Poollicht 30 oktober 2003
20.30 uur: Aan het begin van de avond internet afgestruind. Een X11 flare uit
zonnevlek 486 had weer voor een coronale CME gezorgd.De impact was bij mijn
weten nog niet gemeld. Verschillende internationale poollichtsites waren niet
meer normaal te bereiken, zodat actuele data spaarzaam was. Uiteindelijk rond
een uur of negen werd het voor mij duidelijk. De zonnewinddata lieten het begin
van een storing zien, de Bz-waarde was negatief geworden, de Kiruna
magnetometer vertoonde heftige afwijkingen en de POES aurora oval liet zien dat
er ook op onze breedte poollicht mogelijk was.
Het probleem was het weer. Oprukkende bewolking met regen uit het zuiden, wat
restanten van kleine buien in het hoge noorden, Zwolle en direkte omgeving onder
een dik wolkendek. Een infrarood satellietfoto deed mij besluiten om naar zuid
Friesland te vertrekken. Drenthe zat dicht, zag ik.

21.30 uur: Ongeveer op de hoogte van Heerenveen zag ik de eerste sterren. 15 km
voor Leeuwarden was de lucht dusdanig opgeklaard dat ik de snelweg afreed en
een plekje op het platteland uitzocht. Er hing in het noord-oosten een vreemde
melkwitachtige gloed in de lucht. Bij perifeer kijken leek de gloed soms wat
structuur te kennen en groen aan te doen. Deze gloed verschilde duidelijk van de
nog spaarzaam aanwezige bewolking. Ik was nog niet 100% overtuigd dat het
poollicht was, maar fotografeerde toch voor de zekerheid deze gloed.

22.00-22.30 uur: Er werd verder naar het noorden gereden om een gebied op te
zoeken met nog minder bewolking en mist. Voorbij Leeuwarden leek de lucht
geheel opgeklaard te zijn. Dicht bij de snelweg was een tweede stopplaats om de
stand van zaken te bekijken. Het was raak: de lucht was bijna geheel verlicht met
een witte gloed met in het noordoosten een grote rode band. Er waren duidelijk
witte verticale streamers zicht baar. Dit knalde er al uit. Vanwege de nabij
gelegen snelweg een km verder gereden om uiteindelijk bij een weiland te
stoppen. Midden in het weiland overkwam mij werkelijk een spektakel. De gehele
lucht (360 graden, van horizon tot horizon) was verlicht. In eerste instantie als
een witte ronde koepel met her en der witte streamers. Vrij snel ontstond er in
het zenit een rode ronde boog met een scherpe witte begrenzing. Het geheel
veranderde telkens langzaam van vorm. Streamers waren op verschillende
plaatsen aanwezig. Qua helderheid leek het wel volle maan! De poollicht was zo
overweldigend rondom je, dat het haast als beangstigend werd ervaren. Het was
een natuurverschijnsel dat een ongelofelijke indruk op mij achterliet. Op een
gegeven moment ontstond in het zenit een rode gloed die in streamers naar
beneden uitwaaierde. De gloed had een scherpe witte begrenzing zodat het echt
op een reusachtige waaier leek. De omgeving was gehuld in de rode gloed, zelfs je
handen leken roodachtig aan te doen. Later verscheen een witte band van poollicht
die net als de Melkweg nagenoeg van horizon tot horizon zich uitstrekte. Sterren
verbleekten bij het schijnsel. Gedurende lange tijd was er activiteit in het
sterrenbeeld Zwaan te bespeuren. Na ongeveer een half uur nam het spektakel af.
Er was nog steeds een heldere gloed in het noord-westen zichtbaar. Vanweg de
opkomende bewolking vanuit het zuiden werd er verder naar het noord-westen
gereden. De foto's die gedurende deze tijd zijn gemaakt zijn nagenoeg alle
overbelicht. Het was te veel van het goede. Ook orientatie op de sterrenbeelden
was bijna onmogelijk. Het duurde geruime tijd voordat ik b.v. het sterrenbeeld
Grote Beer terug gevonden had.

22.45-01.00 uur: Even voorbij Harlingen aan de Waddenzeedijk weer gekeken. Er
was onophoudelijk een lichtgroene/witte gloed als band te zien, vanaf het
sterrenbeeld Zwaan tot Tweelingen. In de Zwaan was haast voortdurend activiteit te bespeuren. In deze band waren regelmatig streamers te zien. Af en
toe werden rode gebieden zichtbaar die schitterend van vorm veranderden.
Omstreeks 00:15 uur verscheen een rode band die vanuit de Zwaan naar de
Tweelingen liep. Omstreeks 00:35 veranderde deze band naar een
witte/lichtgroene gloed maar nog steeds tussen eerder genoemde sterrenbeelden.
Omstreeks 00:45 uur verscheen in het sterrenbeeld Pegasus rode activiteit met
veel streamers erbij. Schitterend! Er was al gedurende enige tijd geen bewolking
meer aanwezig, dus alle activeit was uitstekend zichtbaar. Onophoudelijk bleef de
witte gloed in het noorden hangen.
Omdat de activiteit rond eenen afnam en ik zo langzamerhand behoorlijk koud
werd besloot ik naar het zuiden af te zakken.

01.30 uur. Even voorbij Joure bij een benzinestation een kop koffie genomen. Bij
buitenkomst bleek dat de activiteit weer enorm was toegenomen. Het noordelijke
helft van de hemel (west-noord-oost) van horizon tot horizon stond nagenoeg
geheel in een heldere rode gloed. Weer veel witte treamers. Weer
adembenemend hoe mooi! Er liep een witachtige band in het zuiden door het
sterrenbeeld Orion. Dit duurde tot ongeveer 01.55 uur.

02.05-2.25 uur. Even voorbij Heerenveen nogmaals op een parkeerterrein stil
gestaan. Om 02.05 uur was een grote witte vlek door de zwaardsterren van het
sterrenbeeld Orion te zien. Ook was een rode gloed in het zenit zichtbaar. In het
noordelijke richting (west-noord-oost) nog steeds de witte gloed, die al voor
tienen aan de hemel stond.

Om 02.15 uur verscheen er een licht groene band onder het sterrenbeeld Orion op ongeveer 15 graden hoogte vanaf de horizon. Het viel op dat er op dat moment
weinig actieve gebieden aan de rest van de hemel te ontwaren waren, alleen het
gebied in het zuiden. Rond 02.25 was ook dit gebied verdwenen en wat overbleef
was de witte gloed in noorderlijke richting.
Rond deze tijd vertrok ik richting huis. Daar aangekomen meende ik in het zuid-
westen rond een uur of half vier nog witte gloed te zien.

Gedurende deze periode van bijna 5 uur heb ik onafgebroken poollicht
geconstateerd! Het spektakel tussen 22.00 en 22.30 uur vergeet ik nooit weer.
Dit was de vijfde keer dat ik in Nederland poollicht heb gezien, maar deze keer
overtrof het alle verwachtingen en mijn stoutste dromen. Zoals mijn kinderen
zouden zeggen: Vet gaaf!

Poollicht 21 januari 2005
Het hing een beetje in de lucht. Zonnevlekkengroep 720 was dermate actief dat iedereen op een flinke X-flare zat te wachten. En gelukkig kwam die ook: een proton X7 flare waardoor een zogenaamde ‘full halo CME’ ontstond. Het laatste was wel nodig om poollicht bij ons te veroorzaken, want de zonnevlekkengroep verbleef op dat moment aan de oostelijke rand van de zon.

Aan het begin van de avond (rond zeven uur) leek de activiteit nog tegen te vallen. Aan het eind van de middag was het schokfront van de uitbarsting aangekomen, maar de zonnewind indicatoren gaven nog geen direct bewijs dat het ‘raak’ was. Een half uur later was de situatie behoorlijk veranderd. De Bz waarde, die de richting van het magnetisch veld van de deeltjeswolk aangeeft, was behoorlijk negatief (een voorwaarde voor poollicht). Daarnaast hadden de deeltjes voldoende snelheid en veroorzaakten ze storingen in het magnetisch veld. Hoewel de Kp-index op 5+ stond was het gevoel dat het toch raak was.

Rond kwart voor acht kon post worden gevat op de dijk bij het Ketelmeer. Er woei een stevige wind vanuit het noordwesten, de maan stoorde flink en her en der waren wolkenpartijen aanwezig. Al met al geen ideale omstandigheden. In het noorden was een lichte smalle band te zien. Wolken of poollicht? Omdat de band bleef staan en ‘plotseling’ verdween kon de conclusie worden getrokken dat het het laatste was. En al gauw begon een waar spektakel.

Om 19.47 verscheen een brede band van groen/wit poollicht aan de hemel. De band besloeg ongeveer 60 graden breed in de nabijheid van de sterrenbeelden Grote en Kleine Beer. Even later kwamen een aantal streamers te voor schijn die parallel aan elkaar, loodrecht op de horizon vanuit deze band leken te komen. De hemel boven de band kleurde rood en met zekere regelmaat waren streamers te zien. Het gebied waar poollicht aanwezig was besloeg ongeveer 160 graden; vanaf de linkerkant van het sterrenbeeld Zwaan tot rechts van de Grote Beer. De maximale hoogte was ongeveer 50 graden. Dit spektakel duurde tot ongeveer 20.30 MET.

Aan het eind van deze periode bleef een groen/witte gloed over en met perifeer kijken was een lichte rode gloed rechts van het sterrenbeeld Zwaan te zien.

Van 20.35 tot 20.45 trok een fikse regenbui over. Gelukkig had het weer een buiïg karakter en trok de lucht daarna snel open.

Om 20.47 was er nog steeds de groen/witte band laag aan de horizon (ongeveer 10 graden hoogte en 70 graden breedte) onder het sterrenbeeld Kleine Beer zichtbaar. Even voor negen uur verscheen er een ronde rode gloed boven deze band, op ongeveer 15 graden. Deze situatie hield ongeveer een 20 minuten aan.

Om 21.21 leek de activiteit toe te nemen. In de Zwaan verschenen verschillende streamers en de rode gloed breidde zich uit tot een band van ongeveer 120 graden breed. Na enkele minuten verdween de activiteit weer en bleef de groen/witte band boven de noordelijke horizon over. Deze band bleef gedurende een lange tijd daarna zichtbaar, hoewel wolkenpartijen het zicht moeilijker maakten.

Al met al weer een schitterend spektakel, met als hoogtepunt de periode tussen 19.45 en 20.30 MET. Hoewel qua omvang niet te vergelijken met 30 oktober 2003 was het wel in activiteit wel goed vergelijkbaar. De zon heeft zo op z’n gang naar het minimum toch nog regelmatig een verrassing in petto. En we laten ons natuurlijk met plezier verrassen...

Naderhand hoorde ik dat de CME een 6 uur durende magnetische storm had veroorzaakt. Poollicht was tot in Frankrijk gezien. De bijgaande foto’s zijn allemaal genomen tussen 19.45 en 20.30 uur MET. Er werd gebruik gemaakt van een spiegelreflexcamera, 50 mm lens en een 200 ASA film. De belichtingstijden waren gemiddeld 15 seconden. Achteraf gezien had dat wel 10 seconden mogen zijn.