Vocabulaire A B C D E F G H I K L M N O P R S T U V W Z

RAD (wheel); raderen;

rot* ~E;

046 Als bij Exempel in een uurwerk, dat van veele verscheide raderen en touwen en anders is te zaamen gezet: daar in kan zeg ik, een ijder rad, touw, etc. bezonder bevat en verstaan worden zonder dat het geheel zo als 't samengezet is daar toe van nooden is;

RADEN (propose): geraaden;

consul* 6xE;

067 All het welk openbaare tegenstrijdigheden zijn. en daarom wil ik de Lievde geraaden hebben, dat zij zig gerust houde met het gene ik haar aanwijze en na geen andere dingen om te zien;

RAKEN;

RAMP (disaster)+m; ~B;

calamit* ~E; mal* 43xE;

193 Op twederleij wijzen isser macht om ons van de liefde te ontslaan: of door kennisse van een beter zaak, of door ondervinding dat de beminde zaak die voor wat groots ende heerlijke gehouden is, veel onheil en ramp met zig sleept >Op tweederleij wijse komt de lievde te vergaan of door de kennisse van een beter of door onheil en ramp die se mesleept.];

*REALIS 3x;

RECHT 12x+n+m; rechter; rechtvaardigheid 5x; reght; reghte; regt 6x; regte 3x; regtschapen; regtvaardig 3x;

*REDELIJK 2x;

*REDE 11x+11n+13m; rede 2m; redenen 6x+m; reede 3x+m; reeden 31x+7m; reedenen 3x;

*REDENERING 5x+4m;

*REDENGEVING m;

REEDS;

*REFLEXIVA;

REGEERDER;

*REGEL 4x; grondregel 3x; regelrecht (diametric);regul 11x+n+2m; regulen; reguls +m;

~B; Daerentegen het voorgeven Franki, 'twelck tegen dat selve regel-recht strijdt, moet uyt den geest des Duvels ... gesproten zijn, MARNIX, Geschr. 2, 22 [1595];

oppos* 2xE;

228 die ons doet dingen ter hand neemen, die regelregt tegen ons verderf strekken gelijk men;

295 strijdende regelregt aan tegen onse volmaaktheid;

REGEREN (rule): geregeert; regeerder;

173 xB: De HEERE regeert Ps.93:1; Toen zeide Abner tot David: Ik zal mij opmaken, en heengaan, en vergaderen gans Israel tot mijn heer, den koning, dat zij een verbond met u maken, en gij regeert over alles, wat uw ziel begeert. Alzo liet David Abner gaan, en hij ging in vrede. 2Sam.3:21; Godt selue, die my tot Pharaos vader gestelt heeft, ende tot eenen heere over syn gantsch huys, ende Regeerder in 't gantsche lant van Egypte, Gen.45:8;

reg* 1xE; regn* ~E;

059 een Voorbeschikker, en Regeerder van alle dingen, welke alle eijgen aan God zijn zonder nogtans te kennen te geeven wat hij is;

293 Zoo zien wij dan nu, dat de mensch als zijnde een deel van geheel de Natuur van welke hij afhangt, van welke hij ook geregeert word;

REKENEN: reekeningen (calculation); rekeningen;

calculo 1xE; ratiocin* 6xE; ~2,39s;

155 neemt 'er een proef aan eenige bezondere reekeningen;

156 Doch een (4)vierde, hebbende de alderklaarste kennisse, die heeft niet van doen noch horen zeggen, noch ondervinding, noch kunst van reden dewijle hij door sijne deurzigtigheid terstond de gelijkmatigheid en alle de rekeningen ziet;

REMEDIE (remedy) 2x; ~B;

affectuum remedi* 4xE;

172 gelijk gezien word in een zieke die alleen door hooren zeggen van den Doctor, dat zo of zo een remedie voor zijn kwaale goet is, terstond tot dezelve geneegen wordt. Begeerte komt ook uijt bevindinge gelijk datt gezien word in de practijk van de doctors die zeeker remedie eeni[ge]maalen goet gevonden hebbende, het zelve als een onfeijlbaar dink gewoon zijn te houden;

REST (remain): rest n; resten n; resteert; resteerende m;

RICHTEN (direct): gericht;

1xB: En hij graveerde ze met cherubs, en palmbomen, en open bloemen, dewelke hij met goud overtoog, gericht naar het uitgesnedene, 1Kon.6:35;

ordin* 15xE;

154 zo heeft hij echter zijne werkingen daar na gericht en dat zonder eenige kennisse meer van den regul van drien gehad te hebben;

RIJKDOM (richness)+m;

57xB; En dat in de doornen valt, zijn dezen, die gehoord hebben, en heengaande verstikt worden door de zorgvuldigheden, en rijkdom, en wellusten des levens, en voldragen geen vrucht. Lc.8:14;

divit* 5xE; Avaritia est immoderata divitiarum cupiditas et amor, defaff47;

198 wel wat zullen die dan, die de Eere, Rijkdommen, en wellusten die alheel geen wezentheid hebben, beminnen ellendig zijn >En zijn wij met deze vereenigt zijnde, zoo ellendig, die nog eenigzins wesen hebben;

wat zijn wij dan vereenigt zijnde met eere, Rijkdom, wellust, die all heel geen wezen hebben, ellendig.];

*RIJMEN: rijmt; ongerijmd(heid);

ROEPEN: tezamenroept;

086 Z Ik zie vast hoe gij tegen mij alle uwe vrunden te zamen roept en alzo

ROERINGE (curl);

Stofroersel des Eertcloots is na dese meyning, t'roersel in sijn plaets vande verscheyden stoffen daert uyt bestaet, blijvende t'samen een clootsche form, Stevin, Eertclootschrift 2d1;

mot[us]* 70xE;

092 Ten vijfden. God is een Voornaame oorzaak van sijne werken die hij onmiddelijk geschaapen heeft als daar is de roeringe in de stof enz. in welke de min voorneeme oorzaak geen plaats kan hebben;

RONDSCHIETEN;

ROVEN (rob): beroven 4x;

23xB; En berooft den armen niet om dat hy arm is, Spr.22:22;

priva* 13xE; spol* ~E; detrah* ~E;

211 droefheid, omdat wij ons trachten te beroven van iets't welk wezentlijk zijnde zo ook altijd zijne wezentheid en volmaaktheid hebben moet;

212 dat wij onse redenen wel gebruijkende, geen haat of afkeer tot eenige zaake en konnen hebben, dewijl wij ons zodoende van de volmaaktheid die in ieder zaak is, beroven;

228 gelijk wij dat zien inde Twijffelaars (Scepticis) die door dien zij loochenen dat de mensch eenige waarheid kan hebben, haar zelfs daar van door deze ontkenning beroven.;

301 Doch indien God (om zo te spreeken) zoude willen, dat den mensch hem niet meer en soude dienen, 't waar even zo veel als hem van sijn welstand beroven en te vernietigen, dewijle alles 't geene hij is daarin bestaat, dat hij God diene;

RUIMTE (room): ruijmte;

spat* 3xE: totum vitae spatium; temporis spatio;

331 Dit namelijk, dat zij door haar werking deze geesten van 't hart afdrijven en weder ruijmte maaken;

*RUST 5x; ruste 16x+2n+3m;

*RUSTEN 6x.