Het geheel is onrustig in tegenstelling tot ritmisch. Het lijkt erop dat een opstelling met banen in een complex en alleen haaks of parallel aan elkaar te prefereren valt.

Variatie 2 benadert veel beter dan 1 de impressie van VBW. Het gebruik van halve blokjes (halve noten?) lijkt echter niet steeds een goede greep.⁽³⁾

Conclusie: de indeling in min of meer gelijke blokbanen die alleen parallel en haaks aan elkaar staan is dwingend. De indeling in vaste eenheden, zonder gebruik van halven, lijkt sterker dan met halven. VBW heeft wel variatie in grootte van blokjes. Hier zou het verschil in opzet van de tests tegenover de veel complexere structuur van de VBW van belang kunnen zijn. ⁽⁴⁾

In eerste vorm waren de kleurvakjes in variatie 2 precies homogeen rood/blauw/geel/wit en was de inkt wassing beperkt tot de witte achtergrond. Het resultaat was strak, maar ook nogal doods. Later werden de blokbanen alsnog met inkt gewassen. Daarmee sluiten deze beter aan bij de achtergrond. En de blokjes verloren zo hun extreme homogeniteit. ⁽⁵⁾

Variatie 2 (en 3 t.e.m. 5) zijn steeds staande vierkanten met blokbanen met een hoek van ca. 45^o ten opzichte van horizontaal en verticaal. Dit is dus 45^o gekanteld in vergelijking met de VBW. Beschouw variatie 2 onder draaiing van 45^o naar links (of draaiing van het hoofd met 45^o naar rechts) en vergelijk met het rechtstaande formaat:

Nu worden de blokbanen horizontalen en verticalen. Ze lezen dan eerder als muziek en de vergelijking met noten op balken is duidelijk. Muziek verloopt ook lineair - horizontaal in de tijd. In het rechtstaande formaat vormen de balken eerder een plattegrond; het ritme als zodanig is wel aanwezig. Verder oogt de draaiing speelser. Dit gaat namelijk in tegen het geijkte liggend/staande formaat.

Uitgaande van variatie 2 werd een andere, min of meer complementaire kleurset gekozen: zeegroen/magenta/pruisisch blauw op zwarte achtergrond. Verder is geen wit of zwart verwerkt in de kleurbalken i.t.t. variatie 2.

Dit lijkt niet zo zeer een Boogie Woogie als wel een wat vreemde blues.

Heldere primaire kleuren geven dus een belangrijke impuls. De vraag die opkomt is: wat zou een versie met lichtgroen/rood/helder blauw doen? (zie bij variatie 5)

Hier is een kleurstelling in gedekte tinten, bruinen en grijzen. Er is afgeweken van het principe van 3+1 kleuren. Afgezien van nuances zijn zeker 7 kleuren te onderscheiden. Mede door de sneeuwig witte achtergrondkleur is het totaal winters en niet uitbundig. Variatie 2 (en VBW zelf) zou je, in tegenstelling, als zomers kunnen karakteriseren.

Het is ten overvloede duidelijk dat de specifieke heldere kleuren zeer belangrijk zijn voor de effectiviteit van de VBW.

Ik heb nog een variatie gemaakt. De eerder overwogen combinatie lichtgroen/rood/helder blauw leek niet zo een goede. Het rood zou direct sterk domineren. Bij het zoeken van kleuren besloot ik tot lichtblauw/lichtgroen/geel + wit en grijs. De gekozen grijze achtergrond laat de lichte kleuren in de balken naar voren komen. Zeer expres werden kleine kleurvariaties in de balken aangebracht. Het wassen met inkt verrijkte het beeld verder.

Hoewel de kleuren wel bij elkaar passen is deze kleur combinatie niet erg mooi; het geheel heeft iets giftigs. Welk muziek type zou zo klinken? Het lijkt ook niet direct op een seizoen; wel associeer ik het met een onweersbui met vals licht van de eronder door schijnende zon.

7 details in blauw/rood/geel op wit. Steeds verder wordt ingezoomd op details. Ieder voor zich kan zelfstandig als een kunstwerkje gezien worden.

2 observaties:

Je zou VBW dus kunnen beschouwen als een samenstel van vele kleine kunstwerkjes.

Dit soort details roepen associaties op met sommige oudere werken van PM ⁽⁶⁾, bestaande uit enkele kleurvlakken, een heel simpele structuur in vergelijking met VBW.

3 korte kleurbalken op een grijzige achtergrond. A. De kleuren zijn homogeen. B. Er zijn nuanceverschillen in de gebruikte kleuren. C. Er zijn ook grootte verschillen tussen de blokjes.

Gaande van A naar B naar C lijkt het plaatje minder ritmisch te worden.

Ik vermoed dat deze balkjes te kort zijn om de toegevoegde effecten te appreciëren. Een langere balk geeft meer mogelijkheden ritmes te zien die verborgen liggen. Bij variatie 2 werd ook iets gevonden over de relatie tussen complexiteit en variatie.

Je zou kunnen zeggen: Hoe complexer hoe meer variatie er kan zijn en tegelijk een patroon, ritme zichtbaar kan blijven. Deze combinatie van ordening/patroon/ritme met variatie/ruis/chaos wordt als mooi, prettig ervaren. Iemand met ervaring als beschouwer ziet eerder de ordening [bijv. in moderne kunst], die voor anderen verborgen blijft. Derhalve kan het zijn dat die anderen alleen de chaos blijven zien en daarmee een schoonheidservaring mislopen!