Maayenshof vraag het aan Betsie

Kan een koe huilen?
Een koe kan huilen maar niet zoals jullie mensen dat doen. Een koe gaat niet huilen van pijn of verdriet. Toch zijn er wel traanbuisjes bij de ogen. Je kan een koe laten huilen door ze vers gesneden uien te voeren. Net als bij jullie mensen, krijgt dan ook een koe traanogen. Raar, maar waar.

Als een koe 600 kg weegt en een stier 1000 kg, hoe moet dat dan bij het vrijen?
Als een koe graag zwanger wil worden, dan komt daar inderdaad een stier aan te pas. We noemen dat dan niet vrijen, maar de stier dekt de koe. En ja, stieren zijn nu eenmaal zwaarder dan een koe. Koeien kunnen het grote gewicht van een stier wel eventjes dragen, maar niet lang. Daarom duurt het dekken ook niet lang. Een jonge onervaren stier, die ook nog niet zo veel weegt, heeft soms een paar minuten nodig. Een volwassen stier kan binnen 5 seconden de koe dekken. Zware stieren zijn dus hele snelle jongens, omdat anders de koe zou bezwijken onder het hoge gewicht.

Koeien slapen altijd liggend, nooit staand. Wist je dat een koe slechts twintig minuten slaap per dag nodig heeft. Dat is dan een intensieve slaap met de ogen dicht. Soms kan je zien dat een koe droomt. Dan zie je de oogleden op en neer gaan en dat ze ook trilt. Als je een koe dan wakker wilt maken, moet je behoorlijk porren om haar uit de droom te krijgen.

Een koe ligt wel vrij veel per dag, namelijk 9 tot 12 uur. Maar die tijd wordt meestal gebruikt om te herkauwen. En tijdens het herkauwen kan een koe wel indommelen, maar ze blijft alert. Bij een vreemd geluid zal ze direct de ogen open doen.

Hebben koeien ook piercings, net als mensen?
Wij dames hebben dat als koe helemaal niet nodig. We vinden ons zo ook wel assertief. Maar die mannen van ons...
Ja, stieren hebben wel dus wel piercings. Niet allemaal hoor, maar de brutaalste krijgt van de oppasser een piercing. En wel in de neus. Stieren die moeten dekken, moeten vaak ter hand genomen worden. Met een neusring blijven ze rustig. In het begin zal dat best wel wat pijn doen, maar een stier leert precies wat hij kan als hij met de oppasser gaat wandelen. Wij koeien vragen ons wel af, waarom we steeds meer mensen met piercings zien.

Kunnen koeien bijten?
Koeien kunnen niet bijten. Dat komt omdat koeien vooraan in hun bek alleen ondertanden hebben. In de bovenkaak zitten geen tanden. In de bovenkaak zitten, net als in de onderkaak, wel kiezen maar deze zitten verder naar achter in de bek. Om met je hand tussen de kiezen van de koe te komen (niet aan te raden), moet je arm tot halverwege de elleboog in de bek van de koe verdwijnen. Ook gebruiken koeien hun tanden niet om zichzelf te verdedigen.

Hoeveel weegt een koe?
Een volwassen melkkoe weegt al gauw 600 - 650 kg. Wanneer een kalfje geboren wordt, weegt het zo´n 40 - 45 kg. Op een leeftijd van 2 jaar, wanneer een koe voor de eerste keer gaat afkalven, weegt ze 500 - 550 kg. Nadat ze voor de eerste keer heeft afgekalfd, groeit ze nog wat verder door, tot ze uiteindelijk op haar eindgewicht uitkomt. Er zijn natuurlijk ook koeien die wat zwaarder worden, dit is ook afhankelijk van het ras. Een stier weegt meer dan een koe, een volwassen stier van een melkras kan makkelijk 800 - 900 kg zwaar worden. Stieren van vleesrassen kunnen wel meer dan 1.000 kg zwaar worden.

Wat eet een koe?
Een koe is van nature een planteneter, het rantsoen(=menu) van een koe bestaat hier dan ook uit. Het hoofdbestanddeel van het rantsoen bestaat meestal uit gras. In de zomer is dit meestal vers gras, in de winter kuilgras of hooi.
Kuilgras is gras dat gemaaid wordt in het voorjaar en de zomer, en te drogen wordt gelegd. Het blijft liggen waar het ligt, wel wordt het af en toe omgedraaid om alle kanten even goed droog te laten worden. Na een of twee dagen wordt dit gedroogde gras op een hoop gereden en goed vast aangedrukt, waarna er plastic overheen komt. Over dit plastic worden autobanden of zand gelegd, hierdoor wordt het gras luchtdicht afgesloten en blijft het goed tot aan de winterperiode.
Tegenwoordig zie je in plaats van een grote bult ook dat het gras in kleinere plastic balen wordt gestopt. Voor het maken van hooi wordt in principe dezelfde werkwijze aangehouden, alleen wordt hooi niet in plastic gestopt en moet het veel langer drogen dan kuilgras, ongeveer een week. Aangezien het in Nederland niet altijd een week achter elkaar mooi weer is, is het maken van hooi risicovoller dan het maken van kuilgras.
Naast graskuil wordt vaak ook snijmais bijgevoerd. Daarnaast krijgen de meeste koeien ook krachtvoer bijgevoerd. Krachtvoer (brokken, biks) zijn plantaardige bestanddelen die in een fabriek onder druk tot brokjes worden geperst, waardoor ze makkelijk te voeren zijn. Bestanddelen van krachtvoer zijn onder andere sojaschroot, palmpitten etc. Meer over koemagen in Betsies Biologie Les

Waarom hebben koeien gele oormerken in? Doen die pijn?
De gele oormerken die de koeien in hebben zijn wettelijk verplicht. Op de formulieren die bij de oormerken horen, staat alle informatie over het betreffende rund, het is te zien als een soort paspoort.
De gele oormerken doen de koeien geen pijn. Het inbrengen van de oormerken is te vergelijken met het inbrengen van oorbellen. Je voelt het wel even, maar als je eraan gewend bent voel je ze niet meer. Wat wel pijn kan doen is wanneer de koe met haar oormerk ergens achter blijft hangen, waardoor het oor scheurt en het oormerk er uit valt. Ook kan wanneer een oormerk niet goed of niet hygiënisch wordt ingebracht een zweertje ontstaan op de rand van het gaatje (van het oormerk), wat erg pijnlijk kan zijn en als het niet goed wordt behandeld tot een zwerend oor kan leiden. Gelukkig komt dit maar weinig voor, net zoals bij mensen met oorbellen.

Zijn koeien sloom?
Nee, koeien zijn niet sloom of lui, ze lijken het soms echter wel. Dit komt omdat koeien een groot gedeelte van de dag herkauwend doorbrengen. Het lijkt dan net of de koe een beetje ligt te luieren, maar ondertussen is ze druk bezig met het produceren van melk. De energiebehoefte van een koe is te vergelijken met een topatlete. Dus sloom? Nou, nee dus.

Gaan jullie wel eens uit, bijvoorbeeld naar een tentoonstelling?
Nee, wij gaan niet naar tentoonstellingen, fokveedagen, keuringen etc. Op zulke evenementen komen namelijk koeien van meerdere bedrijven bij elkaar en de kans bestaat dan dat er ziekten met de koeien meekomen, die wij dan mee naar huis nemen en zo alle koeien thuis ziek kunnen maken. Om dat te voorkomen gaan we daar niet naar toe. Verder brengt het naar een fokdag gaan veel stress met zich mee, wat ook niet goed is voor de gezondheid.

Hoeveel water drinkt een koe?
De hoeveelheid water die een koe drinkt is onder andere afhankelijk van de melkproductie. Als, globale, regel kan aangehouden worden dat voor de productie van 1 liter melk, 1 liter water nodig is. Een koe die 40 liter melk op een dag geeft, heeft dus minimaal 40 liter water nodig. Daarnaast is ook water nodig voor allerlei lichaamsprocessen (bloedsomloop, speekselproductie, groei etc.). Wanneer je alles bij elkaar neemt, kom je al gauw uit op een 100 liter water per dag, wanneer het in de zomer echter warm is, dan kan dit oplopen tot wel 150 liter per koe per dag!

Hebben jullie ook een naam?
Ja, wij hebben ook een naam. Op ons bedrijf komen de volgende namen voor: Alpha, Annie, Bea, Betsie (zo heet ik ook), Birgit, Carina, Doortje, Dora, Eeltje, Ingrid, Iris, Ivon, Jo, Marina, Mina, Molly, Nellie, Nicol, Renske, Toos en Vera. Om toch onderscheid te kunnen maken tussen de ene en de andere koe uit een familie (bijvoorbeeld in het stamboek), wordt de naam vaak gevolgd door een nummer, bijvoorbeeld Betsie 41.

Waarom hebben koeien vaak een nummer achter hun naam?
Door alle dieren uit een koefamilie dezelfde naam met een ander nummer erachter te geven kan de veehouder meteen zien uit welke familie een dier komt en weet hij meteen wat de goede en slechte eigenschappen van die familie, en dus ook van een koe uit die familie, zijn. Hier kan dan bijvoorbeeld met de fokkerij rekening mee worden gehouden. Hoe werkt dit nu? Een koe wordt door de veehouder Vera 1 genoemd. Wanneer Vera afkalft van een vaarskalf, dan wordt dit kalf Vera 2. Er zijn dan 2 Vera's aanwezig op het bedrijf. Wanneer vervolgens Vera 1 weer afkalft van een vaarskalf, dan wordt dit Vera 3. Het daaropvolgende jaar kunnen zowel Vera 1 en Vera 2 een vaarskalf krijgen. Dit worden dan Vera 4 en 5 etcetera. Zo wordt binnen een aantal jaren een koefamilie opgebouwd, de Vera's. Ditzelfde geldt natuurlijk ook voor de Betsie's, de Doortjes etc.. Een boer kan er ook voor kiezen om elk geboren kalf een andere naam te geven. In plaats van Vera 2 wordt het dier dan bijvoorbeeld Lotje genoemd. Door dit bij alle koeien te doen, wordt een veestapel verkregen met allemaal verschillende namen, en het overzicht van wie familie van elkaar is, is weg.

Hebben stieren ook tepels?
Ja, stieren of stierkalfjes worden geboren met 4 tepels, net als koeien. Ze groeien echter nooit uit tot volwaardige tepels, of liever gezegd spenen zoals we dat bij koeien noemen. Waar je ze kunt vinden? Ze zitten netjes gegroepeerd rond het scrotum (of plat gezegd de balzak). Probeer ze niet te zoeken bij een volwassen stier, want dan heb je een klap te pakken van de achterbenen. Manlijke runderen hebben dus ook tepels, net als alle andere zoogdieren.

Kunnen koeien snurken?
Nou, ik snurk zelf niet, maar een aantal van mijn vriendinnen kunnen er wat van. Het antwoord is dus ja. Sommige koeien komen in een diepe slaap, waarbij ze gaan snurken. Het komt echter niet zo vaak voor als bij mensen.

Meer Informatie
Verder kan je heel veel koeienlinks vinden op koeien.startkabel.nl