Preposition and verb: a survey

Aan (on, to) generally fuctions in propositional objects with verbs like (toe)behoren aan, toepassen aan, hangen aan etc. Aan is used instead of dative flection, that is almost absent in KV in this kind of verbal syntagma: 295 "alles wat wij doen Gode toe eigenen." Aan is semantically functional in in composite verbs (see table).

Af (of) is used as verbal suffix instead of van and in demonstrative or relative pronouns like hieraf, daaraf.

Bij (by) is used in passive phrases in order to indicate the logical subject: 277 "Doch bij ons is al bewezen." Door and van do not appear in this kind of syntagma. Besides it is used as a preposition: 250 "dat men zo bij de menschen moet leven". In the composite verbs bijbrengen, bijdoen bij has kept its original meening of adding something to something else: 050 "Doet hier nog bij: indien zij."

Boven (above) is used for 'in addition to something prior to what is added': 015 "aangezien boven of buijten hem niet wezentlijker of voortreffelijker is."

Buiten (outside) is used to exclude or separate what is outside from the inside: 053 "aangezien hij alles in zig zelfs en niet buijten zig en werkt omdat buijten hem niets niet en is." In KV often with the connotation of determinism: 396 "Alle de gevrochte die wij buijten ons zelve werken, zijn voor zo veel meer volmaakt als zij meer mogelijk zijn om met ons te konnen vereenigen."

Door (through) in KV is used to indicate a means or cause: 352 "zo worden dan alle dingen door de Natuur vereenigt en tot een vereenigt, namelijk God; 130 een door zich zelfs bestaande wezen is en der halven door zich zelve zig zelfs te kennen geeft en vertoond."

In (in) is used to indicate that something is inside something else: 112 "Deze oorzaak dan moeten wij of in de zaak of buijten de zaak zoeken." In afdelen in and bestaan in the prepositional object with in indicates what is inside the subject of the phrase: 133 "De algemeene [natura naturata] bestaat in alle die wijzen die van God onmiddelijk afhangen." The preposition binnen does not occur in KV.

Met (with) is both used to connect something with something else and to indicate an instrument: 436 "als ons met een stokje in de oogen of op de handen geslagen word." The prepositional object of overeenkomen is introduced by met: 267 "omdat de Idea van bevestiging (of ontkenning) met de natuur van de zaak geheel overeenkomt."

In the text of KV naar occurs only twice; once in a note that turns out to be a a copiist's error: 323 "naar de proportie der beweeginge en ruste" and once in a marginal note instead of door in the text: 191 "En verscheiden naar de hoedanigheid van't voorwerp." Na therefore is to be judged the norm in KV and the copiist who prepared the text for printing, is also a plausible candidate for the authorship of the marginal notes. Na is used to indicate a relation of posterity in time or place between two objects. In the signification of 'according to' it has been replaced by naar since the 17th century: 351 "En na dat de zaak of meer of min volmaakt is daar na is ook min of meer volmaakt de vereeniginge en de uijtwerkinge van de Idea met die zaak of met God zelve."

Onder (under) is used, often metaphorically, to place something beneath something else: 288 "scheijnt Begeerte een geslacht te zijn, onder zig twee gedaanten bevattende." And by extension to explicate a cognitive perspective: 118 "als wanneer wij twee dingen met den anderen off onder verscheide opzigten vergelijken." Both uses occur in: 286 "Alle de werkinge dan, waar af wij hier boven gezeit hebben (aangezien zij gedaan worden door reden onder schijn van goet of belet worden door reeden onder schijn van kwaad) konnen alleenlijk onder die neiginge die men Begeerte noemt en geenzins als heel oneijgentlijk onder de benaming van Wille begreepen worden."

Over (above) only occurs in prepostional objects with zich verwonderen over, zich verhovaardigen over, voorzorge hebben over and in composite verbs (see table).

Tegen (against) is both used to indicate a direction and an opposition. A direction in: 073 "Ik zie vast hoe gij tegen mij alle uwe vrunden te zamen roept en alzo 't gene gij niet vermogt hebt met uwe valsche reedenen uijt te werken, dat tragt gij nu te doen met dubbelzinnigheid van woorden gelijk gemeenlijk het werk is der genen, die zig teegen de waarheid kanten" and an opposition in: 023 "Deze dan zoude moeten bepaald hebben of omdat het hem aan de magt of aan de wil ontbrak: maar 't eerste is tegen de almachtigheid, het tweede tegen de goedheid."

Toe, tot and te (to, towards) are distinguished syntactically and semantically in an consequent way. Te is used almost exclusively in infinitive phrases; toe in composite verbs (see table) and tot in prepositional objects of composite verbs with toe and as an indication of the direction or target of some act: 240 "de moed die tot de uijtvoeringe vereischt [is]; 166 zo keerd terstond sijne liefde van het eene eerste tot het ander tweede."

Uit (out, from) indicates the direction from which and by extension the ground of the argument: 039 "Dat is wanneer wij haar uijt deze bekentenisse van dat God alwetende is, doen argumenteren, dan en kunnen zij niet als aldus argumenteren." Consequently uit is often used in propositional objects of verbs like voortkomen uit, bewijzen uit, ontstaan uit etc. in order to indicate the ground of what is expressed by these verbs.

Van (of, from) has the form af in composite verbs and some relative and demonstrative pronouns. Just like what was the case with aan regarding the dative, the genitive case is described by phrases with van in KV. Van explicates an objective, posessive, causal relation between two objects. It occurs in prepositional objects of verbs like spreken van, bestaan van, bevestigen van etc.

Voor (for, before) is used to indicate a temporal or spatial/ hierarchical relation between two instances in font of or before eachother: 030 "gelijk [wij] al voor dezen bewezen hebben; 049 want de uijtgebreidheid als uijtgebreidheid is zonder en voor alle wijze; 096 in welke eeuwigheid geen voor of na is." Aan as well as voor is used instead of the dative case: 057 "Dog ligt is het voor ons hier op te antwoorden." The use of voor in verbal syntagmas is not very developed in KV.

Zonder (without) is used to deny te presence of what might be present in which it is denied: 281 "het concept 't welk de ziele heeft van de zaak zonder of buijten de woorden; 090 dat alle andere dingen geenzins en konnen nog bestaan nog verstaan worden zonder nog buijten hem." Mostly used in KV as part of conjunctive phrases: 059 "welke alle eijgen aan God zijn zonder nogtans te kennen te geeven wat hij is; 133 een wezen dat wij (door zig zelfs en zonder iets anders als zig zelfs van doen hebbende, ...) klaar ende onderscheidelijk begrijpen; 419 zulks zij een eigenschap van die eigenschap die wij denking noemen zonder dat tot sijn wezen eenig ander ding als deze wijzing behoort."