Hier een fragment van een Heusdense schepenakte (R 430, fol. 14v) van 25 april 1597 waarin Jan Geritszn van Leensvelt wordt vernoemd (beschikbaar gesteld door Dave Pol).
Twaalf Generatiebeschrijvingen Brabantse-tak
Dit monnikenwerk is nog verre van voltooid. Er is reeds een schat aan materiaal uit de archieven opgediept in de vorm van: oude aktes, kaarten van de streek, DTB gegevens, informatie uit bevolkingsregisters, foto's, bidprentjes, en nog veel meer. Doch zoiets uitputtend, verantwoord maar toch prettig leesbaar te beschrijven, behoeft de nodige tijd. Het materiaal loopt echter niet weg en met het nodige geduld zullen we zeker in staat blijken te zijn om een en andere te zijner tijd te completeren. Een speciale opleverdatum is niet ten doel gesteld.
GENERATIE 00:
De geboortedatum van Jan Geritszn van Leensvelt zal gelegen hebben in de eerste helft van de zestiende eeuw, ruim voor het uitbreken van de 80-jarige oorlog (1568).
In oude aktes aanwezig in het archief van Nederhemert wordt een aantal keren Jan Gerit (van) Lensvelt vernoemd. De oudst bekende akte dateert van 1559, maar ook in 1578, 1583 en 1586 zijn zaken op of uit zijn naam vastgelegd. Het is een sterke aanwijzing dat Jan Gerit gedurende deze periode in Nederhemert woonachtig is geweest en wellicht daar ook geboren werd.
Hier een fragment van een Heusdense schepenakte (R 430, fol. 14v) van 25 april 1597 waarin Jan Geritszn van Leensvelt wordt vernoemd (beschikbaar gesteld door Dave Pol).
Uit deze akte blijkt dat Jan Geritszn van Leensvelt gehuwd was met Margrieta Adriaenszn en bij haar meerdere kinderen verwekt heeft. In 1597 is Jan Geritszn inmiddels overleden. De volledige tekst van akte luidt als volgt:
Dat Margrieta Adriaenszn, naegelaten weduwe van Jan Geritszn van Leensvelt met haeren gecozen voocht ende momboir Jan Adriaenszn tot Wijck die haer metten recht gemeen waert zoo voor haer selven als mede voor haer kijnderen verwect bij den voors Jan Geritszn van Leensvelt met consent den heer ende weesmeester verteech op haere gedeelte portie gerechtichteijt die sij heeft in den stuck hoplants zoo groot ende cleijn, tselve gelegen is inden banne van Wijck opt Spijck de weduwe Claes Bruijstenszn oostwaerts, de gemeene straet westwaerts streckende vander kercken erve tot Jan Hessslszn erve toe, metten dijck thuijn, sloot, mase weteringe die daer metten recht toebehoren ende op alle alsulcke brieven ende voorwaerden als daer aff zijn tot behoeff van Cornelis Sijmonszn als haer egeen recht daer metten als te behouden ende geloofden hadde zijn eenigen commer op gemact met hande ofte met monde hij dien commer sal aff doen. Actum voor schepen in Heusden opten XXV en dach in April 1597 Van deze oudst bekende stamvader zijn verder geen gegevens bekend. Zijn naam duidt er wel op dat zijn vader Gerrit heette en de Heusdense schepenakte toont aan dat hij grond bezat in Wijk. Of hij daar ook woonde, of misschien in het aan de overzijde van de Maas gelegen (Neder)Hemert (Zie hetgeen beschreven is bij zijn vermoedelijke zoon Gerrit Janszn), zal nader onderzoek in het archief te Zaltbommel moeten uitwijzen.Vermoedelijk bestaan er familiebanden tussen Jan en de Van Lenxvelt/Leijnsvelt vermeldingen in de regio Den Bosch (Den Dungen). Neder Hemert ligt tenslotte slechts zo'n vijf à zes uur gaans (±30 km) noordelijk van Den Dungen. Lees hiervoor hetgeen beschreven is onder Geslachtsnaam.
Begin 17e eeuw is er te Leyden sprake van een Van Leensvelt-tak welke bovendien het patroniem Jansz voert. Gezien het unieke karakter van de geslachtsnaam alsmede de periode waarin deze vermelding valt, is het niet onmogelijk dat deze van Leensvelt-tak verbonden is met stamvader Jan. Het patroniem Jansz betreft echter een zekere Jan Corneliszn van Leensvelt. Lees hiervoor hetgeen beschreven is onder Geslachtsnaam.
GENERATIE 01:
Lensvelt/Liesvelt Gerrit Janssen (Jansz),
De huwelijksbevestiging van Gerrit Jansz uit 1620 waaruit blijkt dat hij afkomstig is uit Hemert (DTB Babyloniënbroek, beschikbaar gesteld door Bram de Jong).
Door collega-genealoog Bram de Jong (e-mail 1-5-2005) werd informatie toegespeeld omtrent een zekere Gerrit Janszn van Liesvelt, weduwnaar van Lijske Ariens, afkomstig van Hemert maar in 1620 wonende te Den Hill, beroep schepen van Dussen in 1636. Deze nieuwe informatie combinerend met de reeds bekende gegevens van Gerrit Janszn. Lensvelt maakt duidelijk dat het hier om dezelfde persoon gaat. Opvallend hierbij is de nieuwe naamvariant Van Liesvelt. Deze naamvariant die verwijst naar een veld met waterplanten is in ieder geval aanzienlijk beter te plaatsen in de streek rond Dussen.
Gerrit Janszn. van Liesvelt trouwde op 2-2-1620 met Goolken Theunis Pallingh, geboren te Den Hill en dochter van Anthonij Corneliszn van Doorn Pallingh en Neelke Ariens. De naam van haar vader duidt op een Almkerkse (Den Doorn) herkomst.
Op 18-04-1621 wordt het eerste kind van Gerrit Jans en Goolken in Broek gedoopt. Een naam wordt niet vermeld maar als doopgetuigen fungeren: Dirck Wouters van Wijck, Theunis Lenarts en Elke Theunis, beiden uit Dussen. Op 04-12-1622 wordt wederom in Broek een tweede kind ten doop gehouden, opnieuw wordt echter geen naam vermeld.
Goolken overlijdt in de herfst van 1625 en wordt op 29-10-1625 begraven. Volgens de aantekening in het begraafboek van Babyloniënbroek stierf Goolke aan de pest, evenals haar vader en haar moeder. In de jaren 1625 en 1626 maakte de pest veel slachtoffers in de streek.
Attestatie voor Gerrit Jansz uit 1626 voor zijn huwelijk met Bastiaenke Wouterse uit Dussen (DTB Babyloniëbroek, beschikbaar gesteld door Bram de Jong).
Gerrit Janszn. bleef echter gespaard en hertrouwde in 1626 te Dussen (met attestatie) met Bastiaentje Wouterse. Bastiaentje was de weduwe van Simon Wouterse wonende te Dussen. Op 18-7-1626 was het paar in ondertrouw gegaan te Babyloniënbroek. Hun eerste kind was Simon Gerritszn van Liesvelt (Lensvelt), gedoopt op 29-6-1631 te Dongen (R.K.) waarbij Jan Schalken en Adriaenke Gerits samen met Gerrit Janszn getuigen waren. Hun oudste zoon werd dus waarschijnlijk vernoemd naar de overleden eerste man van Bastiaentje die zelf ook al het patroniem van haar man had overgenomen. Het vermoeden bestaat dat Gerrit Janszn door zijn huwelijk met Bastiaentje een zogenaamd "goede partij" huwde en dat zijn veronderstelde bezittingen vooral daaraan te danken zijn.
Marcel Kemp, een collega genealoog, stuitte op Lensvelt-vermeldingingen in het Archief van de Grafelijke Rekenkamer,ARA - Den Haag. Op 29 juli 1634 wordt Gerrit Janssen (Jansz) Lensvelt als Heemraad van Dussen Munsterkerk genoemd. (Bron: 749 [M]2)
In deze oorkonde, afgelegd ten overstaan van Schout en Heemraden (waaronder Gerrit Janssen) van Dussen Munsterkerk, verklaren een aantal, qua leeftijd gevorderde, en ter goede naam en faam bekent staande ingezetenen van Dussen Munsterkerk, dat de heerlijkheid in het zuiden van oudsher begrenst werd door de Oude Maas en dat een aantal stukken land (werven) - welke zich thans het best laten omschrijven als: ter hoogte van de Keizersveersebrug liggende - zover hun memorie strekkende altijd tot Munsterkerk hebben behoort.
Wat opvalt in deze oorkonde is dat de personen welke erin vernoemd worden veelal slechts een patroniem voeren. Iets wat niet geldt voor Schout en Heemraden, die wel een familienaam voeren.
Gerrit Janssen Lensvelt is met het dragen van een familienaam binnen de populatie van Dussen Munsterkerk nog een uitzondering. Dit gevoegd bij het feit dat heemraden - zeker in die tijd - belangrijke grondeigenaren geweest zullen zijn, kan niets anders betekenen dan dat Gerrit Janssen Lensvelt binnen het Dussense als een aanzienlijk ingezetene werd gezien.
Op 30 augustus 1636 wordt Gerrit Jansz Lensvelt als Schepen van Dussen genoemd (Bron: 736,D24-1, Idem).
Ook in dit stuk draait het weer om territoriale aanspraken, waarbij Schout en Schepenen verklaren dat naar hun beste weten en kennis het ambacht Munsterkerk 2.400 morgen (1 morgen is ongeveer 1 hectare) groot is, waarvan op dat moment slechts 257 morgen bedijkt, de rest lag dus buitendijks.
Tevens bevindt zich in dit zelfde inventarisnummer een verklaring van ca. 1649/50 over Gerrit Jansz Lensvelt en Joost Aertsz Wildeman: in haer leven gewesene schepenen van Munsterkerk ter goede naam en faam bekend. Gerrit zal dus voor die tijd zijn overleden.
Hier ziet u 'n tweetal fragmenten van het eerste stuk uit 1634. In het 1ste fragment wordt de naam vermeld, terwijl in het 2de fragment de datum van het stuk genoemd wordt. Dit stuk is dus de oudste schriftelijke vermelding van de naam Lensvelt.
De reden dat deze stukken in het Archief van de Grafelijkheidsrekenkamer zitten is, dat de "aanwas" landerijen bij Dussen, rechtens aan de graaf en diens rechtsopvolgers toekwamen. Sommige bewoners van Dussen dachten daar anders over. Deze kwestie is de hele 16e eeuw aanleiding geweest voor forse heibel. Met name in de Biesbosch/Dordtsche waard waren veel "verdronken" landen; maar ook aanwas dus. Veel bewoners achtten dat een aardige compensatie, maar de grafelijkheid - later, Staten van Holland - dachten daar dus anders over. (Mededeling Marcel Kemp d.d. 19-3-1998).
Er is nog 'n oudere vermelding van Gerrit Jansz bekend in het Repertorium op de Lenen van de Hofstede Dussen 1356 - 1671, door J.C. Kort [Bron: Ons Voorgeslacht nr. 33 1978] Op 17-04-1627 worden namelijk "twee morgen in Munsterkerk gemeen, strekkend van de Rogkamp tot de halve Dussen, zuidoost: de weduwe en erven van Leendert Matthijsz., noord: Gerard Leeuwsveld Jansz.", gelijkelijk verdeeld tussen Anton Everden en Pieter Everden "bij overdracht door de weeskinderen van Hugeman Bolle Pietersz. en Maaike Hendriksd. [R fo. 33 en 33v]
Het betreft in dit geval echter een repertorium van schriftelijke bronnen, waarvan de oorspronkelijke stukken niet geraadpleegd konden worden. We mogen veronderstellen dat bij het transcriberen de familienaam abusievelijk als Leeuwsveld is vertaald, waar dit zeer waarschijnlijk Lensvelt moest zijn.
In het Heerlijksarchief van Eethen en Meeuwen (BHIC: Toegangsnummer 295, Inventarisnummer 59) zijn stukken aanwezig van een proces dat in 1771 gevoerd werd voor het Hof van Holland tussen eisser, de stadhouder van de lenen van Eethen en Meeuwen, en gedaagde, Michiel Willemse de Bruijn uit Dussen Munsterkerk, over de eigendomsrechten van een perceel land in het Suijdervelt te Dussen, ter plekke ook wel aangeduid als Schueringe, meer in het bijzonder 11 hont land in De Molenkamp, gelegen ten zuiden van de Dusse langs de Achterstraat van de Baan of Diebracht in de bocht van de Baan. Gedaagde beweert dat hij het land in 1708 heeft aangekocht en dat uit onderzoek in de registers van Dussen Munsterkerk het navolgende is gebleken:
Voor zover bekend huwde Gerrit driemaal, met: Sijke Ariens, Goolke Pallingh en Bastiaentje Wouters. Of Sijke hem kinderen schonk is niet bekend. Zijn huwelijk met Goolke bracht twee kinderen voort, waarvan echter noch de namen, noch verdere lotgevallen bekend zijn. Uit zijn derde verbintenis, met Bastiaentje, werden tenminste drie zonen geboren. Dat valt af te leiden uit de naamsvoering van drie andere Lensvelten, te weten Simon, Jan en Aart, welke nader beschreven worden onder Generatie 02. Deze drie Lensvelten hadden allen het patroniem Geerts(en) en/of Gerritsen, wat zoveel wil zeggen als "zoon van" Gerrit.
In dit geval rijst de vraag: waarom dit patroniem ? Zoals uit voorgaande stukken blijkt, voerde hun vader al de familienaam Lensvelt. Waarom werden zijn kinderen dan Geerts(en)/Gerritsen genoemd ? Was op dat moment de familienaam Lensvelt misschien niet uniek in het Dussense, waardoor een nadere aanduiding als voornoemd noodzakelijk was ? Dit zou er op kunnen duiden dat de oerstamvader Jan, nog meerdere kinderen (zonen) met dezelfde familienaam had (Cornelis Reijersen wellicht ?, zie boven). Echter, in de archieven is hieromtrent geen enkele aanwijzing te vinden. Meer voor de hand liggend is dat het gebruikelijk was om een patroniem te gebruiken, zelfs als men in officiële stukken al een oorspronkelijke familienaam bezigde.
Ten tijden van Gerrit Janssen (Jansz) (begin 1600), begon het gebruik van een familienaam een beetje in zwang te raken, maar was zeker op het platteland noch geenszins usance. Steekproeven in Noord Brabantse steden en plattelandsnederzettingen duiden erop dat aldaar in de vijftiende - en zestiende eeuw in een agrarische omgeving nog de patronymica overheersen. In de stedelijke samenlevingen is het achternamenpatroon zeer veel gedifferentieerder, doordat het ook een groot aantal oorspronkelijke beroepsaanduidingen en omschrijvingen van de geografische herkomst en het adres als toegevoegde naam bevat.
Uit de stukken van het Archief van de Grafelijke Rekenkamer blijkt dat Gerrit Janssen (Jansz) - in ieder geval in officiële stukken - een achternaam gecombineerd met patroniem voerde. Daarmee lijkt het aannemelijk dat door Gerrit Janssen (Jansz), of wellicht zelfs door diens vader al, de overschakeling van het voeren van een patroniem naar een familienaam in gang is gezet, maar dat het gebruik hiervan nog niet algemeen was ingeburgerd. Daarmee is de gecombineerde naamsvoering (patroniem + familienaam) van de kinderen van Gerrit Janssen (Jansz), en ook door Gerrit Janssen (Jansz) zelf, nog het best te beargumenteren.
De doop van Sijmon, de vermoedelijk oudste zoon van Gerrit, vinden we terug in het R.K. Doopboek van Dongen [I-26, Gemeentearchief Tilburg].
Den 29 Junij (1631) is gedoopt Sijmon, soon van Gerit Janssen ende Bastiaenke Wouters, wonende te Dussen. Getuigen: Jan Schalken van de Dussen en Adriaenke Gerits van de Dussen.
Hieruit blijkt dat op de doopdatum 29-06-1631, Gerrit gehuwd was met Bastiaenke Wouters. Deze doop in Dongen duidt er tevens op dat er in die tijd in Dussen geen pastoor voorhanden was. Ook later, in 1663 en 1669, worden enkelen van zijn kleinkinderen - van zijn zoon Jan Geertsn - in Geertruidenberg, respectievelijk Dongen gedoopt. Het is dus zeer wel mogelijk dat er later nog meer kinderen (Jan, Aert, ....) van Gerrit en Bastiaenke in Dongen gedoopt zijn geworden. Helaas valt er echter net in de periode 1633-1648 een hiaat van 15 jaar in de doopgegevens van de parochie Dongen.
Ook de relatie van de beide doopgetuigen Jan Schalken en Adriaenke Gerits, met Gerrit Jansz. blijft in het ongewisse.
Ondanks dat er in die periode in Dussen dus geen pastoor aanwezig was, bleven de Dussense katholieken niet geheel van zielzorg verstoken. Rondtrekkende jezuïeten bleven in de westelijke Langstraat en het Land van Heusden en Altena actief. In 1645 stichtten de jezuïeten een permanente statie in Geertruidenberg, die door betaling van een jaarlijkse recognitie, door de magistraat van de stad ongemoeid werd gelaten. Vanaf 1648 trok vanuit deze jezuïetenstatie Wijnand Schordey overmoeibaar door de streek, waarbij hij vooral werkzaam was in Raamsdonks, Waspik en Dussen.. In de kerstnacht van 1653 werd hij in Dussen echter gearresteerd en in Dordrecht een jaar lang opgesloten, waarna hij tegen een hoog losgeld werd vrijgelaten. Tijdens zijn gevangenschap werd hij vanuit Geertruidenberg vervangen door Antonius Kindt. Schordey opereerde na zijn vrijlating van 1655 tot 1672 vanuit Dongen als kapelaan van pastoor Dooms.
Bron: Overleven buiten de Hollandse Tuin, door Han Verschure, blz. 398, 2004
GENERATIE 02:
Met betrekking tot voorvader Aart is de oogst tot nu toe zeer mager. Zijn geboorte, zijn huwelijk, de kinderen, zijn overlijden, het blijft allemaal in het duister gehuld. Het bestaan van Aart valt slechts af te leiden uit een register van Dussen Munsterkerk R.A. 1668-1678, echter doorlopend tot 28-03-1682.
Dit register ( Uitgave: Terneuzen: Antiquariaat - Boekhandel L.Louter, 1990) troffen we aan in de Brabantia Collectie KUB Tilburg. De originele stukken (Bron R.A. Dussen Munsterkerk, 9001 Algemeen, Protocollen 77 1655-1668, 78 1668-1682, 79 1682-1706) berusten in het Streekarchief Heusden, maar zijn vanwege de slechte kwaliteit niet ter inzage. In dit register wordt melding gemaakt van het volgende:
Op 20-10-1668, Aert Geerts Lensfelt verkoopt een huijs aan Jan Geerts Lensfelt. Belent zijn: weeskinderen van Crijn Sijmons, wed. en erfgenaam van Pieter van Dinteren.
En op 24-11-1672, Eers. Jan Pr. Remmen, Leendert, Arien, Wouter Pr. Remmen, gebroeders, kinderen van Peeter Jans Remmen ende Cornelisken Ariens zal. Boedelscheiding. Bel.: Aert Geerts Lensfelt, Leenaert van Benschop.
Een 2de aanwijzing van het bestaan van Aart wordt geleverd door zijn zoon Gerrit, welke beschreven wordt onder Generatie 03. Het patroniem Arnoldi wat deze Gerrit in zijn naam voert, kan haast niet anders betekenen dan dat hij een (enige ?) zoon is van Arnold (Aart) Lensfelt.
Het blijft een raadsel waarom dat er van deze Aart zo weinig overgeleverd is. Van zijn beide broers Simon en Jan is namelijk wel wat meer bekend. Of heeft zijn nageslacht zich wellicht (gedeeltelijk) voortgezet onder 'n patroniem. In R.K. Doopregister van Dussen (editie Gouverneur) komen n.l. wel een aantal vermeldingen voor onder Aerts, Aertse (van Aert).
Het betreft - in chronologische volgorde vanaf de geboorte van het 1ste kind- Joannis, Adrianus, Adriani, Sebastiani, Judoci en Gerardi Aertse.
Gezien het tijdstip van deze vermeldingen en de gebezigde voornamen is het niet uitgesloten dat het hier inderdaad om kinderen van Aert gaat.
Hoewel niet met zekerheid vastgesteld, is Simon (gedoopt te Dongen 29-6-1631) waarschijnlijk de oudste van de drie broers. Volgens de registers van de Nederduits Gereformeerde Gemeente trouwt Sijmen Gerrits Lantsvelt met Judith Janssen van Dijck; de trouwdatum blijft onbekend. In dezelfde registers zijn ook de geboortes opgetekend van 2 kinderen: Cornelia 29-12-1658, doopgetuigen Pieter Gerritsen Ga..en en Adriaentjis Anthonisen Stael, en Wouter 19-10-1662 waarbij Cornelia Petersen de Gast als doopgetuige fungeert.
Uit het Trouwregister van Waspik (editie Gouverneur-1984) blijkt dat Simon Geeritse Lensvelt op 14-06-1675 voor de 2de maal in het huwelijk treed met Jenneke Mateuse.
Het RK repertorium van Dopen en Huwelijken (editie Gouverneur 1984) vangt v.w.b. Lensvelten aan met een aantal andere vermeldingen welke allen het patroniem Sijmonis (van Simon) in hun naamstelling voeren. Vreemd genoeg komt Cornelia niet in dit RK-register voor, terwijl Wouter er als Walterij Simonis in vermeld wordt.
De kinderen van Simon en dan met name z'n 4 zonen, trouwen en schenken hem in ieder geval minstens 13! kleinzonen; dit aantal is overigens exclusief de kleinzonen welke kort na de geboorte komen te overlijden. Dit betekent dat het geslacht Lensvelt in Dussen Munsterkerk nummeriek in aantal aanzienlijk toeneemt.
Vast staat dat een van de kleinzonen van Simon, te weten Arnoldus, roepnaam Aart, 3de kind van de oudste zoon van Simon, zijnde Gerardi Simonis welke gehuwd was met Anna Cornelis Werde, de stamvader is van de Zuidhollandse Lensvelt-tak; lees hiervoor hetgeen beschreven is onder De Zuidhollandse tak
Verder voert de stamlijn van de Lensvelt populatie in Kaatsheuvel/ Loon op Zand terug naar een ander kleinkind van Simon, eveneens Simon genaamd, maar geboren 3-2-1710. Deze laatste Simon is 'n kind uit het 4de ! huwelijk van Joannis Simonis met Corneliae Verhoeven. Joannis Sijmonis was de jongste telg uit Simon's 1ste huwelijk met Judith Janssen van Dijck.
Op 18-05-1805 wordt te Dussen Jacobus Lensvelt geboren. Jacobus was de derde zoon uit het huwelijk van Gerardus Geertse Lensvelt met Maria Baas. Gerardus Geertse werd op 10-03-1773 te Dussen geboren en was 'n zoon van Joannis Sijmonse en dus 'n kleinzoon van Simon. Zijn zoon Jacobus vestigt zich als broodbakker te Loon op Zand en zorgt aldaar in de regio voor de nodige Lensvelt nakomelingen.
Een ander kind uit het huwelijk van Joannis Simonis en Corneliae Verhoeven, Cornelius Janse genaamd, trouwt te Waspik met Christina van Gennip. Twee van hun kinderen, Jan en Cornelia - ook wel Lijnsvelt genoemd - vestigen zich in Roosendaal. Jan Lensvelt trouwt er met Helena Hoogemoed en na diens overlijden met Maria van Asvelt. Uit Jan's 1ste huwelijk worden in ieder geval 2 zonen geboren: Cornelius en Joannes. Jan's zuster Cornelia huwt met Martinus Paulus. Ook van deze Roosendaalse Lensvelt-tak voert de stamlijn dus terug naar Simon.
Een groot aantal nakomelingen resulteerd meestal ook in de nodige documenten, zo ook in het R.A. van Dussen Munsterkerk. Met name Judith Lensvelt, een van de dochters van eerdergenoemde Gerardi Simonis - uit z'n voornaam leiden we af dat hij de oudste van de kinderen van Simon is -, is aanleiding voor menige akte. Een familiedrama in een notendop:
In de zomer van 1716, bevalt Judith - ten huize van Adriaan Straff, Dussen Muijlkerk - van een dochter Antonetta (g.d. 02-08-1716). In barensnood verkerend, verklaart Judith dat Antonii van Honswijck de vader is.
Antonii (g.d. 17-04-1698) is de oudste zoon uit het gezin van Joannis Anthonij van Honswijck (g.d. 07-09-1678) en Joannae Hendricksen Kivits (let op het gezamelijk gebruik van patroniem + familienaam, en hetgeen hierover geschreven is bij [Generatie 01] Gerrit Jansz Lensvelt). Antonii blijkt echter niet van zins het vaderschap te erkennen en dus komt het tot een Cas Matrimoneel (vaderschapsproces).
Judith en haar broer Jan - voogd van zijn minderjarige zuster, haar vader Gerardi Simonis is dan dus reeds overleden - nemen een adviseur in de arm (Bron R.A. Munsterkerk 659) in de persoon van procureur Jacobus Kroeskop uit Drongelen. Op zijn advies worden een aantal intaragatoria (officiële lijst van vraagpunten, al dan niet onder ede afgelegd) opgesteld (Bron R.A. Munsterkerk 29) die Judith's verklaring moeten ondersteunen. Onder meer van vroedvrouw: Bastijaentije Lensvelt, huisvouw van Simon Botermaet en haar hulpen: Steijnke van Deldene, huisvrouw van Antony van der Pluijm en Seijke Goverde van der Pijll, huisvrouw van Dirk Ouwitse de Bruijn (Bron R.A. Munsterkerk 658). Saillant detail hierbij is dat de vroedvrouw haar verklaringen niet onder ede wil bevestigen omdat men niet het haar toegezegde volledige daggeld ad. 5 gulden wil vergoeden, maar haar slechts "een gulden en tien stuijvers van den procureur Kroeskop in blancho heeft gepresenteert"
Tamelijk belastend voor Antonii van Honsewijck zijn ook de beweringen van Arijen Schalcken, oud omtrent 25 jaren, en Eijmerden van Dalen, oud omtrent 21 jaren (Bron R.A. Munsterkerk 660), als zij zeggen: "Gij hebt haer in den Bergh (Geertruidenberg) verscheijden maalen tot .....wil gehadt en vleeselijck met haer geconverseert." Antonii ontkent eerst ten stelligste maar zou later, tot twee keer toe, aan hun hebben toegegeven: "Bij mijn siel ick hebben maar eens vleeselijck met haer geconserveert en te doen gehadt in het schuertijd."
Ondertussen zit Antonii en met name diens vader, Jan van Honswijck, ook niet stil (Bron R.A. Munsterkerk 657). Het komt tot een ontmoeting in een lokale herberg....
"Reijer Artsen van Sintenmaertensdijck met Jan Antonissen van Honswijck te samen hebben geweest ten huijse van Willem Geertsen Sacht herbergier woonende aen de Kornsse Sluijs den voornoemde Jan van Honswijck als dan bescheijd wijsen seer minnelijck aen den voornoemde Reijen heeft versocht gij kont mij dienstdag geeft mij verclarin dat gij vlesselijck met Judick Geertsen Lensvelt hebt geconverseert en weerelse wellusten van haer gehadt ick sal U van treffelijke somme gelt geven en alteijt sorge dragen dat gij eerlijck leven kont verclaren noch verder dat den voornoemde Jan van Honswijck na dat sijnde nuchter en welgepassert sonderden precisen dach te onthouden ten hebben op den dijck aen de huijsinge van Jan Aerde Koechoeck de selve jnstantien wederom heft versocht met belofte van mij rijkelijck te beloonen."
Wat het vonnis uiteindelijk luidt is in de aanwezige stukken helaas niet terug te vinden. Wellicht zijn de plichten op de een of andere manier afgekocht. De van Honswijcks bezaten tenslotte vele bunders land en waren zeer welgesteld. Bovendien bleek vader Jan al meer met dit bijltje gehakt te hebben, want hij had zelf ook een buitenechtelijk kind verwekt bij Maria Walterij van der Eijck, Maria geheten (g.d. 13-03-1700).
Zeker is dat het bewuste kind bij geboorte in het RK DTB register ingeschreven wordt als Antonetta - met de vermelding "nat !" - als zijnde de dochter van Antonii van Honswijck en Judith Geertsen Leijnsvelt. Echter, tot een huwelijk tussen Antonii en Judith komt het niet. Zij trouwt uiteindelijk op 28-01-1725 (ze is dan inmiddels weer in verwachting) met Arien de Gouw, die zij in totaal vier kinderen baart.
Een ander familiedrama voltrekt zich over een zoon van Simon, Waltherij of Wouter (g.d. ?-11-1689), broer van Gerardi Simonis.
Wouter was in leven gehuwd met Lijbeth Boereweert (weduwe van Heijmen Toethuijs). In 1722 nog, blijkt Wouter een behoorlijk pachter; in de Verkoopcondities en voorwaarden van landverkoop door de Staten van Holland etc., verkoopdata 12-17 jan. 1722, wordt hij namelijk vernoemd als gebruiker van maar liefst tien kavels (Bron R.A. Munsterkerk, Oud 32).
Vermoedelijk begint de ellende voor Wouter in 1726, als een kind uit het eerste huwelijk van Lijsbeth, zijnde Wouter Heijmense Toethuijs, zijn deel komt opeisen (Bron R.A. Munsterkerk Oud 2). Hoe dan ook, op 30 aug. 1737 blijkt hij zich behoorlijk in de schulden te hebben gewerkt. Hij ziet dan ook geen andere uitweg dan "den selven boedel te Repudieeren (afstaan)" ten gunste van zijn crediteuren .
Na zijn overlijden komt het tot een openbare verkoop en wordt op 23 mei 1740 "Staat ende Inventaris van goederen" opgemaakt door Grietje Castelijn en Wouter Wijtvliet op verzoek van Martinus van Barnevelt, Raat en Out Borgemeester der stadt Gorinchem.
Gezien het feit dat er meer schulden dan bezittingen waren, doen op 24 mei 1740 de erfgenamen, te weten de nog in leven zijnde kinderen van Wouter: Jan, Bastjaantje (weduwe Dingeman Wijtvliet) en Maria (gehuwd met Arien Peterse van der Pluijm), alsmede het Weeskint van Sijmen Wouterse Lensvelt, eveneens afstand van de boedel.(Bron R.A. Munsterkerk 189, 190, 192)
Een andere, waarschijnlijk oudere, broer van Aart betreft Jan Geertsn Lensvelt die getrouwd was met Emmeken Jans Roubos. Via deze Jan Geertsn lijkt de Lensvelt familie niet verder te worden voortgezet omdat zijn gezin blijkens de beschikbare stukken geen zonen omvatte.
Jan Geertsn zal geboren zijn omstreeks 1630-1635 en is vermoedelijk rond 1655-1665 met Emmeken Jans in het huwelijk getreden. Uit het huwelijk worden in ieder geval 3 dochters geboren.
In navolging van zijn vader was ook deze Jan Geeritssen Lensvelt schepen van Dussense Munsterkerk. Dat blijkt althans uit een akte van 28 juli 1669 , opgemaakt door 'n notaris te Gorinchem.
Hier ziet u 'n tweetal fragmenten van de verklaring welke Jan Geeritssen Lensvelt op 28 Julij 1669 bij een notaris te Gorinchem aflegd. In het 1ste fragment wordt de datum, naam en functie vermeld, terwijl in het 2de fragment de handtekening is weergegeven. Dit stuk is enige totnutoe bekende originele document van Jan Geertsn Lensvelt.
Transcriptie van een gedeelte van bovenstaande verklaring afgelegd door o.m. Jan Geertse Lensvelt.
Den 28 Julij 1669 Compareerden Willem Joosten van Oversteegh, president, Anthonij Cornelisse Hollander en Jan Geertse Lensvelt, alle schepene van Dussen Munsterkerk, dewelcke attesteerden en verklaerden bijden eedt amptshalve gedaen ten requisitie en versoecke van wel eed. heere Jonck.n Maerten Jacot van Axelen heere van Dussen Munsterkerk, heer Aertswaert etc, waerachtige te wesen dat sij opden 23 deser maent opt versoeck van heere reqt. sijn gecome opt sijn ..... ende slot staende opde Dussen voorscr., etc.
[ORA, Dussen Munsterkerk, 9001 Algemeen, 77,78,79]. Het register op deze protocollen bevat de navolgende vermeldingen:
20-10-1668 Aert Geerts Lensfelt verkoopt een huijs aan Jan Geerts Lensfelt. Belent: weeskinderen van Crijn Sijmons, wed. en erfgen. van Pieter van Dinteren.
13-06-1669, Jan Jans Roubos, Willem Jans Roubos, Tonis Jans Roubos, Evert Corn. Boerewaert x Maijcken Roubos, Jan Gerts Lensfelt x Enneken Roubos, Corn. Jans van Nederveen x Leentien Jans Roubos, erfgen. van Jan Jans Roubos den oudste zal. Boedelscheidng. bel. Bastiaen Kint, Dingeman Peters Arien Ariens, Jan Goverts, Crijn Sijmons, erfgen. van Joost Willems.
10-08-1671, Cappetein Francois Bredenhoff, Jacob Sperrewer zal. landmeter van de Hove van Hollant, Dirck Spruijt, joffr. Agatha van Valkenburg wed. van zal. Beerent Copplegh. Bel. Hr.Baljuw Nispen, Jan Goijarts, Jan Geerts Lengvelt, Herman van Eijk, weduweArien Pr. Staell, Leendert Peeters., Lamdmeters Mateus van Nispen ende Joois de Roij.
24-11-1672, Eers.Jan Pr. Remmen, Leendert, Arien en Wouter Pr. Remmen, gebroeders, kinderen van Peeter Jans Remmen ende Cornelisken Ariens zal. Boedelscheiding. Bel.: Aerts Geerts Lensfelt, Leenaert van Benschop.
07-04-1673, Jan Sijmons, voogt van de minderj. kinderen van Crijn Sijmons zijn broederzal. met namen Eeltien, Cornelis, Sijmon ende Kuijnder Bastiaens x Annelen Crijnen Sijmons. Schuldbekentenis aan Monsr. Willem van den Bos tot Gorcum x joffr Geertruidis Staell, Johan Staell is vader van Geertruidis. Bel.: Wed. en erfgen. van Cuijnder Ariens Legganger, erfgen. van Joost Aarts Wilderman, Mr. Adr. Stael advocaat, Jan Geertsen Lensfelt.
07-04-1673, Jan Sijmons als voogt van de weeskinderen van Crijn Sijmons en Lijntien Corn. Buij met namen Eeltien, Cornelis, Sijmon ende Kuijnder Bastiaen Kint x AnnekenCrijnen. Bel.: erfgen. van Arien Pr. Staell, wed. en erfgen. van Cuijnder Ariens Legganger, Willem Joosten van Overstege, kinderen van Goosen Boomers, Joncker Miessenborch, Jan Geerts Lensfelt, erfgen. van Joost Aerts Wildeman, secr. Steall, Jan Pr. Camp.
09-06-1673, Monsr. Johan Goijarts wonende te Dongen heeft schuld aan Joncker Huijbertis de Roij. Belent: Jan Geerts Lensfelt, Tonnis Spruijt, Jacob Gijberts.
28-03-1678 Pleuntien Jans Baes wed. van Cornelis Ariens Rijcken zal. met Dirck Jans jhaar voogt ende Arien Arien Rijcken als bloetvoogt ende Roeloff Jan Spirinck alstoesiender van de onmondige weeskinderen met name Willem, Arien en Lijsbeth, voorkinderen van Cornelis Rijcken zal. ende de voorn. Arien Ariens Rijcken als bloetvoogt ende DirckJans Baes als toesiender van het nakint van Corn. Rijcken zal. bij de voorn. Pleuntien Jans Baes verwekt met name Jenneken. Bel. Arien Ariens Legganger, Jan Huijberts, Jan Geerts Lensfelt, de erfgenamen van Cuijnder Ariens Legganger, Kuijnder Bastiaens, Aert Cappeteins en Lennaert Willem Miggielsen.
04-05-1678 De vader en regenten van het armenweeshuijs verkopen aan Jan Geerts Lensfelt bel. Arien Ariens Legganger en de wed. Arien Jans Vink.
26-04-1681 Dirck Jans Baes en Jan Jans Baes, Willem Jans Kint secretaris van Babiloniënbroek x Pleuntien Jans Baes, Arien Aertse Cappeteijn x Cruijtien Jans Baes, Tonis Ariens Visser x Leentien Jans Baes, alle kinderen van Jan Leenders Baes x Sijcken Ariens Legganger zal. verkopen aan Arien Ariens Legganger. Belent: Jan Huijberts, Jan Geerts Lensfelt, wed. en erfgen. van Cuijnder Ariens Legganger.
GENERATIE 03:
Lensfelt/Leijnsvelt Gerardi Arnoldi,
Omtrent deze tweede Gerrit, waarschijnlijk vernoemd naar zijn grootvader, is naar verhouding tamelijk veel overleverd. Met name door de stukken welke in het ORA (Oud Rechterlijk Archief) van Dussen Munsterkerk bewaard zijn gebleven.
Gerardi Arnoldi oftewel Gerardus Arnoldus, ook wel genoemd Gerrit Aartszoon, is twee keer getrouwt geweest: de eerste keer met Adrianae Richardi Stael, bij haar kreeg hij vier kinderen.
Zijn tweede huwelijk was met Agathae Antony van Honswijck. Dit was helemaal een vruchtbare verbintenis, ze kregen maar liefst tien kinderen. Helaas kwamen in die tijd nogal veel kinderen op jonge leeftijd te overlijden. Uit latere testamenten blijkt dat van de vier kinderen uit het eerste huwelijk er twee vroegtijdig overlijden. Van de tien nakomelingen uit het tweede huwelijk sterven zelfs vijf kinderen een meer of minder vroegtijdige dood.
Zeer waarschijnlijk waren beide echtgenotes van Gerrit, telgen van gerespecteerde Dussense geslachten.
Zo komt het geslacht Stael veelvuldig voor in de lijst van bestuurders van Dussen Muilkerk en/of Munsterkerk. Een kleine opsomming:
Het jaartal genoemd voorafgaand aan de naam is het eerste jaar dat de naam van de bestuurder voorkomt in de officiële stukken.
Ook in Dussen Munsterkerk had het geslacht Stael het nodige "in de pap te brokken".
De bestuurlijke aanwezigheid van het geslacht Van Honswijck is minder nadrukkelijk. Toch bevindt zich in de familiepapieren van de ambachtsheer van Dussen Muilkerk, Jhr. W.E.J. Berg te Baarn , een gedrukt fragment waaruit blijkt dat reeds in 1514 een Jan Willemszoon van Honswijck als schepen te Dussen fungeerde. Hij bleek in 1481 te Dussen geboren, als telg van een geslacht dat reeds meer dan vier eeuwen in Dussen werd aangetroffen.
Verder vinden we nog als Schepen van Dussen Muilkerk: 1634 Jan Cornelisse van Honswijck, 1675 Cornelis van Honswijck en later in 1800 Hendrick van Honswijck.
Als Burgemeester van Dussen Muilkerk wordt genoemd 1894 A.H. van Honsewijck, dewelke tevens als Wethouder fungeerde in 1890, 1904 en 1912, en als collecteur der verpondingen: 1733 Jan van Honsewijck en 1761 Hendrik van Honsewijck.
De Van Honswijck stammen oorspronkelijk uit het woonoord Honswijck gelegen tussen Uitwijk en Woudrichem; zie hiervoor hetgeen onder Streekhistorie is beschreven.
De gegoedheid van Gerrit blijkt niet louter uit de geslachtsnaam van zijn beide echtgenotes, maar ook uit de diverse testamenten en aktes van andere aard. Met name uit stukken die Gerrit en Aagtje lieten opmaken blijkt dat ze nogal wat grond en andere eigendommen in bezit hadden. Het wordt niet duidelijk of deze eigendommen door Gerrit of door zijn echtgenote(s) ingebracht zijn, maar ik houd het erop dat hij met name bij z'n tweede huwelijk een "goede partij" gekozen heeft.
Dit leid ik af uit het feit dat er geen testamenten zijn van z'n eerste huwelijk, maar meer nog uit het gezamelijk testament dat Gerrit en Aagtje op 22 juni 1720, ten gevolge van de ziekte van Gerrit, laten opmaken. Hierin wordt vastgelegd dat alle bezittingen aan de langstlevende zullen komen, met de aantekening dat bij hertrouw de helft van de goederen ter beschikking van hun gezamelijke kinderen komt.
Verder wordt slechts een klein deel vermaakt (vijftig gulden ieder) aan de nog in leven zijnde 2 kinderen uit Gerrit's vorig huwelijk met Adrianae Richardi Stael. Door dit kleine erfdeel ligt het voor de hand dat hun gezamelijke bezittingen voor het grootse gedeelte door Aagtje zijn ingebracht. Dat die bezittingen redelijk omvangrijk waren blijkt uit de latere testamenten, c.q. aktes van transport en openbare verkoping.
Op 24 april 1723 wordt een transportakte opgemaakt van een grondruil tussen Aghtje van Honswijck, de weduwe van Gerrit Aartsen Lensvelt (Gerrit is dan dus overleden) en Corstiaan van Haffel. Het betreft een stuk grond in de Zuijdhollandschen polder, ter hoogte van de Kalversteegh.
Een paar maanden later, 4 dec 1723, lijkt het alsof Aghtje het boerenbedrijf niet langer aktief meer voortzet. Dan worden namelijk een groot aantal roerende zaken zoals werktuigen en beesten verkocht. Het kan echter ook zijn dat Aghtje ergens geld voor nodig gehad heeft. Was de oogst van het voorbije jaar misschien erg slecht geweest (wateroverlast ??) of stond zij anderszins voor hoge kosten. Het blijft voor ons slechts gissen.
Dat geldt niet voor de opbrengst van deze verkoop die bedroeg in totaal 240 gulden en agt stuijvers. Wat werd er zoal verkocht:
een ploegh met een swing, bij Eijmert Vermeijs, 4-0-0
nog een ploegh bij Sijmen van der Stelt, 5-10-0
twee eghden bij Sijmen Lensvelt, 4-10-0
den onderwagen bij Corn. den Hollander opgehouden, 4-0-0
een kalve, drie jarige merie bij dhr procureur van Brandwijk om, 50-0-0
een twee jarigen halve ruijn bij Jan Antonie van Honswijk om, 44-0-0
een kalve twee jarige merie bij Cornelis den Hollander om, 46-0-0
een grauw aft-tantse merie bij Corn. Schalken om, 17-8-0
een vier jarige kalve merie bij Nichiel,
een hengst vullen bij Tuenis Nieuwenhuijssen om, 27-0-0
een grijsse koeij bij Jan Lamberden Vos om, 37-0-0
een zwaarte koeij bij Schout Donkersloet om, 37-0-0
een grijsse kalffveers bij Antonie Tuelingh om, 15-0-0
een ossje bij Bastiaen Koeccoek om, 8-0-0
een wit kalff bij Jan Willemsen Wijtvliet, 6-0-0
nog een kalff bij Jacob,
De verkoop werd afgesloten met de navolgende tekst:
Dese koop zeel bedraagt int geheel de somme van twee hondert veertigh gulden agt stuijvers behalven de posten die opgehouden zijn en van een ander bijgebragt welke voorsn som bij mijn ondergetekende zijn ontffangen opt heden den 4 December 1723.
Op 28 okt 1729 laat Aghtje testament maken met als begunstigden "haare vijff kinderen verweckt bij Gerrit Aartsen Lensvelt met name Aart Lensvelt, Antonie Lensvelt, Seijmen Lensvelt, Tuenis Lensvelt en Jan Lensvelt" waarbij zij echter bepaalt dat al haar eigendommen "int gemeen moeten blijve sonder eenige schifftinge ofte scheijdinge te maaken met dien verstande soo langh tot der tijt en weijlen dat het minderjaarige kint met naame Jan Lensvelt sal weesen gecomen tot ouderdom van vijentwintigh jaare ofte anderen geaprobeerden (aprobeeren=goedkeuren) staat".
Opmerkelijk aan deze wilsbeschikking is dat haar nog in leven zijnde zoon Jacob niet in het testament voorkomt. Zou dit wellicht verband houden met de enkele jaren eerder (noodgedwongen) gedane openbare verkoping, waarbij Jacob wellicht werd afgekocht. Het zijn maar wat speculaties, want uit de nog toe gevonden documenten kan iets dergelijks niet worden opgemaakt
Het laatste testament van Aagtie van Honswijk dateert van 10 mei 1741. Hierbij krijgen Aart en Anthony samen twee en een halve morgen bouwland in de Dussense Polder. Sijmen bekomt vier honden (1 hond is 165 m2, ongeveer 10 roeden) bouwland aldaar, annex de Kalversteegh, met nog vier honden weiland in het Klijn Suijdevelt. Teunis erft het huijs met dijkkaveling en boomgaart. Uit dit erfdeel moet hij Sijmen 100 gulden betalen en 300 gulden in de gezamelijke boedel storten die vervolgens onder hun vieren gelijkelijk verdeeld wordt.
Aagtje hield wel van bijzondere bepalingen in haar testamenten want ook in dit stuk wordt een bepaling opgenomen dat "indien ijmant van hare kinderen tegens dese bij uijtertste wille gedane verdeeling quame te opposeeren (bezwaar maken) ofte querelleere (klagen) in eeniger maniere, dat het geene hier hiervoren is gemaakt en aanbedeele sal komen aan die geenen die deze inhout deses volkomelijk geacquiesseert (berusten) ende naar gekomen sal hebben, maar desulke inplaatse van dese te institieeren in de blote legitieme portie".
In dit laatste testament komt Jan Lensvelt niet meer voor. Het kan zijn dat hij inmiddels is overleden, maar onterfing, gelijk bij Jacob wellicht het geval is geweest, zou ook mogelijk kunnen zijn.
GENERATIE 04:
Lensvelt Arnoldus (Aart) of Lijnsvelt Arnoldi,
Op 20-03-1732 wordt door Arie en Reijer van der Pluijm, Aart en Jan Lensvelt, en Jan Willemsen Wijtvliet "allen van competenten ouderdom en woonagtigh aan den dijk en in den Dussense Zuijdhollandse Polder" een verklaring afgelegd voor Schout Cornelis van Brandwijk en Schepenen Wouter de Bodt en Wouter Rombouts van Dussen Munsterkerk.
Zij verklaren: "dat op dingsdag den 25e desember des Jaars 1731: Zijnde kersdag sijn geweest op en ontzent den Zeedijk van den Dussense Polder ende als doen hebben gesien, dat daar den zwaaren storm en hoogen watervloedt, het water boven op den dijk van den voorsc polder stond maar ook dat het selve soo danig daar over sloeg datter het uijtterste gevaar was om geinnundeert te worden, sonder dat den Dijkgraaff nog ijmandt van de heemraden vanden voorsc gevaar naarden zeedijk vanden selven polder hebben uijtgesien, daar in tegendeel de naburige Dijkgraven en Heemraden tot indden nagt op en naar hunne dijken hebben gesien en de nodige .......conties tot consenvatien vandeselve tegens het water hebben gebruijkt"
Van Aart Lensvelt zijn 2 testamenten bekend. Een van z'n eerste huwelijk met Grietje Jansse van der Pluijm op 30-10-1736 en een, ruim 20 jaar later, van z'n tweede huwelijk met Hijltje Schippers op 16-12-1756. Beide testamenten werden opgemaakt voor de Schepen van Dussen Munsterkerk.
Het laatste testament werd opgemaakt toen Aart "siekelijk van Lighame te bedde leggende" was, maar blijkbaar herstelde de zieke, want op 19-04-1767 vinden we Aart Lensvelt terug in een transportakte van "bouw- en wijlant".
Aart koopt dan voor het bedrag van 3.300 gulden:"ses morgen en ses en seventig roeden sijnde bouw en wijlant ofte soo groot en klijn als het selve aan malkanderen gelegen sijt in den Dussen Munterkerkschen Polder (In de marge: nog sijn bij voornoemde ses morgen lant gehoorende 110 roeden binnen...... in de kavel m:no 31 in recognitie van de ingelanden van de Sussen Munsterkerkschen Polder jaarlijks voor eene (?) gulden). Belent ten oosten de Heer Barnevelt ten westen de Heer van den Brandelaar, ten zuijden den Buitendijk en ten noorden Gerit Timmers ofte alle andere die met Regt daar naast gelant ofte geërft mogte wesen",
Het perceel word overgedragen door "Cornelis de Bodt, Nikolaas Thijsen als in huwelijk hebbende Lena de Bodt, mitsgaders Hendrik van Honsewijk in qualitijt als testamentaire Voogt over de minderjarige kinderen met name Dirk en Cornelia de Bodt, sijnde all te samen kinderen en erfgenamen van Wouter de Bodt en Maria de Hoogh in haar leven egteluijden, gewoont en overleden tot Dussen Munsterkerk"
GENERATIE 10B:
Made en Drimmelen in oorlogstijd, Dr. Jan Buitkamp, ISBN 90-73705-05-3 geb., bladzijde 156-157
Eind 1944. Zuid Nederland wordt langzaam bevrijd. De kring rond de Moerdijkbrug begint zich te verkleinen. De Duitsers verdedigen zich heldhaftig om een bruggehoofd te behouden en hun troepen terug te trekken achter de rivieren.
Jan Buitkamp verhaalt het uitgebreidde verslag van Janus van den Bogaard over de bevrijding van en de spanning in Made van 31 oktober tot 4 november 1944. Vooral het menselijke karakter, ondanks de omstandigheden en de tegenstrijdigheden, komt hierin duidelijk en aangrijpend boven:
"3 november.... Inmiddels nam de beschieting in hevigheid toe. Intussen trokken steeds meer Duiters terug richting Wagenberg. Ik ging even buiten kijken. Er stonden een Duitse officier en een Rode Kruis soldaat. Toen ik naar binnen ging kwamen ze achter mij aan. Ze wilden even bij ons in de kelder schuilen. De officier sprak goed Nederlands. De soldaat speelde met het kind van de buurvrouw. Hij had een kind van diezelfde leeftijd. Die soldaat was erg stil. Na een praatje te hebben gemaakt met de officier gingen de 2 Duitsers weer naar buiten. Een paar minuten later kwam de officier terug, schreeuwend: 'de kelder'. Hij dook voorover de kelder in en zei: 'Mijn kameraad, die hier juist ook was, is dood!' Hij vroeg wat te drinken. We gaven hem melk. Met een kruiwagen ging hij zijn kameraad ophalen en legde hem op de tuinbank. Hij zei; 'Als het donker is gaan we hem begraven.' Toen vroeg hij een paar latten, een hamer en een bijteltje. In een lat beitelde hij de naam van zijn kameraad. Om een uur of 5 die middag kreeg ik een oproep om mij te melden op de Rode Kruis post. Die post was gevestigd in het klooster bij de Zusters. Later heb ik gehoord dat de officier met de 2 broers Lensvelt [red.: Ad en Paul] , toen het donker geworden was, een graf hebben gegraven in de tuin van de buurman. Daar hebben ze de gesneuvelde soldaat in gelegd en vervolgens het graf dicht gemaakt. De broers wilden daarna direct naar binnen lopen, maar de officier riep hen terug, plaatste het kruis met de naam op het graf en zei: 'Eerst bidden!'"
GENERATIE 11:
Publicatie op 8 mei 2002 van een historische boekwerk over 75 jaar geschiedenis van de Dussense voetbalclub, getiteld: Van Buiten naar Binnen, Ton Lensvelt, ISBN 90-9015610-0 geb., 233 bladzijdes.