BEGRIJPEN (understand, comprehend) 12x+2n+m;

begreepen 10x+3n;

begrepen 12x;

begrijp n;

begrijpt 6x+m3;

begrip 14x+6n+m;

begrippen 15x+6m;

begripp m;

bevat 6x;

bevatten +2n;

bevattende;

bevatting 3x;

concept +n;

concipiëren:

geconcipieert;

vatten;

bevat* 3xB; begrip* 4xB(3x een land wijd van begrip): Maar de natuurlijke mens begrijpt niet de dingen, die des Geestes Gods zijn; want zij zijn hem dwaasheid, en hij kan ze niet verstaan, omdat zij geestelijk onderscheiden worden, 1Cor.2:14; Wie heeft de wateren met Zijn vuist gemeten, en van de hemelen met de span de maat genomen, en heeft met een drieling het stof der aarde begrepen, en de bergen gewogen in een waag, en de heuvelen in een weegschaal. Jes.40:12;

concip* 218xE; concep* 40xE(23x conceptum); concep* 13xTIE: Per ideam intelligo mentis conceptum quem mens format propterea quod res est cogitans 2d3; Dico potius conceptum quam perceptionem quia perceptionis nomen indicare videtur mentem ab objecto pati. At conceptus actionem mentis exprimere videtur 2d3expl; Per ideam intelligo mentis conceptum quem mens format propterea quod res est cogitans 2,d3; Incipio igitur a primo lectoresque moneo ut accurate distinguant inter ideam sive mentis conceptum et inter imagines rerum quas imaginamur. Deinde necesse est ut distinguant inter ideas et verba quibus res significamus. 2,49cs.

Related concepts: idee; kennis; verstaan; bepalen; denkbeeld

002n of 't wezen van de Berg is dat bij een daal hebbe, hetwelk waarlijk eeuwig en onveranderlijk is en altijd moet zijn in 't concept van een Berg, schoon hij nooit was of is;

007 Dat een eijndig verstand het oneijndige niet kan begrijpen;

033 dat en konnen wij met ons verstand niet begrijpen;

046 -7 Ten 2. een zaake te zaamen gezet van verscheide deelen, moet zodanig zijn, dat de delen deszelfs in het bezonder genomen de een zonder de ander kan bevat en verstaan worden. Als bij Exempel in een uurwerk, dat van veele verscheide raderen en touwen en anders is te zaamen gezet: daar in kan zeg ik, een ijder rad, touw, etc. bezonder bevat en verstaan worden zonder dat het geheel zo als 't samengezet is daar toe van nooden is. Desgelijks meede in het water het welke van regte lankwerpige bestaat, kan ijder deel deszelfs bevat en verstaan worden en bestaan zonder 't geheel; ... Dog dat in een oneijndelijke natuur deelen zoude konnen werden geconcipieert, is onmogelijk, want door haar natuur zijn alle deelen eijndelijk;

054 verstand, het welke, zo ook de Philosophen zeggen, een oorzaak is van zijn begrippen;

061 nadien de volmaaktheid van het voorwerp 't welk gij begrepen hebt, uwe volmaaktheid is en uijt de uwe weeder de mijne hervoortkomt;

066 dat hij iet zoude konnen begrijpen;

071 dat in de Natuur buijten het menschelijk begrip geen zaake en is;

073 het Verstand, het welk oorzaak is van sijn begrippen;

083 dat het Algemeen maar begrijpt deelen van hetzelve geslagt, maar het Geheel deelen en van hetzelve en van een ander geslagt;

127 zo zijn zij in haar eigen begrip verward geweest of hebben hun zelfs niet konnen verstaan;

133 Door de Natura naturans verstaan wij een wezen dat wij (...) klaar ende onderscheidelijk begrijpen, het welk God is;

153 [of ten derde we hebben het begrip] door klare en onderscheide bevatting;

155 Een(2) ander, van gaauwer begrip zijnde, die en laat zich soo niet pajen;

158 Geloof dan noemen wij de tweede, om dat die dingen die wij alleen door de rede vatten, van ons niet en worden gezien, maar alleen aan ons bekend [zijn] door overtuijginge in't verstand;

181 een volmaakt mensch in ons verstand bevat hebben, dat zoude dan konnen;

184 gegrond moet zijn op het begrip van een volmaakt mensch in ons verstand;

186 Om dan nu allengskens ter zaak te komen: wij hebben nu al te vooren aangewezen hoe dat uijt het begrip de beweging, tochten en werkingen van de ziel ontstaan >Dat nu uijt het betoog van tevooren gedaan blijkt hoe al de tochten en beweginge van de ziel ontstaan uijt het begripp] en het zelve begrip hebben wij in vierderlij verdeeld als in horen zeggen alleen, in ervarentheid, in geloov, in klare kennisse.;

192 De Liefde dan ontstaat uijt het begrip en kennisse die wij van een zaake hebben;

201 tenzij wij met eenen een begrip van God hebben;

264 hoe de eene weten zal, dat zijn bevatting of Idea meer met de zaak overeenkomt;

273 n Dog mij aangaande wanneer ik die aandagtig wil bevatten , zo schijnen zij algemeene en ik kan haar niet dadelijks toe eigenen. Dog 't zij zo, nogtans moet men toe staan dat de Willing een modificatie is van de Wil en de Ideen een wijzing van't Verstand; ergo zo zijn dan nootzakelijk het Verstand en de Wil verscheidene en dadelijke onderscheidene zelfstandigheden. Want de zelfstandigheid word gemodificeert en niet de wijze zelve. Zoo de ziel gezeid word deze twee zelfstandigheden te bestuuren, zo isser dan een derde zelfstandigheid: Al te maal dingen zo verward dat het onmogelijk is een klaar en onderscheiden begrip daar af te hebben;

274 Maar dewijl gewaarworden ook is een begrip en een verwarde Idea , zoo is' t dan ook;

281 Doch dit komt maar, omdat zij geen begrip hebben van het concept 't welk de ziele heeft van de zaak zonder of buijten de woorden;

288 [ge]slacht te zijn, onder zig twee gedaanten bevattende;

289 gezeid hebben, dat de Begeerte van het begrip der zaaken afhangt;

292 deze en die Begeerte die van dit en dat begrip veroorzaakt word;

313 De voornaamste uijtwerkinge van de andere eigenschap is een Begrip van zaaken zoodanig dat na dat zij die komt te bevatten , daar uijt hervoortkomt of Lievde of Haat etc >Van des denkings uijtwerking welkers voornaamste is een begrip van zaaken uijt de welke liefde haat of droefheid etc. volgt.];

314 zo moet zulks veroorzaakt worden door het begrip zelve het welk gelijk wij nu al hebben;

319 dat de eene liefde te niet gaat door' t begrip dat wij bekoomen van iets anders;

324 de natuur van die zaak uijt des welks bevattinge de Lievde, Haat en Droefheid enz.in de ziele. verwekt worden;

331 n De droevheid in den mensch word veroorzaakt uijt een waan begrip van dat hem iets kwaads overkomt, namelijk van 't verlies van eenig goet. Als dit dus bevat is, brengt dit begrip te wege, dat de geesten zig omtrent het hart voegen en het zelve met behulp van andere deelen prangen en sluijten, recht tegendeelig als in de blijdschap geschied. Deze pranging word de ziel weder gewaar en is pijnlijk. Nu wat is 't dat de Medicijnen of wijn te weege brengt? Dit namelijk, dat zij door haar werking deze geesten van 't hart afdrijven en weder ruijmte maaken, het welk de ziele gewaar wordende verkwikking krijgt bestaande daar in, dat het waanbegrip van kwaad, door de andere proportie van beweging en stilte die de wijn veroorzaakt, gediverteert en op wat anders valt, daar 't verstand meer genoegen in vind. Maar dit en kan geen immediate werkinge zijn van de wijn op de ziel, maar alleen van de wijn op de geesten;

416 onder welke wij begrijpen alle betrekkingen; Ergo dan, dewijl haar wezen niet en is begreepen in eenig ander dingh, zoo isse dan een zaak door zich zelve bestaat;

422 en de welke [sc.God] in zich bevat alle wezens van de geschaape dingen, zo ist noodzaakelijk dat van al dat geene 't welk in de denking voortgebracht word eene oneindige Idea de welke in zich voorwerpelijk bevat de geheele natuur, zulks als die in zig dadelijk is.;

428 Om dan hieronder te begrijpen niet alleen de wijzingen van de uijtgebreidheid;