Home

• Inleiding
• Angststoornissen
• Somatoforme Stoornissen
• Cognitieve Stoornissen door een Somatische Aandoening
• Aan een Middel gebonden Stoornissen
• Psychotische Stoornissen
• Stemmingsstoornissen

terug

Het doel van deze beslisbomen is de clinicus te helpen om meer begrip te krijgen van de organisatorische en hiërarchische structuur van de DSM-IV classificatie. Iedere beslisboom begint met een aantal klinische kenmerken. Wanneer een van deze kenmerken een duidelijk deel is van het klinische beeld dan kan de clinicus de daaropvolgende vragen beantwoorden die de diverse stoornissen wel/niet uitsluiten.
Let op dat de vragen slechts benaderingen zijn van de diagnostische criteria en niet bedoeld zijn om deze te vervangen.

De beslisboom "Psychotische stoornissen" is de enige die stoornissen bevat die elkaar wederzijds uitsluiten (bv. slechts één stoornis van die sectie kan gediagnosticeerd worden bij een zeker individu gedurende een bepaalde episode).
Voor de andere beslisbomen is het belangrijk te verwijzen naar de individuele criteria om vast te stellen wanneer meer dan één diagnose van toepassing is.

terug

Er is sprake van symptomen van angst, vrees, vermijding of verhoogde waakzaamheid

De symptomen zijn het gevolg van de directe fysiologische effecten van een somatische aandoening	ja	Angststoornis door een somatische aandoening
nee

De symptomen zijn het gevolg van de directe fysiologische effecten van een middel, bv. drugs, medicijnen, toxinen	ja	Angststoornis door een middel
nee

Er is sprake van recidiverende onverwachte paniekaanvallen en één maand van ongerustheid, bezorgdheid over aanvallen of gedragsverandering	ja	Agorafobie, angst om op plaatsen te zijn waarvandaan ontsnappen moeilijk kan zijn of schaamte over mogelijk te krijgen paniekaanval	ja	Paniekstoornis met Agorafobie
nee		nee		Paniekstoornis zonder Agorafobie

Agorafobie, angst op plaatsen te zijn waarvandaan ontsnappen moeilijk kan zijn of schaamte over mogelijk krijgen van paniekachtige symptomen	ja	Agorafobie zonder Paniekstoornis in de voorgeschiedenis
nee

Angst betreffende het gescheiden worden van diegene aan wie men zich gehecht heeft met een begin in de kindertijd	ja	Separatie Angststoornis
nee

Angst voor vernedering of beschaamdheid in sociale situaties òf situaties waarin men moet optreden	ja	Sociale Fobie (Sociale Angststoornis)
nee

Angst ingegeven door een object of een situatie	ja	Specifieke Fobie
nee

Dwanggedachten of dwanghandelingen	ja	Obsessieve-Compulsieve Stoornis
nee

Zes maanden durende periode van buitensporige angst, bezorgdheid en bijbehorende symptomen	ja	Komt uitsluitend voor tijdens een stemmings- of psychotische stoornis	ja	Gegeneraliseerde Angststoornis
nee		ja
		Zie: Beslisboom Stemmingsstoornissen
		òf
		Zie: Beslisboom Psychotische stoornissen

Angst in reactie op een ernstige traumatische gebeurtenis	ja	Herbeleving van gebeurtenissen, verhoogde waakzaamheid, vermijding van prikkels die geassocieerd worden met de traumatische gebeurtenis (langer dan één maand)	ja	Posttraumatische Stress-Stoornis
nee		nee		Acute Stress-Stoornis

Angst die niet voldoet aan de criteria van één van bovengenoemde angststoornissen en die zich ontwikkelt als gevolg van een stress-veroorzakende factor	ja	Aanpassingsstoornis met angst
nee

Aantoonbare symptomen, die niet voldoen aan de criteria voor een specifieke angststoornis	ja	Angststoornis NAO
nee

terug

Er is sprake van lichamelijke klachten of irreële angst over ziekte of uiterlijk

De lichamelijke klachten worden bevestigd door algehele lichamelijke conditie en de klachten zijn niet excessief t.o.v. de verwachting	ja	Specifieke algemene medische conditie (geen somatoforme stoornis)	ja	Psychische factoren beïnvloeden de somatische aandoening ongunstig	ja	Psychische factoren die een somatische aandoening beïnvloeden
nee

De lichamelijke symptomen worden opzettelijk voorgewend	ja	Externe bekrachtiging is afwezig	ja	Nagebootste stoornis
nee		nee		Simulatie

Een voorgeschiedenis van vele lichamelijke klachten met tenminste vier pijnsymptomen, twee gastro-intestinale symptomen, één seksueel symptoom, één pseudo-neurologisch symptoom	ja	Somatisatie Stoornis
nee

Een symptoom of gebrek dat de willekeurige motorische of sensorische functies treft	ja	Conversiestoornis
nee

Een symptoom of gebrek dat het seksuele functioneren betreft	ja	Seksuele dysfunctie
nee

Pijn vormt de belangrijkste aanleiding voor medische zorg en psychische factoren spelen een belangrijke rol	ja	Pijnstoornis
nee

Er is sprake van andere lichamelijke klachten gedurende tenminste zes maanden	ja	Ongedifferentieerde Somatoforme Stoornis
nee

Preoccupatie met de idee een ernstige ziekte te hebben gedurende tenminste zes maanden	ja	De overtuiging heeft de intensiteit van een waan	nee	Hypochondrie
nee		ja		Zie: Beslisboom Psychotische Stoornissen

Preoccupatie met een ingebeeld gebrek in het uiterlijk	ja	Stoornis in de Lichaamsbeleving
nee

Objectiveerbare somatoforme symptomen die niet voldoen aan de criteria van een specifieke somatoforme stoornis	ja	Somatoforme Stoornis NAO
nee

terug

Er is spake van wanen, hallucinaties, onsamenhangende spraak of ernstig chaotisch gedrag

De symptomen zijn het gevolg van de directe fysiologische effecten van een somatische aandoening	ja	Psychotische Stoornis door een Somatische Aandoening
nee

De symptomen zijn het gevolg van de directe fysiologische effecten van een middel (drugs, medicijnen of toxinen)	ja	Psychotische Stoornis door een Middel
nee

Er zijn symptomen van een actieve fase van Schizofrenie gedurende minimaal één maand	ja	Depressieve of manische episodes zijn tegelijk aanwezig met de symptomen van de actieve fase		nee
nee		ja
		De totale duur van de stemmingsepisode is kort in verhouding tot de duur van de actieve en restperioden	ja	Gedurende tenminste zes maanden	ja	Schizofrenie
		nee		nee		Schizofreniforme Stoornis
		Tenminste twee weken durende wanen of hallucinaties zonder opvallende symptomen van de stemmingsstoornis	ja			Schizoaffectieve Stoornis
		nee				Stemmingsstoornis met Psychotische kenmerken: Zie Stemmingsstoornissen

Niet-bizarre wanen gedurende één maand	ja	Totale duur van de stemmingsepisode is kort in verhouding tot de waanperiode	ja	Los van de wanen is het functioneren niet duidelijk beperkt	ja	Waanstoornis
nee		nee		nee		Psychotische Stoornis NAO
		Wanen treden alleen op tijdens de stemmingsepisoden		nee		Psychotische Stoornis NAO
		ja				Stemmingsstoornis met Psychotische kenmerken: Zie Stemmingsstoornissen

Duurt langer dan één dag, maar korter dan één maand	ja	Kortdurende Psychotische Stoornis NAO
nee		Psychotische Stoornis NAO

terug

De stemming is het gevolg van de directe fysiologische effecten van een somatische aandoening	ja	Stemmingsstoornis door een somatische aandoening
nee
De stemming is het gevolg van de directe fysiologische effecten van een middel (bv. drugs, medicijnen, toxinen)	ja	Stemmingsstoornis door een middel
nee
Specificeer de stemming voor de huidige en eerdere episoden
Verhoogde, expansieve/prikkelbare stemming gedurende tenminste één week; of elke duur indien opname in een ziekenhuis noodzakelijk is of duidelijke beperkingen in het functioneren	ja	Manische episode
nee
Verhoogde, expansieve/prikkelbare stemming gedurende tenminste vier dagen; de verandering in functioneren kunnen door anderen worden waargenomen, zijn minder ernstig dan gedurende de manische episode	ja	Hypomane episode
nee
Tenminste twee weken van depressieve stemming of verlies van interesse en samenhangende symptomen die niet zijn toe te schrijven aan rouw of verlies	ja	Depressieve episode
nee
Voldoet aan de criteria van een manische episode en een depressieve episode bijna elke dag gedurende tenminste één week	ja	Gemengde episode
nee

Heeft ooit eerder een manische episode of gemengde episode gehad	ja	Psychotische symptomen zijn aanwezig op tijden anders dan tijdens de de manische of gemengde episoden	nee	Bipolaire I stoornis
nee		ja
		De symptomen komen uitsluitend voor tijdens een schizoaffectieve stoornis	ja	Schizoaffectieve stoornis Bipolair type
		nee		Bipolaire stoornis NAO (gesuperponeerd op een psychotische stoornis)

Heeft ooit een hypomane episode doorgemaakt en tenminste één depressieve episode	ja	Bipolaire II stoornis
nee
Er is sprake van twee jaar of langerdurende hypomane symptomen en perioden van depressieve stemming	ja	Cyclothyme stoornis
nee
Er is sprake van objectiveerbare manische/hypomane symptomen die niet voldoen aan de criteria van een specifieke bipolaire stoornis	ja	Bipolaire stoornis NAO
nee

Heeft ooit een depressieve periode doorgemaakt	ja	Psychotische symptomen zijn aanwezig op tijden anders dan tijdens depressieve episoden	nee	Depressieve stoornis
nee		ja
		De symptomen zijn uitsluitend aanwezig tijdens een schizoaffectieve stoornis	ja	Schizoaffectieve stoornis, depressieve type
		nee		Depressieve stoornis NAO (gesuperponeerd op een psychotische stoornis)

Depressieve stemming meer dagen wel dan niet gedurende tenminste twee jaar met bijbehorende symptomen	ja	Dysthyme stoornis
nee
Depressieve stemming die niet voldoet aan de criteria voor één van de bovengenoemde stemmingsstoornissen die zich ontwikkelt als reactie op stress veroorzakende factor	ja	Aanpassingsstoornis met depressieve stemming
nee
Op de voorgrond staande depressieve symptomen die niet voldoen aan de criteria voor een specifieke stemmingsstoornis	ja	Depressieve stoornis NAO
nee

terug

Er is sprake van een stoornis in het bewustzijn en een verandering in de cognitieve functies	ja	Er zijn aanwijzingen dat de stoornis meer dan één oorzaak heeft (bv. door een middel en een somatische aandoening)	nee	Delirium door een somatische aandoening
nee		ja		Delirium door multipele oorzaken

Geheugenstoornissen	ja	Tenminste nog één cognitieve stoornis	ja	Er zijn aanwijzingen dat de stoornis meer dan één oorzaak heeft (bv. Cerebro vasculaire ziekte en Alzheimer)	ja	Dementie door multipele oorzaken
				nee
				Er zijn aanwijzingen dat Cerebro vasculaire ziekten een etiologisch verband houden met de stoornis	ja	Vasculaire Dementie
				nee
				Stoornis door aandoeningen van het Centrale zenuwstelsel of systeemziekte die bekend staat als veroorzaker van Dementie	ja	Dementie door een somatische aandoening
				nee
				Geleidelijk begin en voortduring van cognitieve achteruitgang	ja	Dementie van het Alzheimer-type
				nee		Dementie NAO
		Amnestische stoornis door een somatische aandoening

Op de voorgrond staande wanen of hallucinaties overheersen	ja	Psychotische stoornis door een somatische aandoening
nee
Op de voorgrond staande en aanhoudende stemmingsstoornis overheerst	ja	Stemmingsstoornis door een somatische aandoening
nee
Op de voorgrond staande paniekaanvallen-obsessies of dwang overheersen	ja	Angststoornis door een somatische aandoening
nee
Objectiveerbare seksuele dysfunctie uitsluitend als gevolg van een somatische aandoening	ja	Seksuele dysfunctie door een somatische aandoening
nee
Stoornis in de slaap die ernstig genoeg is om afzonderlijke zorg te rechtvaardigen	ja	Slaapstoornis door een somatische aandoening
nee
Katatonie	ja	Katatone stoornis door een somatische aandoening
nee
Veranderingen in de persoonlijkheid	ja	Persoonlijkheidsverandering door een somatische aandoening
nee
Objectiveerbare symptomen die etiologisch aan een somatische andoening zijn gerelateerd die niet voldoen aan de criteria van een specifieke psychische stoornis door een somatische aandoening	ja	Psychische stoornis door een somatische aandoening NAO
nee

terug

Er is sprake van een stoornis in het bewustzijn en een verandering in de cognitieve functies die veel heviger zijn dan gewoonlijk wordt gezien bij intoxicatie of onthouding en die afzonderlijke zorg rechtvaardigen	ja	Aangetoond is dat de stoornis meer dan één oorzaak heeft (bv. door een middel en een somatische aandoening)	nee	Plotseling begin van een delirium bij onthouding van een middel	ja	Door middelen veroorzaakt Onthoudingsdelier
nee		ja		nee		Delirium door intoxicatie met een middel
		ja				Delirium door multipele oorzaken
Aanhoudende geheugenstoornissen	ja	Tenminste één bijkomende cognitieve tekortkoming	ja	Er zijn aanwijzingen dat de stoornis meer dan één oorzaak heeft (bv. door een middel of somatische aandoening)	nee	Persisterende dementie door middelen teweeggebracht
nee		nee		ja		Dementie door multipele oorzaken
		nee				Persisterend amnestische stoornis door middelen teweeggebracht

Wannen en/of hallucinaties staan op de voorgrond en zijn buitensporig in vergelijking met wat gewoonlijk gezien wordt bij intoxicatie/onthouding en rechtvaardigen afzonderlijke zorg	ja	Psychotische stoornis door een middel(specificeer ontstaan tijdens intoxicatie of onthouding)
nee
Een stemmingsstoornis staat op de voorgrond en is buitensporig in vergelijking met wat gewoonlijk gezien wordt bij intoxicatie/onthouding en rechtvaardigen afzonderlijke zorg	ja	Stemmingsstoornis door een middel (specificeer ontstaan tijdens intoxicatie of onthouding)
nee
Angst, paniekaanvallen of obsessies of dwang staan op de voorgrond en zijn buitensporig in vergelijking met wat gewoonlijk gezien wordt bij intoxicatie/onthouding en rechtvaardigen afzonderlijke zorg	ja	Angststoornis door een middel (specificeer ontstaan tijdens intoxicatie of onthouding)
nee
Aantoonbare seksuele dysfunctie die uitsluitend toe te schrijven is aan het gebruik van een middel en die buitensporig is in vergelijking met wat gewoonlijk gezien wordt bij intoxicatie/onthouding en rechtvaardigen afzonderlijke zorg	ja	Seksuele dysfunctie door een middel
nee
Stoornis in de slaap die zo ernstig is dat zij medische aandacht rechtvaardigt	ja	Slaapstoornis door een middel (specificeer ontstaan tijdens intoxicatie of onthouding)
nee
Ontwikkeling van een omkeerbaar syndroom door recent middelengebruik	ja	Intoxicatie door een middel
nee
Ontwikkeling van een syndroom door vermindering of onthouding van het gebruik van een middel	ja	Onthouding door een middel
nee
Aantoonbare symptomen door een middel die niet voldoen aan de criteria van een door een middel veroorzaakte stoornis	ja	Stoornis door een ander of onbekend middel
nee