<<<HOME<<<

- Station Rilland-Bath -

Station Rilland-Bath, ontworpen door ir. S. van Ravesteyn (1951), foto: 12 september 1999, click voor vergroting

 

VORIGE WEEK (20 okt. 2005) verschenen er enkele niet onverwachte maar toch verontrustende berichten in mijn favouriete regionale krant, de Provinciale Zeeuwse Courant, waarin melding wordt gemaakt van de aanstaande sloop van het stationsgebouw Rilland-Bath, in de gemeente Reimerswaal aan de spoorlijn tussen Bergen op Zoom en Goes. NS-Vastgoed heeft een sloopvegunning aangevraagd voor het 'al jaren' niet meer gebruikte stationsgebouw. Hoewel de plaatselijke afvaardiging van de Christenunie nog een pleidooi voor het gebouw heeft gehouden (PZC 22-10), heeft de gemeente de sloopvergunning inmiddels verleend (PZC 25-10). De Bull-dozers kunnen uitrukken....

Daar gaat dan dus iets moois verloren. Station Rilland-Bath is immers naar mijn mening een fraai en uitzonderlijk gaaf gebleven voorbeeld van kleinschalige stationsbouw uit de wederopbouwperiode. Het is bovendien het enige nog bestaande stationsgebouw met duidelijk aanwijsbare stijlinvloeden die terugvoeren op de zogeheten Delftsche School. Het ontwerp werd geleverd door ir. Sybold van Ravesteyn (1889-1983), die als hoofdarchitect van de NS talloze stations en andere spoorgebouwen ontwierp. Van zijn oeuvre rest tegenwoordig nog maar bitter weinig en Van Ravesteyn wordt ook wel 'de meest gesloopte architect' genoemd. Nu lijkt dus ook station Rilland-Bath verloren te gaan.

Het stationsgebouw te Rilland-Bath is feitelijk een aangepast ontwerp van een type dienstwoning dat Van Ravesteyn ontwierp voor personeel van de Dienst van Weg & Werken van de NS in 1946 en dat op talloze plaatsen in Nederland langs het spoor toegepast werd. (Zie deze link!). Station Rilland-Bath bestaat voor de helft uit een woongedeelte volgens ontwerp van de hiervoor beschreven dienstwoning; voor de andere helft bestaat het uit een wachtkamer (in het midden) en een dienstruimte met plaatskaartenkantoor. Vanaf het plaatskaartenkantoor heeft de loketbeambte ook goed zicht op de naastgelegen spoorwegovergang en het tweede perron.

Station Rilland-Bath, gezien vanaf de zuidwest-zijde, met links het dichtgetimmerde woongedeelte (21 augustus 2005)

Het stationsgebouw werd in het voorjaar van 1951 in gebruik genomen, nadat de voorganger in 1945 totaal uitbrandde. Dat wederopbouw van het station enkele jaren geduurd heeft, is te wijten aan de na-oorlogse materiaalschaarste. Het station was qua aantallen reizigers en hoeveelheden goederen maar van beperkt belang en kon derhalve volstaan met de meest basale voorzieningen. De stijl van het gebouw is bewust 'nederig' en zonder pretenties: het voldoet aan het landelijk karakter van de streek en wil op geen enkele wijze nadrukkelijk aanwezig zijn of detoneren. Degelijkheid en pure functionaliteit staan voorop, gevat in een smaakvolle en tijdloze vormgeving. Heel andere stationsgebouwen bouwde Van Ravesteyn tegelijkertijd, bijv. in Vlissingen (in een flamboyante, eigenzinnige neo-barokke stijl) en Rotterdam (volgens modernistische stijlopvattingen). De 'kameleon' Van Ravesteyn heeft echter maar weinig stationsgebouwen in de stijl a la Rilland-Bath gebouwd. Min of meer vergelijkbaar was het in 2001 gesloopte Lage Zwaluwe dat in een streekgebonden 'boerderij-stijl' verrees. Naast de hiervoor genoemde dienstwoningen heeft Van Ravesteyn ook nog enkele series schakelstations (electriciteitsgebouwtjes) en onderkomens voor het personeel van het wegonderhoud in deze aan de Delftse School gelieerde stijl gebouwd.

Op 26 september 1988 werd het loket van station Rilland-Bath gesloten. De wachtkamer bleef voor reizigers geopend en de inpandige dienstwoning bewoond. NS heeft nog wel geprobeerd om de vrijgekomen loketruimte te verhuren, maar bij mijn weten is dat nooit gelukt. (in deze ruimte zijn nog steeds reclameposters van NS uit de jaren tachtig aanwezig). Enkele jaren geleden vertrok ook de bewoner en door gebrek aan toezicht sloeg het vandalisme toe. De wachtkamer werd weliswaar afgesloten, maar regelmatig sneuvelden ruiten. Ook voor de dienstwoning is geen nieuwe gebruiker gekomen. Bewoning van het gebouw is volgens moderne maatstaven van geluidshinder sowieso geen optie meer. Ook bij gebrek aan historische en architectonische waardering van dit stationsgebouw bij NS-Vastgoed lijkt sloop voor station Rilland-Bath nog de enige optie... (en Rilland-Bath is niet bepaald het enige leegstaande stationsgebouw in Nederland!)

Victor Lansink, Utrecht, 26 oktober 2005

N.B. Het stationsgebouw te Rilland-Bath werd begin februari 2006 roemloos gesloopt... 

Hieronder enkele recente foto's van station Rilland-Bath (21 augustus 2005):

Voordeur (perronzijde) van de dienstwoning van schuingeplaatste kraalschroten

Venster van het type 'zoals-het-hoort'

Krakteristieke pyloon op de nok aan de windveer, met een soort Turkse maan

Ingang van de dienstwoning aan de straatzijde, met onttakelde voortuin. Let ook op de sierlijke metalen kap op de schoorsteen.

Bij elke dienstwoning van het wederopbouw-type werd ook een schuurtje geplaatst, gemaakt van oude dwarsliggers (biels). Het schuurtje te Rilland-Bath heeft een bekleding van rabatdelen gekregen.

De wachtkamer van het station. Alles is authentiek gebleven., nooit iets aan gemoderniseerd (behoudens de prullenbak.). Mooie eenvoudige en degelijke houten wachtbanken ook!

De wachtkamer heeft geen plafond, zodat de stalen spanten en trekstangen die het dak bij elkaar moeten houden gewoon in het zicht zijn gebleven.

Links het oude (kleine) loket, met in het midden het rookafvoerkanaal en de plek waar de potkachel gestaan heeft. Let op het fraaie schoonmetselwerk.

Aan de overzijde van de overweg staat nog een oude weegbrug: heel karakteristiek voor kleine Zeeuwse stations, waar het goederenvervoer voornamelijk bestond uit landbouwproducten.

 

Station Rilland-Bath, 6 augustus 2006, na de afbraak van het gebouw. Een kale en zinloze vlakte zonder enige sjeu. Gelukkig zijn de hulpdiensten vlot bereikbaar!

In de onlangs verschenen publicatie over S. van Ravesteyn door M. Scharlemann en J. Koudijs in de BONAS-reeks is een min of meer compleet overzicht te vinden van het oeuvre van Van Ravesteyn. Helaas bevat het geen actuele gegevens over het nog wel of niet aanwezig zijn van de verschillende bouwwerken.

-Wederopbouw....

...Wederafbraak! -

Alle foto's copyright Victor M. Lansink - 1999/2005!