- mer in besogne soude coemen niettegenstaende bij 30] het laeste antwoerd was beloeft dat nae gedaene rapport in de provincien leden ende quartieren vandien ende d'provincien verstaende dat ze in onderhandelinge ten principael souden willen coemen dat alleen advertentie aen de commissaris Neyen ende Verreiken soude worden gedaen 35] doch die van Zeland hebben haer ten laesten geconfirmeert. *** Dese saecken sijn alle voor den aencomst van de heren Deca- ma ende Jongestall gepasseert. Die opten 13 eerst sijn aenge- coemen daer wij opten 7en alhier sijn geweest, // ende den gehelen weeck praesideert, hebbende die here 40] Ailva die affgesondene brieven nae Bruyssel ge- paragrapheert. Opten 14 is alhier in deliberatie ge- lecht om te beantwoerden den brieff van de Keyser die hem directum dominum oever die Nederlanden verstaet te sijn ende d'selve Nederlanden als feudum imperii; dat 45] oeck daervan diverse acten souden sijn in archivis imperii ende dat daerom in dese saeck van vrede bij mijn heren Staten Generael niet behoerde voorgenoemen geweest te sijn als bij voorweten van S. Ke[ys].en Mt.en ende dat men alsnoch niet wil handelen tot prejudisse vant selve 50] leen ende tegens leenrechten. Hiervan schijnt tractaet te wesen van hetjiaer 1548. Wij hebben verhaelt dat wij voor die aencomst van de vorst van Saxen vrij sijn geweest ende den Keyser niet als directum Dominum recognosceert, dan conde wel sijn dat wij als 55] vrije landen op rijxdaegen mede wel waeren beschreven ende iets tegens den Turck mede helpen contribueren, dan niet als rijxonderdanen; dat oeck noch int tractaet met den hartoch van Saxen, noch oeck in de oeverdracht aen Caerl prince van Spaenien anno 1515 van de Keyser iets mach 60] mentioneert ofte gepraeserveert, dan gelijck den vorst van Saxen was erffgubernator Frisiae geweest alsoo oeck keyser Caerl ter tijt dat enige riddermaetige luyden bij tiden van de oeverdrachte op coninck Philips dese titulen wat vetter hadden gemaeckt. Ick wilde wel, soo hiervan onder 65] die here Burmania iets mochte sijn, dat mij daervan onder copie watt worde toegesonden, want het can hier lichtelijck te passe coemen. *** Op huyden den 15en sijnde Kerstmorgen sijn alhier in de Franse kercke gedoept drie soenen waervan een vrouwe binnen deser stede is in die 70] craem bevallen ende hebben als metten oever den doep ge- staen die here Russii vanwegen d'Mt.en van Franckrijck, die heren Spencer ende Wynwud vanwegen Co.en Mt.en van Groet Britannien ende dr. Joanas vanwegen Co.en Mt.en van Denmercken ten oeverstaen van Ex.ie ende Graeff Hendrick. 75] *** Die here Utenboegaert op huyden tracteert hebbende in sijn praedicatie 2 cap. Lucae heeft ex professo de duabus na- turis in Christo, de officio mediatoris deque beneficiis Christi so claer ende rond geleert dat ik achte dat men hem groetelix te cort doet hem naeseggende dat hij aliquid Samosatenismi aut // 80] Arrianismi soude foveren. *** Ende alsoo die here Juckama noch swack is ende niet ter vergaederinge can coemen, achte ick noedich daerom ende oeck andere respecten dat die here Ringie ende Fockens hier wederom quaemden; die ick wel liden mach dat desen worde communiceert 85] ende elders, doch niet als met discretie meo nomine suppresso. Ick heb die here Eysinga mede particulierlijck geschreven, dan niet soo breef. Ende indien dat die heren Ringie ende Fockens gereed sijn te verreisen was niet ondienstich dat die here Fockens werde te kennen gegeven dat hij doch 90] niet naelaten wilde die acte ende resolutie van de consenten mede te brengen. Die here Runnia ende ick hebben die bij ons vertreck niet connen becoemen hoe- wel die versocht hebbende ende die heren Gedeputeerde aen- gesproeken oft d'selve ons iet hadden aen te dienen. 95] Wij hebben alles op die her Jongestall laeten staen die hier niet als onbevestichde copien mede heeft gebracht; U.E. can oeverleggen met wat reputatie wij hier in de vergaederinge compa- reren als men het stuck van consenten sal voornemen 100] U.E. wil believen mijn prolixiteit te goede te nemen. Hiermede U.E. Erentveste vermoegende hoochgeleerde seer voor- sienige here in de bescherminge des Alm.en bevelende. Uuyt s'Graevenhaege den 16en 105] Decembris 1607 U.E. vrientwillige Gellius Hillama Indien Aernt Bauckis die scriftuyren mochte vorderen, d'selve sijn voor mijn vertreck al gereed geweest. Ick hadde d'selve behandicht Dierck Saepis d'welcke Athonidem consuleert hebbende mij die niet heeft restitueert. U.E. wil believen die van de selve deur U.E. dienaer laeten eyschen.

[Adres:] Erentveste vermoegende hoochgeleerde achtbaere seer voorsienige heere mijn here D. Joanni Saek- ma mede Raed Ordinaris in den Hoeve van Vrieslant Leeuwaerden

>> begin

>> begin

Mijn heer, U.E. brieff is mij opten 10 deses wel ter handen gecoemen. U.E. voor u muyte bedanckende, ende heb U.E. daerop dit cleyn antwoerd willen laeten toecomen, als 5] dat hier noch geen tidinge is van des Patris wedercomst, ende hebbende sijn Mt.en van Vranckrijck muegelijck advys dat tselve soo geringe noch niet sal geschien, heeft deur sijn brieven d'praesident Janin mandeert om in Vranckrijck te coemen ende bij sijn Mten ontrent acht 10] daegen te verblieven, ende is op huyden den 10 smorgens vertrocken, mijn heren Staten bij sijn vertreck aendienende bij S. Mt.en alle goede officien voor den Staet vant land te sullen aenwenden, ende enige calumnien deur quaede rap- porten oevergewayt wel te sullen doen cesseren, aen- 15] dienende mede deur expresse last van S. Mt.en mijn heren Staten geen ombrage te willen nemen oever die geruchten vant houwelijck tuschen den Dauphyn ende Infante van Spaenien, soo sijn Mt.en d'provincien dede verse- keren niet bi hen praejudicie te sullen doen, ende 20] hen te moegen vaste vertrouwen op sijn Mt.s adsistentie ende goede affectie hetsij d'saeken tot peys ofte oerloege mochten loepen. *** Die saeken van de heer U.E. ende mij bekent [= Jongestal] gaen wonderlijck, ende geeft mij selsaem dat d'selve soo veel vermach, ende doet tgene 25] noit iemand uuyt die Steden vermocht heeft, jae hem ontsien soude hebben om te doen, uuytblievende vanhier daer oever d'principaelste swaericheden vant land in den Raed besogneert wordt, als die verdelinge van de lasten van oerloege ende opten verminderinge van 30] enich ledich staende posten ende swaere saecken, treckende niet hier sijnde bi- cans een pond Vlaems daechs, daer die committeerde van Zeland niet meer als vier Carolus guldens ende van Utrecht vijff des daechs genieten, ende Zeland absent sijnde niet geniet, als nu ons committeerde in den Raed 300 daegen present sijn, 35] twelck van enige hier tevoeren rarum is geweest, soo geven 1800 lb. ses guldens 's daechs behalven die extraordinaeris commissien die tevoeren sijn gevallen, als hebbende d'heren in den Raed 300 lb. meer als in de Staeten Generael, ick verstae dat dese goede heer hem beclaecht oever die soberheit vant tractement, 40] dan can niet geloeven dat d'selve soo verre hem soude hebben vergeten, ick mene dat d'heren van de Steden met meerder // eernst ende authoriteit behoerden te gaen, ende heurluyden onder ick weet niet wat praetexten dus niet laeten abuseren Sed haec tibi ac Vulcano. U.E. can mede letten om 45] U vant gelt soo iets onder U.E. waer te ontledigen soo die ordonnantie waeroever noch daegelix besogneert wordt eer niet lanck sal uuytgegeven worden. Hier sijn verscheiden advisen van de crijch tuschen den Eertshartoch ende Keyser, men sal haest moeten verstaen 50] wat d'meninge hiervan is, ende oft eernst is. Hiermede U E. Erentveste vermoegende hoochgeleerde heer in schut des Almach- tigen bevelende. Uuyt den Haege den 10 Junii 1608, ilens. U.E. dienstwillige vrund Gellius Hillama.

[Adres:] E. Erentveste vermoe- gende seer voorsie- nige here, mijn heer Dri Joanni Saeckma Raed ordina- ris in den Hoeve van Vrieslant. Leeuwaerden

>> begin

>> begin

Mijn heeren, U.E. briefven van de 18/28 bij dheer Saeckma, ende van de 19e bij dheer Dekama, sijn beyde mij wel ter handen gecomen, bedanckende U.E. 5] voor die moeyte die U.E. belieft heeft te nemen om mij te antwoorden. Mijn brieff opten 19/29 aen U.E. geschreven, is deur versuym den trompetter niet behandicht, heb daerom U.E. daervan willen verstendighen, ende met desen het 10] versuym suppleren. Uuyt den gemenen bryeff van de 19/29 verstaen U.E. die conferentie opten 18e omtrent vier uuyren nae noen opt stadthuys ter presentie van de heeren Am- bassadeurs gehouden, ende met wat comple- 15] menten die heren Ambassadeurs, ende Committeerde, daer gehaelt ende vandaen ge- scheyden sijn, mitsgaders t'geene ter selver tijt is verhandelt, sijn die Articelen van den beginne tot den eynde gelesen, ende die motiven aen 20] wedersiden voortgebracht, ende disputeert, niet conende anders vermercken, oft alle saecken staen alsnoch wel, ende disponeren sich tot een goeden uuytcomste. Die Committeerde sijn opten 19. onder sich verga- 25] dert geweest, ende heur motiven ende consideratien pertinentelijck bij geschrift gestelt, die heer president Richardot ten selvigen daege toegesonden, verhopende dat men op huyden daerover wederom sal vergaderen, // 30] ten ware den aencomst van Sijn Gen. sulx mochte verletten, ende Verreycken opten 18/28 nae Bruyssel gereyst sijnde, niet mochte wedercomen sijn. In welcken geval tot dingsdach die bijeencomst sal uuytstelt 35] moeten worden. Het comt seer qualijcken dat verscheiden Committeerde van Bergen sijn vertrocken, want niet noodiger is als compleet ter vergaderinge te verbliven, om promptelick op alle occurentien resolutie 40] te mogen hebben. U.E. willen letten opte genomene resolutien, ende den last, ons mede gegeven, ende dat geen veranderingen moegen voorgenomen worden, waertoe wij verstaen enichsins gearbeidt te worden bij dengenen 45] die liever den handel gebroocken, als vol- trocken saegen. Die dienaer van den heer Dekama sal op overmorgen wederkeren soo verre hij op huyden geen gelegentheyt om te vertrecken geraeckt te crijgen, staende tot 50] U.E. believen in sijn plaets een ander te senden, twelck ick mene wel te connen geschien op een memorie onder U.E. handen aldaer oft van hier. *** Ick heb een brieff van de heer Donia ontfangen, die mij schrift van de 55] cranckheyt van de heer Reinalda, niet wetende oft dheren Ringia ende Saeckma daervan kennisse hebben. Uuytenbogert heeft op gisteren int gemeen logement gepredikt, ende sijn verscheyden personen van dese stadt binnen 60] in de sale, ende buyten opte plaets, daer // present geweest. Indien men die poort oft deure had willen openen, soude den toeloop hier niet weyniger sijn, als die bij de heren Marquiz in den Haghe is geweest. Die provintie- 65] stucken van 10 gulden, 18 stuyvers sijn hier niet ganckber, het beste gelt hier sijn Albertinen niet wetende oft eenege van U.E. soodanighe sijn hebbende, als het U.E. effenveel was solde die vs. riders terugge connen senden 70] ende Albertinen in plaets mogen ontfangen. Hiermede eyndigende ende mij dienstelick tot U.E. allen ende elx besonder gebiedende wil U.E. Edele, erentvheste, hoochgeleerde, 75] achtbaare ende seer voorsyenige heeren bevelen in de hoede des Almogende. Uuyt Antwerpen den 20/30 Martii 1609. U.E. allerdienstwillege 80] [autograaf:] G. Hillama.

[Adres door klerk:] Edele, vermogende, hoochge- leerde, achtbare ende seer voorsienige heren, die heren Ernst van Aylva griet- man over Oostdongerdeel, ende andere heren, vanwegen die heren Staten van Vrieslant ter vergaderinge van de Grootmogende heeren Staten Generael der Vereenichde Nederlanden ge- committeert, ende iegenwoordichl. binnen Bergen opten Zoom ten huyse van Joost Pascasii in de Gasthuys-straet logeert. [door Saeckma:] Receptae den 30/20 Martii 1609. Voor- en achterzijde van de gouden dubbele albertijn

>> begin

>> begin

Mijn heren, Op gisteren sijn twee conferentien gehouden, ende op huyden een. Wat in die van gisteren passeert is, verstaen U.E. uuyt den gemenen brieff, ende dat alles genoechsaem is accor- 5] deert uuytgenoemen het point van de confiscatien, waeroever opte laeste conferentie van gisteren ende op huyden communiceert sijnde alsmede tgene het sterffhuys, S. Ex.ie ende andere heren aengaet, is niet eyntlix gedaen, immers is op huyden in de limiten 10] weder enige swaericheit voorgevallen beroerende Catsant ende het land van Cuyck dat, alsoo d'principael saeck sonder die limiten ende confiscatien wel can concludeert worden is noedich ende raedsaem die conclusien van de principael saeck te insisteren voor ende aleer enich beletsel deurt 15] versterff van de Furst van Cleeff ende andersins voorcoe- me, wand sedert dat d'vs. tidinge hier is geweest heeft men vernoemen dat die deputeerde van de Eertshartoegen praeciser sijn geweest, ten waere men tselve opte ruses van de oude heer ende praesident wilde leggen. 20] *** D'heren ambassadeurs aerbeiden seer tot conclusien, ende mene dat men op huyden sal sien alles bij gescrift te stellen, soo men geen traversen vermeent. Verhoepe eer niet lanck een eynd. Die van onse partie maecken swaericheden om die confiscatien t'enemael aff te doen, maer verstaen 25] dat het genoech is dat een ider jouissance heeft van sijn goederen tevoeren confisqueert, sonder die te moegen alieneren oft beswaeren. Men sal op alles morgen naeder handelen ende zal niet naelaeten te vorderen tgene tot dienst van de samtlijcke provincien ende insunder die onse sal 30] dienen. Ende hiermede eyndigende sal U mijn heren Edele erentfeste vermoegende hoochgeleerde ende achtbaere heren hiermede in de hoede des Alm.en bevelen. Uuyt Antwerpen den 22 Martii [gecorrigeerd boven Aprilis] 1609. Ilens. U.E. dienstwillige 35] Gellius Hillama Depost Indien U.E. een bode sullen laeten affgaen versoeke mij daervan te believen te verstendigen.

[Adres:] Mijn heren mijn heren die samtlijcke gecom- mitteerden der heren Staten van Vrieslant ter vergaederinge van den groetmoegenden heren Staten Generael nu binnen Bergen opten Zoem logeert in den Gasthuys-straet. Bergen opten Zoem. Gedenkpenning op het Bestand, 1609

>> begin

>> begin

Mijn heeren, Op huyden den 23en Martii/ 2en Aprilis is wederom bijeen- comste geweest, sijnde in deselve gesproocken van de confiscatien ende swaricheden opt 3e articel, beginnende 5] Chacun demeurera saisi etc. in voorgaende bijeencomst voorgevallen. Alle die ander articelen sijn genoechsaem accordeert. Ende belangende die confiscatien is bij die deputeerde van de Eertshartogen ver- claert, dewile niet als tresves worden ge- 10] maeckt, dat wel billich was, dat een yder in middelen tide de vruchten van sijn goederen genote, des dat dselve niet souden moegen worden alieneert, als met permissie aen weder- siden, dan waren niet gelast, die confiscatien 15] tenemael aff te doen, ende te aboleren. Ende die voet genomen sijnde, is in de meeste articelen geen groot verschil geweest. *** De saeck vant sterffhuys van S. Excell. hooger mem. ende die Prince van Espinoy sal swaricheyt 20] hebben, doch die restitutie van de Salines sal wel volgen. Ende alsoo int laeste articel ge- sproocken wort van de lasten bij keyser Carol. den 5. ende coninck Philips den 3. gemaeckt, ende daeronder mede verstanden worden die 25] lasten ende renten opte provintien, domeinen ende steden assigneert, heb ick vanwegen onse provincie verclaert, dat wij daeronder niet conden toelaten die 18en gulden jaerlijcx // van de heeren Fuggeren, ende alsulcke andere 30] assignatien van renten als tegens die tractaten van den lande opte domainen van Vrieslant waren assigneert, ende dat die heeren Fuggeren geen recht ende justitie soude worden geweygert, oft d'saeck hierop soude wille aencomen, ende 35] men mij geen gehoor geven, sal nodich sijn dat U.E. mij adviseren wat ick hierin sal hebben te doen. *** Aengaende het 3e articel is vanwegen haer Ed. Moeg. voorgewendt, dat noodich was een liste van dorpen ende gehuchten, 40] onder die steden behoorende, te maecken, twelck soo bij de heeren Ambassadeurs als deputeerde des viants onnoodich worde geacht, vermits sij seyden genoechsaem van selffs bekent te sijn wat dorpen onder die steden van Bergen, Graeff, 45] Breda, Sluys, Aerdenburch, Oostbruch, Ol- denzeel, Grol ende Lingen resorteerden. Ende soo bij de heer Malderee van Catsandt worde moveert, ende mede van t'lant te Cuyck, heeft men hierover in de laeste twee conferentien 50] seer disputeert, willende die deputeerde des viants verstaen, dat wel die drye quartieren van Gelderlant, behalven Groll, Hollant, Selant, Vrieslant, Uuytrecht, Overijssel, behalven Oldenzeel, Groningen, Drenthe, 55] Wedde ende Westerwoldingerlant mijn heren Staten souden volgen, alsmede Bergen, // Breda, Graeff, Willemstadt, Steenbergen, Sluys, Ardenburch, Oostburch, Axel, Terneus, Biervliet, met die forten die sij holden ende besitten, 60] mitsgaders die dorpen ende gehuchten onder dien behoorende, dan dat Catsant niet behoorende onder eenich stadt, aen de side van de Eertshartogen most bliven, ende dat van gelijcken van 't landt van Cuyck was te seggen, indien het van de 65] stadt Graeff niet dependeerde. Die heren Ambassadeurs hebben genouchsaem verclaert dat deur die woorden Chacun demeurera saisi et jouira effectuellement des pays, villes, places, terres etc. Catsandt moet bliven aen de side van de 70] heeren Staten, ende dewile het lant van Cuyck met die stadt Graeff onder een pantschap is begrepen, dat daerdeur het lant van Cuyck was een dependentie van de Graeff, alhoewel anders het lant van 75] Cuyck van de stadt Graeff, nae eeniger seggen, is separeert. In alle gevalle soude Sijn Excell. het incomen genieten, hetsij t'vs. lant een dependentie gereeckent worde ofte niet, alleenlick dat d'souverainiteyt 80] aen Brabant soude bliven. U.E. sien dat dese saeck niet soo veel importeert, dat men daerom het besluyt van de saeck langer soude behooren uuyt te stellen. Verreycken is om dese twee poincten op huyden nae Bruyssel 85] gereyst. Wij wachten mede U.E. advis opte // brieff van de 22en ende sal goet ende vorderl. sijn, dat besluyt gemaeckt wort, ende dat dheeren Ambassadeurs acte verlenen, dat sij Catsant ende het lant van Cuyck beyde 90] verstaen te bliven aen de sijde van mijn heren Staten, want Cadsant moet uuyt cracht van t'vs. 3e articel buyten alle dispuit aen de sijde van de heren Staten bliven. Ende was seer goet geweest, dat daerover geen 95] disput moveert was. Die vergaderinge is op saterdach nae noen tot vier uuyren uutgestelt tegens welcken tijt men meent Vereycken hier weder te sullen sijn, ende oock naerder ende eyntlick advis van U.E. 100] Ende is noodich geen tijt te versuymen, want lichtelick bij dese gelegentheyt wat voor- vallen can, dat rupture soude mogen maecken. Wij mercken wel dat Saturnus opte par- ticuliere advisen van hier hard ende wreed 105] sal vallen, maer verhoopen dat U.E. ende die andere heren sullen versorgen ende letten, dat hierdeur de handelingen ende voortganck vandien geen empeschement sal worden gegeven, waertoe goede directie dient 110] gebruyckt. *** Ick heb die heer Audiencier mede gesproocken van de questie tusschen Vrieslant ende Uuytrecht om die praeseancie, ende heeft mij belooft, dien alles te sullen // laten toecomen wat hiervan te Bruyssel 115] sal sijn te vinden. Ick heb van die heer Griffier een bryeff ontfangen van den 21/31 Martii versoeckende het schriftelick advis, opte saeck van Sijn Excell. ende die andere leden vant sterffhuys. Ick sende U.E. 120] tgene bij nu was concipieert. U.E. sullen voorts adviseren wat U.E. sal believen hierin te doen ende sal dheer Griffier schriven dat [...] U.E. daerom sal hebben aen te spreecken. *** Alsoo Tyaert Feyckes op huyden 125] hier is gecomen heb goet gevonden Reyliff te laten vertrecken. Ende verwachtende U.E. antwoort sal nae diensttege gebie- denisse U mijn heeren Edele, erentpheste, vermogende, hoochge- 130] leerde, achtbare ende seer voorsienige heeren hiermede bevelen in de hoede des Almogenden. U.E. brieff van den 22en is mij desselvigen daegs wel ter handen gecomen. Uuyt Antwerpen desen 23en Martii 1609, stilo vet. 135] U.E. dienstwillegge [autograaf:] G. Hillama

[Adres door klerk:] Edele, erentpheste, vermogende, hoochgeleerde, achtbaare ende seer voor- syenige heer Ernst van Aylva ende andere heren Gecommitteerde vanwegen den Provintie van Vrieslant ter vergaderinge der heren Staten Generael tegen- woordich tot Bergen op Zoom, gelogeert ten huyse van Monsr. Joost Pascasii Turck in den Gasthuys-straet. Gedenkpenning op het Bestand, 1609

>> begin

>> begin

Mijn heren U.E. brieff van den 25en deses mitsgaders den gemenen brieff is tuschen vier ende vijff uren nae die middach hier arriveert ende hebben goed contentement aent inhouden van de selve. 5] Is die resolutie bij die ses provincien eendrachtelijck genoemen, ende verhoepen tot besluytt te coemen binnen twee oft drie daegen, als sullende d'saeck vant sterff- huys ende S. Ex.ie enich retardement geven. Verrecken was desen avont noch niet wedercoemen ende sal 10] alsoo voor maendach geen bijeencomst vallen. Den agent van de heren Fuggeren doet groet devoir om die assigneerde renten int tractaet mede begrepen te hebben. Ick heb U.E. advis daerop ontfangen ende desen avont een cleyn justificatie van dese saeck aen de heren 15] Ambassadeurs bij ons vergadert gedaen, die van de agent seer waren praeoccupeert. Ick sal niet naelaeten alle vlijtt aen te wenden ten eynde ons geen praejudicie worde gedaen. In alle gevalle sal wel beletten dat niet in specie van 20] dese renten worde vermaent ende int tractaet ge- stelt. Die interpretatie mach tot sijnder tijt vallen ende d'wile men die heren Fuggeren op ons geen schult erkent can tgene van de betaelinge der schulden int laeste articel wordt gementioneert, ad non debita niet 25] extendeert worden. *** Ick heb met Reiliff geen brieven derven geven vermits verscheyden particulieren brieven hebbende bij Dambrugge wel sijn aengehouden, [cursief = in de marge] heur brieven geoepent ende daernae wedergegeven. Heb daerom die trompetter d'selve laeten geven, ende mede omdat die spoediger U.E. souden moegen ter handen 30] coemen. Oft die heer Ringie mijn laeste brieff ontfangen heeft weet ick niet, sal bij U.E. eerste wel verstaen. Hier- mede eyndigende sal U mijn heren Edele erentfeste vermoegende achtbaere hoochgeleerde ende seer voorsienige heren in de hoede des Alm.en bevelen. 35] Uuyt Antwerpen den 26 Martii 1609 stil vet. U.E. dienstwillige Gellius Hillama. Depost Est incertus ende is het brieff van de heer van der Aa hen geoepent geweest behandicht.

[Adres:] Edele vermoegende achtbaere ende seer voorsienige heer, mijn heer Ernst van Ailva mede committeerde ter vergaedringe van den heren Staten Generael, grietman van Oesterdon[ger]deel, ende die andere samtlijcke heren mede committeerde tegenwoerdich binnen Bergen op ten Zoem in de Gasthuys-straet logeert, Bergen

>> begin

>> begin

Mijn heren, Op huyden den 27en Martii is wederom conferentie ge- weest, vermits Verreiken gisteravond weder was gecoemen ende heeft men met groeten ernst proponeert ende urgeert die 5] pointen het sterffhuys van S. Ex.ie hoeger memorien. S. Exie tegenwoerdich, ende andere leden van t'huys raekende, men heeft becoemen restitutie van de Salines ende Boschen daervan dependerende, ende geseit datter anders niet was te restitueren. Van Chateaubolin ende d'pertinenten vandien is beloeft dat recht ende justitie sal worden 10] gedaen sonder respect op enige saeken te nemen binnen een jaer. Ende hoewel niet geacht worde opte actie van de graeffschappe Aelst ende andere goederen voormaels mijn heer die Prince toegestanden, veel min opte constitueer- de renten aen de vrouwen dochteren, soo is nochtans in aen- 15] sien van de doneerde goederen accordeert voort sterffhuys eens d'summe van 300000 lb. in twee jaeren te betaelen. Lingen is affgeslaegen, vermits aen de side van de partie verstanden worde tselve S. Mt. ende haer hoocheden voor de oerloegen toegecoemen te hebben deur oeverdrachte van mijn heren die Prince die 20] dochter van de graeff van Buren getrout hebbende, die oeck stedes met die vs. oeverdrachte wel tevreden is ge- weest. Hebben niettemin oepeninge gedaen van een middel waerdeur men tot gelegener tijt daeraen wel sal connen coemen ende geraecken. D'heer Marquis heeft mede 25] aengenoemen die twee forten in den graeffschap Meurs te demolieren. Dit wordt sijn Ex.ie van desen dach too- geschreven, ende verhoep dat S. Ex.ie daermede tevreden sal sijn, soo niet meer sal sijn te obtineren, als sijnde alle uterste devoiren gedaen die men heeft moegen doen, ende 30] meent men hierop morgen antwoerd te hebben, twelck geheel noe- dich is om in de handelinge geen meer retardement. // D'committeerde vergaderen op naenoen met d'heren Ambassadeurs opte articelen van de confiscatien, d'secretaris van de heer Richardott is agent van de heren Fuggeren, heeft alle 35] die stucken tot die saeck dienstich ende spaert geen moite om dese saeck ons opte hals te brengen. Ick heb tot contrarie soo in de vergaederinge als voor heren Ambassadeurs gedaen, ende sal noch desen avont meer doen ende sijn die heren Ambassadeurs al watt ingenoemen, wordende mede 40] gesecht dat haer hoocheden specialijcken om dese saeck hebben geschreven, in sommen men maeckt ons ex professo om dese saeck bicans oerloge in dese handelinge van bestand. Ick sal mij nae U. E. brieff ende advis van de 25en deses reguleren ende niet nae- 45] laeten het best te doen om het recht van de provincie in dese saeck te bewaeren. Indien op morgen antwoerd comt van S. Exie is apparentie op oevermorgen tot be- sluytt te coemen, twelck U.E. nochtans bij sich willen holden, wand men weet niet watt voorvallen wil oft can. 50] Godt die here wil verlenen een goeden ende godtsaligen uuytt- comst. Ende hiermede eyndigende wil U mijn heren Edele erentfeste achtbare hoochgeleerde ende seer voorsienige heren hiermede bevelen in de hoede des Alm.en. Uuytt Antwerpen den 27en Martii 1609. 55] U.E. dienstwillige G. Hillama

[Adres:] Aen mijn heren mijn heren die samtlijcke heren ge- committeerden der heren Staten van Vrieslant ter vergaederinge van de groetmoegende heren Staten Generael tegenwoerdich binnen Bergen opten Zoem logeert in de Gasthuys-straet Bergen Penning op het hernieuwd drievoudig verbond tussen Frankrijk, Engeland en de Republiek

>> begin

>> begin

Mijn heren, U.E. brieff met die bijgaende stucken sijn mij op gisteren den 28en wel ter handen gecoemen. Sijn oeck brieven ge- coemen van S. Ex.ie mitsgaders enige pointen bij memo- 5] rie bij S. Ex.ie die heren van Preaux medegegeven, ende heeft men op huyden daeroever consulteert ende d'selve becoemen uuyttgenoemen tgene van de restitutie van Lingen met sijn dependentien is versocht, t'welck d'heren Ambassadeurs verclaerden niet impetrabel voor dese tijt te sijn; 10] hebben daerom versocht dat die committeerde alhier wilden aennemen op behach van U. Ed. ende d'andere committeerde ter vergaederinge van de Generaliteit [cursief = in de marge] S. Ex.ie daervoor contentement te doen twelck nu goet gevonden is, alleen beloeft U.E. die vergaederinge daervan te sullen rapporteren. *** D'saeck van Emden heeft 15] harer partie van de Engelsche gesanten, ende indien bij acte apart iets sal sijn te bedingen sullen die van Emden moeten beloeven hen nae het Hagische verdrach te reguleren, ende daerbij te blieven, ende heur questien bij rechte oft arbiters aen wedersiden te kiesen te laeten decide- 20] ren, ende wordt die heren Janin versocht hiertoe die Engelsche te induceren, die heur seer oever die rudesses van die van Emden beclaegen ende dat heur diseyn is om van de Graeff heur te ontslaen bij eygen authoriteit. *** Watt voorts d'saeck van de heren Fuggeren 25] aengaet heb deurt middel van de heer advocaet Barnevelt soo veel tewege gebracht dat ick verhoepe dat U.E. ordelen sullen tproces ende d'saeck deur dit tractaet niet praejudiceert te sullen worden. *** Dese swaericheden op huyden affgedaen sijnde is ordre 30] gegeven om alles in parchemin int nett te schrieven // om voorts die bevestinge op morgen te doen, ende verhoep op sondach ofte ten lanxten maendach met Godts hulpe weder bij U.E. te Bergen te sijn met die ander heren. Op huyden ten vijff uren nae 35] noen sal noch een conferentie gehouden worden om enige particuliere saecken. Ende bedanckende U. E. voor die veelvoldige moyten die U.E. belieft heeft te nemen om mij telckens op mijn schrieven te antwoerden wil U.E. mijn heren 40] Edele erentfeste vermoegende hoochgeleerde acht- baere ende seer voorsienige heren hiermede be- velen in de hoede des Alm.en. Uuytt Antwerpen den 29en Martii 1609. 45] U.E. dienstwillige G. Hillama

[Adres:] Mijn heren mijn heren die samtlijcke committeerde der heren Staten van Vrieslant ter vergaederinge van de heren Staten Generael binnen Bergen opten Zoem logeert in de Gasthuys-straet Bergen Penning op het hernieuwd drievoudig verbond tussen Frankrijk, Engeland en de Republiek

>> begin

>> begin

Het Bestand gevierd in Den Haag

>> begin