Lekkerkerk, 19 juni 2002

Aan het College voor de Toelating van Bestrijdingsmiddelen

Bezwaarschrift toelating bestrijdingsmiddelen

Geacht College,

Ter motivering van onze bezwaarschriften d.d. 24 april 2002 en 29 mei 2002, door u geregistreerd onder de nummers 2002-26 en 2002-35, hierbij het volgende:

Wij menen dat de besluiten van het College voor de Toelating van Bestrijdingsmiddelen in strijd met de wettelijke bepalingen tot stand zijn gekomen, aangezien wij menen dat niet is vastgesteld dat onaanvaardbare neveneffecten bij gebruik niet zullen voorkomen.

Allereerst willen wij hierbij opmerken dat onze motivering nog niet volledig kan zijn, aangezien wij niet over alle achtergrondinformatie beschikken, waarnaar wij diverse malen gevraagd hebben (o.a. in ons vorige schrijven d.d. 29 mei j.l.). Bovendien maken wij er bezwaar tegen dat wij als betrokkenen bij de hoorprocedure niet in de gelegenheid gesteld zijn onze zienswijze kenbaar te maken. Wij menen bovendien dat informatie achtergehouden is door ons niet bij deze hoorprocedure te betrekken.

Nadere toelichting zal volgen als ook wij gelegenheid gehad hebben alle relevante stukken te bestuderen. Hierbij doen we opnieuw op grond van de Wet Openbaarheid van Bestuur een verzoek alle besluiten en conceptbesluiten van het CTB en alle overige achterliggende stukken ten aanzien van glyfosaat-bevattende middelen te ontvangen, waaronder onder meer:

-         Alle schriftelijke stukken en verslagen betreffende de aangegeven hoorprocedure

-         Collegestukken: C-97.3.12, C-111, C-113.3.3, C-91.6a

-         TNO-rapporten nr. 01-48-A-262/1,  99-063-C-262/2

-         RIVM-milieubeoordeling d.d. 13 augustus 2001

-         ECCO rapport 78, d.d. 15 juni 1999

-         EU-monograph glyfosaat.

-         Samenstelling van de beide middelen, incl. verontreinigingen

Hieronder volgt een voorlopige, beknopte, toelichting op onze bezwaarschriften:

Volksgezondheid: Residuen

Natuurverrijking meent dat als gevolg van toelating en gebruik van glyfosaat de toegestane residuen ervan in ons voedsel zodanig hoog zijn dat de volksgezondheid gevaar loopt. Aan de voortdurende stijging van de hoogten van toegestane maximale residuen in ons voedsel (zie de eerder overlegde uitgave “Round-up Glyfosaat –vervolg”, blz. 25 t/m 33) blijkt nog steeds geen einde te komen.   Na verschijning van genoemde uitgave volgden opnieuw diverse verhogingen van toegestane maximale residuen in o.a. olijven, peulvruchten, katoenzaad, mosterdzaad en sorghum.

De door het CTB aangehaalde ( zie Bijlage 1, d.d. 8 oktober 1999, van het Besluit tot verlenging van de toelatingen van glyfosaat) tabel T.3 Risicoschatting consument (Nederlands dieet) geeft een misleidende indruk van de mogelijke blootstelling aan glyfosaat via ons voedsel. Wij menen namelijk dat ter consumering aangeschaft voedsel ook geconsumeerd moet kunnen worden:

Iemand die kantarellen aanschaft zal ongeveer 200 gram per persoon (en geen 0,002 gram, zoals volgens de tabel) berekenen om te consumeren: een hoeveelheid die wettelijk 10 milligram glyfosaat mag bevatten. Dit is precies de hoeveelheid die een persoon die 100 kilo weegt maximaal zou mogen opnemen op basis van de thans in ons land geldende ADI.

Wie zijn kinderen dagelijks havermout geeft en denkt dat dit gezond is vergist zich wat betreft mogelijke belasting met glyfosaat. Twee ons havermout mag tot 4 milligram glyfosaat bevatten, de uit oogpunt van gezondheid maximale hoeveelheid voor een persoon van 40 kilo. Natuurverrijking meent dat niemand het “Nederlands dieet” eet. 0,002 gram paddestoel of 1,371 gram haver(mout) per dag zijn geen realistische hoeveelheden. Bij berekeningen met hoeveelheden voedsel die normaal geconsumeerd worden, mogen naar onze opvatting geen overschrijdingen van de ADI plaats vinden, zeker niet gezien het feit dat niet gewaarschuwd wordt voor mogelijke overschrijdingen van de ADI van glyfosaat bij consumering van producten die hoge residuen mogen bevatten.

Natuurverrijking is bezorgd over het feit dat uit de bijlage bij het besluit tot verlenging van de toelatingen niet blijkt dat Nederland binnen de EU  pleit voor handhaving van de sinds 1983 door het CTB gehanteerde ADI van 0,1 mg/kg lg. Deze norm is gebaseerd op chronisch onderzoek bij ratten waarbij 10 mg/kg lg als No-Effect Level werd gevonden. Natuurverrijking meent dat nieuw onderzoek nimmer mag leiden tot versoepeling van deze op basis van onderzoek vastgestelde norm. 

Hoewel ons door Nederlandse overheden geen details van het onderzoek verstrekt zijn waarop de in 1983 vastgestelde ADI is gebaseerd, vermoeden wij dat het een door Biodynamics verricht 3 generatie reproductie onderzoek bij ratten betreft; #77-20663; 3/31/81 & 7/6/82, waarvan de EPA ons op de hoogte stelde. Bij dit onderzoek veroorzaakte 10 mg/kg lg nog juist geen nierafwijkingen.

In Bijlage 1 van het huidige besluit van het CTB wordt onder Summary (Annex llA, point 5.10) als ADI 0,3 mg/kg bw/d genoemd. Volkomen onduidelijk is of de Nederlandse overheid nu ook de ADI verdrievoudigd heeft. Als de sinds 1983 in ons land gehanteerde ADI niet meer geldt zou tenminste een verantwoording van deze verhoging gegeven dienen te worden.

Natuurverrijking stelt juist een strengere ADI voor, omdat we in de praktijk met residuen van vele verschillende bestrijdingsmiddelen, die elkaars werking kunnen versterken, in aanraking komen. ( Zie ook eerder overlegde kopieen uit “Combinatietoxicologie van bestrijdingsmiddelen” van A. de Weerd).

Volksgezondheid: onbewust contact

Blootstellinggegevens als gevolg van onbewust contact met bespoten vegetatie ontbreken in de Bijlage van de Besluiten tot verlenging van de toelatingen.

Natuurverrijking meent dat toelating van glyfosaatbevattende middelen  voor toepassing in de woonomgeving leidt tot onwetend, onbewust en ongewenst contact met het middel, hetgeen nadelige gevolgen voor de gezondheid kan hebben. Om dergelijk ongewenst contact met name op openbaar toegankelijke plaatsen te voorkomen, pleiten wij voor een verbod van alle chemische middelen voor dergelijke toepassingen, of tenminste voor een verplichting tot het plaatsen van waarschuwingsborden, als op openbaar toegankelijke plaatsen is gespoten. In de VS bijvoorbeeld is dit wel wettelijk voorgeschreven.

Volksgezondheid: Neurotoxiciteit

Wij vragen ons af hoe het mogelijk is dat in Bijlage 1 van de Besluiten tot verlenging van de toelatingen aan neurotoxische effecten geen aandacht wordt besteed.  Het onderzoek naar neurotoxiciteit bij kippen, waarvan de EPA ons de resultaten beschikbaar stelde, gaf een NOEL van 7,5 mg/kg!

Volksgezondheid: Genotoxische en mutagene eigenschappen en effecten op de voortplanting

Wij maken er bezwaar tegen dat in Bijlage 1 geen enkele aandacht wordt besteed aan onderzoekgegevens die wel degelijk wijzen op dergelijke effecten. Zie de eerder overlegde uitgave van C. Cox, blz. 22-26.

Conclusie:

Gezien voorgaande overwegingen menen wij dat het onjuist is dat het CTB in haar conclusie stelt dat glyfosaat “…geen schadelijke uitwerking op de gezondheid van degene die de middelen toepast, noch voor de volksgezondheid heeft”. Deze conclusie zou naar onze mening slechts gesteld mogen worden als tenminste ook onderzoek is verricht naar glyfosaatbelasting  in de mens, aangezien ook in dierproeven (zie o.a. C 88.3.5) is gebleken dat glyfosaat en AMPA aangetroffen worden in o.a. lever, nieren, botten en bloed.

Milieu: water

Grondwater: Natuurverrijking meent dat de toelatingen van glyfosaat niet verlengd mogen worden, omdat het middel evenals de metaboliet AMPA  in het grondwater geraken. Zie het eerder overlegde artikel: Roundup ender i grundvandet, VAF, 9 juni 1999

Oppervlaktewater: De gemiddelde glyfosaatconcentratie in diverse oppervlaktewaters is ongeveer 0,3 microgram per liter, lokaal vaak hoger. Hierdoor wordt volgens het KIWA het Nederlandse drinkwater bedreigd. Zie o.a. de KIWA-brochure “Glyfosaat: de stand van zaken”.

Informatie over het voorkomen van glyfosaat in regenwater ontbreekt.

Natuurverrijking meent dat het een tekortkoming is van het CTB, dat voor glyfosaat geen ecotoxicologische waarde voor waterorganismen is bepaald, zoals in de nota nr. 89.016a  “Kansen voor waterorganismen” van DBW/RIZA.

Veel toepassingen van zowel Roundup Dry als Roundup Ready to Use voldoen niet aan de criteria van het Besluit Milieutoelatingseisen  Bestrijdingsmiddelen, zoals wordt aangegeven op blz. 25 van RIVM Adviesrapport: 06058A00, een rapport dat in opdracht van het CTB werd samengesteld.

Milieu: lucht

Uit Bijlage 1 blijkt dat gegevens over het gedrag van het middel in de lucht niet beschikbaar zijn. Wij menen dat dit feit een ernstige tekortkoming van het CTB aangeeft en menen dat door het ontbreken van deze gegevens het CTB niet tot de conclusie had mogen komen dat de betreffende middelen geen voor het milieu onaanvaardbare effecten heeft.

Zie ook: “Schone lucht vraagt drastische aanpassing van gewasbescherming- Meer aandacht nodig voor effecten neerslag bestrijdingsmiddel”, H2O nr.3, 2000, blz. 11-13.

Milieu: Bodem

Resten van glyfosaat blijven aan bodemdeeltjes gebonden vele jaren aanwezig. Het is beslist nog niet bekend wat er gaat gebeuren als de bodem na vele tientallen jaren met het middel verzadigd is. Er zijn aanwijzingen dat de stof dan, ongewenst, opnieuw werkzaam kan worden.

Dat het middel ook kort na toepassing via de bodem werkzaam kan zijn blijkt o.m. uit gegevens van het Deense Ministerie van Landbouw, dat ervoor waarschuwt glyfosaat niet onder een aantal boomsoorten te spuiten, omdat ze er gevoelig voor zijn. (Zie de reeds eerder overlegde pagina’s uit “Ukrudsbekaempelse i havebrug og vedplantekulturer, Deense Ministerie van Landbouw).

Deze schadelijke werking voor planten welker instandhouding gewenst is krijgt in ons land ten onrechte geen enkele aandacht. Indien ook deze schadelijke werking niet leidt tot intrekking van de toelating menen wij dat gebruikers van het middel tenminste van deze werking op de hoogte gesteld dienen te worden.

Milieu: Algemeen

De ongewenste verspreiding van glyfosaat in het totale milieu blijkt uit de hoge gehalten van residuen glyfosaat die in wilde paddestoelen worden aangetroffen. Volgens onze opvatting zijn er wettelijk zelfs geen mogelijkheden om een dergelijk hoog residu in wilde paddestoelen toe te staan. Volgens Art. 1 van de Regeling residuen van bestrijdingsmiddelen worden de toelaatbare hoeveelheden immers bepaald uit oogpunt van volksgezondheid en goed landbouwkundig gebruik. Uit oogpunt van volksgezondheid is 50 mg glyfosaat per kilo voedsel veel te hoog. Goed landbouwkundig gebruik mag er toch niet toe leiden  dat extreem hoge gehalten glyfosaat worden toegestaan in een product of teelt waar glyfosaat in het geheel niet is toegelaten.

Glyfosaat in het milieu bedreigt het totale ecosysteem, waarin paddestoelen een belangrijke rol spelen. Zie ook C. Cox, blz. 43,44.

Conclusie Milieu:

Gezien voorgaande overwegingen menen wij dat het onjuist is dat het CTB in haar Conclusie stelt dat de betreffende middelen geen voor het milieu onaanvaardbare effecten heeft.

Niet-actieve bestanddelen:

Natuurverrijking maakt er bezwaar tegen dat wij en gebruikers niet mogen weten welke bestanddelen de handelsproducten bevatten. In feite weet niemand precies wat er gespoten wordt. Bij de toelating hebben verontreinigingen in het middel als nitroso-glyfosaat en 1,4-dioxaan kennelijk geen rol gespeeld, terwijl ook andere bestanddelen niet vermeld worden, waardoor milieueffecten van deze stoffen vrijwel onmogelijk onderzocht kunnen worden.

Onbedoelde effecten voor planten en dieren:

In Bijlage 1 worden voor het merendeel onderzoeken aangegeven waaruit weinig overschrijdingen van de normen worden geconstateerd. Helaas heeft het middel veel meer onbedoelde effecten voor planten en dieren dan uit de Bijlage blijkt. Wij verwijzen daarom hierbij naar de eerder overlegde uitgave “Glyfosaat (Roundup) Feiten” van C. Cox, blz. 36 t/m 44.

Naast de hiervoor aangegeven bezwaren tegen de verlenging van de toelatingen van beide middelen maken wij hierbij bovendien bezwaar tegen een aantal toepassingen die onnodig extra risico’s met zich meebrengen:

-  Alle toepassingen op reeds afgerijpte gewassen, zoals in B. Gebruiksaanwijzing aangegeven.

Ook zonder deze toepassingen kan goed geoogst worden. Door kort voor de oogst nog met glyfosaat te spuiten komen onnodig hoge residuen in de gewassen en in ons dagelijks brood. (Zie een eerder overlegd Deens artikel hierover). Het niet-verlengen van deze toepassingen is ook in het belang van de fabrikanten van glyfosaat, omdat daardoor negatieve publiciteit over glyfosaat voorkomen kan worden. Als algemeen bekend wordt dat graan kort voor de oogst nog met gif bespoten wordt zal de weerstand ertegen groot zijn. In Denemarken eisten meelproducenten en bakkers van de landbouw graan dat niet voor de oogst met glyfosaat bespoten is. Met ingang van 1999 wordt in Denemarken gegarandeerd dat voor brood alleen Deens of geïmporteerd graan gebruikt wordt dat niet voor de oogst met glyfosaat is bespoten. (Zie de reeds overlegde artikelen “Havnemoller kraever korn uden Roundup”, VAF, 29 juli 1998 en “Aftale om Roundup”, VAF, 8 augustus 1998) 

Wij menen bovendien dat deze in de Gebruiksaanwijzing aangegeven toepassing “Kort voor de oogst in afgerijpte graangewassen en droog te oogsten erwten en bonen” in strijd is met de volgens A. Wettelijk Gebruiksvoorschrift toegestane toepassingen. Daarom menen wij dat hetgeen hierover in de Gebruiksaanwijzing staat in strijd is met het Wettelijk Gebruiksvoorschrift. Daarom dringen wij er op aan de betreffende tekst uit B. Gebruiksaanwijzing te schrappen.

-  De toepassingen in weilanden, waarna het gras vervoederd mag worden.

De hoeveelheden glyfosaat op bespoten gras liggen boven het NOEL. Dieren die dit gras eten krijgen immers een verhoogd glyfosaat gehalte in de nieren. Uit Tabel T.1 (Bijlage 1, d.d. 8 oktober 1999) blijkt dat vleeskoeien meer glyfosaat opnemen  (10,71 mg/kg lg/dag), dan in chronisch onderzoek bij ratten waarin de NOAEL 10/mg lg/dag  bedroeg.

Wij kunnen ons niet voorstellen dat een boer z’n vee bespoten gras voert. Natuurverrijking pleit voor een verbod van het gebruik als voedsel van bespoten gras, zoals ook in andere EU landen het geval is.

Bovendien menen wij dat de betreffende toepassing in de broedtijd in strijd is met de Natuurbeschermingswet, aangezien het dan onmiskenbaar is dat broedsels van weidevogels verloren zullen gaan.

- Alle toepassingen op openbaar toegankelijke plaatsen.

Voor deze toepassingen zijn niet-chemische alternatieven.

Enkele honderden gemeenten en twee provincies tonen in de praktijk aan dat bestrating en groen zonder gif beheerd kunnen worden. Zie de laatste versie van de lijst met de namen van “Groene Gemeenten” op onze website: natuurverrijking@wanadoo.nl

 Al in 1984 werd aan alle gemeentebesturen over het gebruik van bestrijdingsmiddelen in de woonomgeving een waarschuwend schrijven verzonden, vanuit de Regionale Inspecties van Volksgezondheid voor de Hygiëne van het Milieu. Aanbevolen werd o.m. om waarschuwingsborden te plaatsen. (Zie de eerder overlegde uitgave “Naar Natuurrijk Groen”, blz. 26 t/m 29) Natuurverrijking meent dat indien een middel toegelaten is op openbaar toegankelijke plaatsen er, net als in de VS, tenminste extra voorschriften moeten zijn om ongewenst contact zo veel mogelijk te voorkomen.

- Alle toepassingen dichter dan 10 meter bij water of een perceelgrens.

Hierbij maken wij bezwaar tegen het toelaten van deze toepassingen.

Het spuiten tot aan, soms zelfs voorbij, een perceelgrens veroorzaakt veel problemen, die voor een belangrijk deel voorkomen kunnen worden door te bepalen dat glyfosaat niet dichter dan 10 meter van een perceelgrens gebruikt mag worden. In bijvoorbeeld Denemarken bestaan reeds dergelijke bepalingen. Daar is het verboden dichter dan 10 meter bij enig water met glyfosaat te spuiten.

- Wat betreft slootbodems is Roundup Dry volgens het Wettelijk Gebruiksvoorschrift uitsluitend toegestaan op droge slootbodems. Volgens B. Gebruiksaanwijzing zou ook in drassige slootbodems gespoten mogen worden. Daarom menen wij dat de Gebruiksaanwijzing aangepast dient te worden.

Tenslotte merken wij op dat als een bestrijdingsmiddel gebruikt wordt de voorschriften stipt opgevolgd dienen te worden. In de praktijk blijken de voorschriften van glyfosaatbevattende middelen echter veelal niet te worden opgevolgd, mede doordat gebruikers denken dat het middel onschadelijk of zelfs milieuvriendelijk is. Dit is mede een gevolg van misleidende reclame en voorlichting (Zie: “Round-up Glyfosaat – vervolg-“ , blz. 12 t/m 14 en 18 t/m 23, bijlage 4, blz. 24 en “Naar Natuurrijk Groen”, hoofdstuk 7).

Natuurverrijking meent dat het CTB tenminste medeverantwoordelijk is voor onwettig gebruik van het middel en voor misleidende reclame. Wij menen dat het ontbreken van een Andreaskruis op de verpakking ertoe bijdraagt dat gebruikers de risico’s onderschatten en zich niet aan de voorschriften houden. Bovendien worden al jarenlang geen maatregelen genomen tegen de misleidende vermelding “Biologisch Afbreekbaar” op de soms zelfs groen gekleurde verpakkingen van een aantal formuleringen. (Zie  Round-up Glyfosaat – vervolg- uitgave Natuurverrijking,  blz.18 t/m 22). Indien u de toelatingen van glyfosaat niet intrekt, verzoeken wij u dan ook op alle verpakkingen tenminste een Andreaskruis op te nemen, de groene kleur van verpakkingen te verbieden en te bevorderen dat maatregelen genomen worden tegen de vermelding “Biologisch afbreekbaar” op verpakkingen.

Verder maken wij er bezwaar tegen dat de verpakking van de betreffende middelen bij de verlenging van de toelating niet beoordeeld en goedgekeurd zijn, zoals bijvoorbeeld in Denemarken wel het geval is en dringen er hierbij op aan om controle van de verpakking tot een gebruikelijk onderdeel van de toelatingsprocedure te  maken.

Uit veel meer punten blijkt dat de voorgeschreven vermeldingen op de verpakking van Roundup Dry onjuistheden bevat, terwijl ook de vermeldingen op de verpakking van Roundup Ready to Use op veel punten verbeterd kan worden.

Het valt Natuurverrijking op dat het CTB op vele punten wel heel erg fabrikant-vriendelijk is.

Bijlage 1 geeft daarvan immers een groot aantal voorbeelden. Omdat wij twijfelen aan het nut van het aangeven van meer onjuistheden op de verpakking en punten ter verbetering ervan, willen wij hierbij  nog slechts opmerken dat het onzin is aan te geven dat het behandelde stro voor alle doeleinden gebruikt kan worden, zoals op de verpakking staat. In Denemarken wordt zelfs gewaarschuwd voor de kruidendodende werking van dit stro. Bij diverse zittingen van de Reclame Code Commissie werd zelfs door medewerkers van Monsanto deze werking erkend.

Bovendien menen wij dat de Veiligheidsinformatiebladen van de betreffende middelen, die volgens Richtlijn 93/112/EG dienen te worden opgesteld,  eveneens bij elke toelating of verlenging ervan openbaar moeten zijn en door het CTB dienen te zijn goedgekeurd. Wij maken dan ook bezwaar tegen het feit dat de Veiligheidsinformatiebladen ontbreken in de stukken die bij de (verlenging van) toelating openbaar zijn.

Met betrekking tot ons bezwaar tegen het besluit van het College, d.d. 26 april 2002, de toelating van Roundup Ready to Use te wijzigen vragen wij slechts om uitleg en duidelijkheid, aangezien wij uit ervaring weten dat Monsanto elke vermeende wijziging (verandering van de naam van een middel is al voldoende) zal aangrijpen om het middel in haar reclame bijvoorbeeld “nog vriendelijker en nog veiliger” te noemen.

Als het inderdaad geen werkelijke vermindering van het gehalte betreft, maar slechts een administratieve aanpassing, menen wij dat dit aangeeft dat het CTB kennelijk de samenstelling zelf niet goed kan interpreteren. Dit geeft dan nog eens extra aan dat het noodzakelijk is dat een einde gemaakt wordt aan het alleenrecht van het CTB kennis te mogen nemen van de samenstelling van bestrijdingsmiddelen.

Natuurverrijking vreest dat glyfosaat het DDT van de 21-ste eeuw zal worden als de toelatingen van de stof opnieuw verlengd worden:

-         evenals met DDT het geval was worden jaarlijks wereldwijd vele miljoenen kilo’s van het middel in het milieu gebracht door agrariërs, overheden en particulieren.

-         zoals DDT-ongevoelige insecten zijn ontstaan ontwikkelen momenteel glyfosaat-ongevoelige planten.

-         evenals bij DDT het geval is worden resten van glyfosaat, omzettingsproducten en verontreinigingen van het middel wereldwijd op vele plaatsen in het milieu, in planten en dieren aan getroffen. Onderzoek naar residuen van glyfosaat in de mens zal naar wij vrezen deze verontreiniging ook aantonen.

-         Evenals toepassers van DDT in het verleden, denken veel gebruikers van glyfosaat, dat het middel vrijwel geen nadelen heeft of zelfs milieuvriendelijk is.

We willen nogmaals benadrukken dat de hierbij gegeven toelichting slechts een voorlopige toelichting betreft die gebaseerd is op onvolledige gegevens. Daarom verzoeken wij u dan ook  na ontvangst en bestudering van de gevraagde stukken een meer gefundeerde toelichting te mogen geven.

Tenslotte delen wij u mede graag in de gelegenheid te worden gesteld ons bezwaarschrift ook  mondeling toe te lichten.

Hoogachtend,  Kees Beaart (voorzitter)

Lekkerkerk, september 2001

Brieven aan alle Nederlandse gemeenten 

om te informeren over de nieuwste Groene lijst en informatie te vragen over de actuele situatie voor wat betreft het gebruik van bestrijdingsmiddelen in de gemeente.

Gemeenten die Natuurverrijking informeren over het (gedeeltelijk) niet gebruiken van bestrijdingsmiddelen worden in deze lijst opgenomen.

Kijk hoe het in uw gemeente gesteld is op de 13e Groene Lijst.

Kijk ook welke resultaten Natuurverrijking heeft bereikt

Aan de gemeenten die nog bestrijdingsmiddelen gebruiken:

Geacht Gemeentebestuur, 

Onlangs is de twaalfde versie verschenen van de Groene Lijst, met de namen van (deel)gemeenten en provincies die Natuurverrijking hebben medegedeeld geen bestrijdingsmiddelen te gebruiken of het gebruik te beperken tot enkele concreet aangegeven uitzonderingssituaties. In tegenstelling tot de elf voorgaande versies zenden wij u dit keer geen gedrukt exemplaar, maar kunt u voortaan de laatste versie van de Groene Lijst vinden op onze website: http://home.wanadoo.nl/natuurverrijking.

Helaas behoort uw gemeente niet tot de ongeveer 250 voorbeeldgemeenten op de Groene Lijst. Op basis van onze gegevens moeten wij er dus vanuit gaan dat in uw gemeente op openbaar toegankelijke plaatsen met gif gewerkt wordt. Daardoor kunnen bewoners en (huis)dieren onbewust en onwetend ongewenst met bestrijdingsmiddelen in aanraking komen. Regelmatig ondervinden personen en huisdieren daarvan nadelige gevolgen. Al in 1984 werd u door Inspecteur van Volksgezondheid  op dit gevaar gewezen. (zie ook blz. 26-29 “Naar Natuurrijk Groen”). We hopen in het belang van gezondheid van de bewoners, dat u tenminste de aanbevelingen van de Inspectie van Volksgezondheid stipt opvolgt, zoals o.a. het geven van goede en duidelijke voorlichting, alsmede het plaatsen van waarschuwingsborden op plaatsen waar wordt/is gespoten.

Door het gebruik van gif in plantsoenen beperkt u sterk het aantal planten en dieren, waaronder vele wettelijk beschermde soorten, dat in uw gemeente kan leven. Hierdoor ontneemt u bewoners de kans een zo groot mogelijke variatie van planten en dieren in de directe woonomgeving waar te nemen en ervan te genieten. In onze uitgave “Naar Natuurrijk Groen” kunt u veel meer lezen over de vele bezwaren die aan bestrijdingsmiddelen verbonden zijn, zoals esthetische, ethische en educatieve aspecten. Bovendien worden ook niet chemische, natuurverrijkende methoden aangegeven. De derde druk van “Naar Natuurrijk Groen”kunt u onverkort op onze website lezen en desgewenst zonder kosten downloaden.

Omdat er over het middel Roundup veel misverstanden bestaan zijn wij bezorgd dat dit middel ook in uw gemeente wordt gebruikt. Veelal wordt gedacht dat Roundup Evolution een nieuw middel is met een nog minder schadelijke, volledig afbreekbare samenstelling. Dat is beslist niet zo. Monsanto, de fabrikant, heeft alleen weer de naam van de formulering (de werkzame stof glyfosaat met een aantal stoffen die geheim gehouden worden) veranderd. Eerder heette exact dezelfde van formulering “Roundup Evolution”: “Roundup Pro” en “Roundup Ultra”. Roundup Ultra, dus dezelfde formulering als Roundup Evolution, werd  13 januari 1994 voor het eerst in ons land toegelaten. Roundup Evolution is hetzelfde middel dat in Colombia onder de naam Roundup Ultra gebruikt wordt om cocaplantages te vernietigen. Een spuitverbod van de Colombiaanse rechter i.v.m. gezondheid van de bevolking wordt vooralsnog niet opgevolgd.

Dat glyfosaat, de werkzame stof in Roundup, volledig afbreekt is helaas onzin. Onderzoek van Deens brood wees uit dat 68% ervan glyfosaat bevat. Toen enkele jaren geleden in ons land genetisch gemanipuleerde soja werd toegelaten werd de toegestane hoeveelheid glyfosaat in soja vertweehonderdvoudigd. Voor consumptie bestemde wilde paddestoelen mogen momenteel zelfs meer dan 1000 keer zoveel glyfosaat bevatten (50 mg per kilo) dan in de tachtiger jaren. In dierproeven veroorzaakte een hoeveelheid van iets meer dan 10 mg per kilo rat nierafwijkingen.Veel meer over Roundup en misleidende reclame van Monsanto kunt u lezen in drie van onze uitgaven over dit middel, die onverkort eveneens op onze website staan.

Staatssecretaris Faber van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij tracht het gebruik van bestrijdingsmiddelen door particulieren terug te dringen. Op uitnodiging van de Staatssecretaris zal Natuurverrijking dit najaar bij de uitvoering van dit beleid betrokken worden. Daarom zijn wij zo vrij u hierbij op uw voorbeeldfunctie te wijzen en verzoeken u dan ook het gebruik van bestrijdingsmiddelen op openbaar toegankelijke plaatsen te beëindigen en dit aan ons kenbaar te maken door invulling van het hierbij ingesloten formulier “Vermelding Groene Lijst”.

Hoogachtend, Kees Beaart (voorzitter)

Aan de gemeenten die (gedeeltelijk) geen bestrijdingsmiddelen meer toepassen

Geacht Gemeentebestuur,

Onlangs is de twaalfde versie van de Groene Lijst, met de namen van (deel)gemeenten en provincies die Natuurverrijking medegedeeld hebben geen bestrijdingsmiddelen te gebruiken of het gebruik te beperken tot enkele concreet aangegeven uitzonderingssituaties. In tegenstelling tot de elf voorgaande versies zenden wij u dit keer geen gedrukt exemplaar, maar kunt u voortaan de laatste versie van de Groene Lijst vinden op onze website: http://home.wanadoo.nl/natuurverrijking.

Het verheugt Natuurverrijking dat u op de twaalfde versie van de “Groene Lijst” wordt vermeld en daarmee op het gebied van beperking van gifgebruik tot de voorbeeldgemeenten behoort. Op het strookje onder aan dit schrijven kunt u zien hoe uw gemeente wordt vermeld.

Wij zijn ook blij voor de bewoners van uw gemeente, die minder risico lopen onbewust, onopgemerkt en ongewenst met bestrijdingsmiddelen in aanraking te komen. Bovendien kunnen zij een veel grotere variatie van planten en dieren in de directe woonomgeving waarnemen en ervan genieten.

Ook in “Groene Gemeenten” kan het voorkomen dat ambtenaren, raadsleden of fracties er om verschillende redenen op aandringen weer gif te gaan gebruiken. Zo wordt wel gesteld dat er niet-giftige, volledig afbreekbare bestrijdingsmiddelen zouden bestaan. Vooral over het middel Roundup worden nog steeds onjuiste opvattingen verkondigd; misvattingen die dit jaar nog gevoed werden door het feit dat een al veel langer bestaand middel de nieuwe naam “Roundup Evolution” kreeg.

Daarom zijn we zo vrij ook u erop te wijzen dat in onze website onverkort drie uitgaven over het middel glyfosaat (bekendste merk Roundup) zijn opgenomen. Ook onze uitgave “Naar Natuurrijk Groen” staat op de website, met o.a. informatie over bezwaren van het gebruik van bestrijdingsmiddelen op openbaar toegankelijke plaatsen, financiële aspecten en mogelijkheden plantsoenen en bestrating zonder gif te onderhouden.

Desgewenst kunt u uitgaven van onze website zonder kosten downloaden.

Hierbij willen wij u complimenteren met het door u gevolgde beleid en hopen dat u deze ingeslagen weg in de toekomst zult voortzetten en eventueel het aantal uitzonderingsgevallen waarin nog wel gif gebruikt wordt verder beperkt. Uw voorbeeldfunctie is met name bijzonder belangrijk nu Staatssecretaris Faber van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij tracht ook het gebruik van bestrijdingsmiddelen door particulieren terug te dringen. (Op uitnodiging van de Staatssecretaris zal Natuurverrijking dit najaar bij de uitvoering van dit beleid betrokken worden.)

De uitgave “Groene Gemeenten”, die eveneens op de website staat, bevat vele tips voor gifvrij beheer vanuit de praktijk. Als u vanuit uw gemeente voor andere gemeenten bruikbare ervaring heeft met het gifvrij oplossen van probleemsituaties vernemen wij dat bijzonder graag van u, met name om die informatie via onze website door te kunnen geven.  Ook als u gegevens heeft die van belang zijn in verband met aanvulling of wijziging van de Groene Lijst verzoeken wij u weer vriendelijk dit Natuurverrijking mede te delen, door invulling van het hierbij ingesloten formulier “Vermelding Groene Lijst”.

Hoogachtend, Kees Beaart (voorzitter)

Lekkerkerk, 13 september 2000

MONSANTO MISLEIDT CONSUMENT  

JUBILEUM-UITSPRAAK  Reclame Code Commissie

Voor de tiende maal heeft de Reclame Code Commissie zich uitgesproken over reclame voor Roundup van Monsanto. Alle zaken werden door Natuurverrijking op zeer veel punten gewonnen. Dit keer acht het College van Beroep van de Reclame Code Commissie de volgende zinnen misleidend:

“Nog veiliger voor de gebruiker, nog minder milieubelastend” en

“Veiliger voor het waterleven. Roundup PRO heeft ook weinig invloed op het waterleven en kan als niet giftig worden beschouwd voor vissen of voor ongewervelde organismen….”.

Helaas is niet te verwachten dat de huidige uitspraak veel effect zal hebben. Monsanto was al vaker voor bijna identieke uitspraken veroordeeld. Inmiddels heeft Monsanto de naam van “Roundup PRO” laten wijzigen in “Roundup EVOLUTION”. Voor het komende spuitseizoen

is dus helaas weer een misleidende reclamecampagne van Monsanto te verwachten voor “Roundup EVOLUTION”.

ROUNDUP-informatie van NATUURVERRIJKING

Wie meer over de risico’s van Roundup en andere glyfosaat-bevattende middelen wil weten doet er goed aan informatie van Natuurverrijking te lezen. Heden is een nieuwe uitgave van Natuurverrijking verschenen: “Glyfosaat (Roundup) Feiten” van Caroline Cox. Het boekje is te bestellen door overmaking van f 14,00 op postgiro 5492641 t.n.v. Natuurverrijking, Lekkerkerk.

We hopen dat u aandacht aan deze uitgave wilt besteden.

Een recensie-exemplaar met “Bestrijdingsmiddelen-info” en Lijst van Uitgaven  is ingesloten.

P.S. : Informatie over eerdere uitspraken is te lezen in “Roundup- Glyfosaat” en “Roundup- Glyfosaat – Vervolg”, boekjes die wij u desgewenst graag toezenden.

Voor nadere informatie:

Kees Beaart, telefoon: 0180-663053

Lekkerkerk, 8 juli 1998

Meer gemeenten gifvrij

Het aantal gemeenten dat (vrijwel) geen chemische bestrijdingsmiddelen gebruikt op straat en/of in plantsoenen is de afgelopen twee jaar toegenomen met ruim 12%. De tiende versie van de Groene Lijst bevat 231 namen van gemeenten, een zestal deelgemeenten en twee provincies. De gemeenten van de Groene Lijst tonen aan dat straten en beplantingen zonder gif onderhouden kunnen worden. Veel gemeenten zijn nog niet zover. Het door overheden meest gebruikte bestrijdingsmiddel is Roundup met als werkzame stof glyfosaat.

Informatie naar alle gemeenten

In de eerste week van juli ontvingen alle gemeenten in Nederland de tiende versie van de Groene Lijst, die is opgenomen in de uitgave "Round-up Glyfosaat, Vervolg".

Veel gemeenten kiezen voor glyfosaat, omdat gedacht wordt dat het middel onschadelijk of zelfs milieuvriendelijk is. Naar aanleiding van klachten van Natuurverrijking heeft de Reclame Code Commissie reeds in acht beslissingen reclame van Monsanto voor Roundup op zeer veel punten als misleidend beoordeeld. Het College van Beroep van de Reclame Code Commissie beoordeelde o.a. de claim "biologisch afbreekbaar" als onjuist en misleidend. Dit ondanks het feit dat het middel volgens een door Monsanto bekostigd rapport van het Ministerie van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij zelfs "goed biologisch afbreekbaar" zou zijn.  

Glyfosaat: het DDT van de 21-ste eeuw

- evenals met DDT het geval was, worden jaarlijks wereldwijd vele miljoenen kilo's van het middel in het milieu gebracht door agrariërs, overheden en particulieren.

- zoals DDT-ongevoelige insecten zijn ontstaan, ontwikkelen zich momenteel glyfosaat-ongevoelige planten.

- evenals bij DDT het geval was (en is) worden resten van glyfosaat, omzettingsproducten en verontreinigingen van het middel wereldwijd op veel plaatsen in het milieu, in planten en dieren aangetroffen.

- evenals bij DDT het geval was, wordt er over glyfosaat zeer misleidende voorlichting gegeven, zowel door fabrikant als overheden.

- evenals de toepassers van DDT in het verleden, denken veel gebruikers van glyfosaat dat het middel vrijwel geen nadelen heeft of zelfs milieuvriendelijk is.

Nadere informatie in: "Round-up Glyfosaat, Vervolg"

Lekkerkerk, 27 november 1997