Gratis Bellen '99 - internet toegang

Gratis internet via de telefoon: in 1999 brak het door. Maar wat is er nou eigenlijk precies zo "gratis" aan dat gratis internet?

Er bestaan verschillende niveaus om de kosten die een internet service provider (ISP) heeft om te zetten in een prijs voor de klanten::

Oorspronkelijk betaalde je in Nederland behalve de variabele telefoonkosten aan je ISP voor het inbellen ook nog een bedrag per uur dat je verbinding gehad had met zijn modembanken. Dat bedrag varieerde tussen 1 en 6 gulden per uur. Er is nu (eind 1999) nog steeds een ISP die op die manier afrekent.

Door een buitenlandse provider, Demon Internet, maakte Nederland kennis met niveau 1. Omdat je alleen nog je telefoonkosten hoefde te betalen, kreeg je "onbeperkt internet" voor maar een paar tientjes per maand.

Dat dit mogelijk was, had te maken met de komst van nieuwe telefoonmaatschappijen op de Nederlandse markt. Als iemand belt van A naar B, betaalt hij daarvoor alleen aan zijn eigen telefoonmaatschappij A. Maar maatschappij B moet voor dat telefoongesprek ook kosten maken, de reden waarom telefoonmaatschappij A aan telefoonmaatschappij B het zogeheten "interconnectietarief" moet betalen.

De concurrentie moest beginnen op het moment dat KPN de markt nog in handen had. Het zou lang duren totdat concurrenten iedereen in Nederland zouden kunnen aansluiten. KPN dacht dat in eerste instantie alleen bedrijven die heel veel zelf zouden bellen zouden willen overstappen op een concurrent. Het ontvangen van telefoongesprekken is in Nederland immers gratis, dus waarom zou je daarvoor op een andere telefoonmaatschappij overstappen? KPN zorgde er daarom voor dat het interconnectietarief zo hoog mogelijk werd vastgesteld als de boekhoudkundige truukendoos toeliet.

Maar de hebberigheid keerde zich tegen KPN, toen de concurrenten het over een andere boeg gooiden. Het interconnectietarief was namelijk zo hoog dat er na het ontvangen van een telefoongesprek nog geld over bleef. Ze sloten internetproviders aan, die zelf nooit bellen maar wel ontzettend veel en lang gebeld worden. Ze keerden het overblijvende geld uit als lokkertje voor ISP's, het zogeheten "kick-back" tarief

KPN doet nu haar best om het interconnectietarief met terugwerkende kracht te verlagen, zo zal je begrijpen.

De meeste ISP's werken intussen op kick-back basis en rekenen daarom geen variabel tarief meer. Het schijnt dat de kick-back vergoeding in de top-3 van belangrijkste inkomstenbronnen van ISP's staat, ook bij de providers die een maandabonnement rekenen.

Al voor 1999 waren er enkele ISP's waar je kon inbellen zonder dat je een abonnement hoefde te betalen, zoals VPRO (de omroep), Tulip (de computerfabriek) en FreeAccess (van het electriciteitsbedrijf), maar daarop kon niet iedereen tegen lokaal tarief inbellen. De gratis toegang had wel een dusdanig opzwepende werking op internetgebruik en bijbehorende kostendaling, dat in 1999 de gratis ISP's met landelijk lokale toegang met tientallen uit de grond schoten.

De eersten in 1999 waren providers WISH en HCCnet. WISH rekent een eenmalig inschrijfgeld, voor HCCnet moet je lid zijn of worden van computerclub HCC. Het HCC lidmaatschapsgeld werd hiervoor met 5 gulden per jaar verhoogd. Begin 1999 had HCC ongeveer 100.000 leden, eind 1999 maakt ongeveer de helft van de intussen 130.000 leden gebruik van het HCCnet. Volgens geruchten krijgt het HCCnet tijdens kantooruren maar liefst tussen 2 en 3 cent per inbeller per minuut van KPN.

Dit waren dus de pioniers die de "gratis internet" kastanjes uit het vuur gehaald hebben: toen dit concept bleek aan te slaan volgden er binnen een paar maanden enkele tientallen. Er zijn zelfs meerdere ISP's die beloven om de inbellers uit te betalen in aandelen voor de minuten dat ze ingebeld hebben. Ook veel traditionele providers begonnen met een afdeling die internet gratis aanbood (WorldOnLine) of maakten een bestaande provider gratis ("HetNet met Internet" van KPN, dat werkt via hetzelfde inbelnetwerk als WorldaXesS).

Door de providers die abonnement rekenen werd hiertegen flink geprotesteerd. Vooral door KPN 'boter-op-mijn-hoofd' Telecom via hun provider XS4ALL en door Demon 'iets-minder-boter-op-mijn-hoofd' Internet. Grappig genoeg is ook Demon Internet enkele weken nadat de reclamecampagne tegen gratis internet afliep zelf met een gratis provider gestart.

Hoe gratis het abonnement en de accesskosten ook zijn, met alleen telefoonkosten loopt de rekening voor de fanatieke internetgebruiker toch nog hoog op: voor de gemiddelde gebruiker met zo'n 400 gulden per jaar. Vandaar dat de volgende stap is dat je niet meer betaalt voor de minuten dat je verbinding hebt, maar een vast bedrag per maand.

Dergelijke abonnementen bestaan al lang in de vorm van huurlijnen. KPN kan voor een paar tientjes per maand een huurlijnverbinding met 33k6 snelheid naar je dichtstbijzijnde provider installeren. Maar dan moet de andere kant van die huurlijn nog op internet aangesloten worden en daar wringt de schoen. De meeste ISPs voelen aan dat ze hier een monopoliepositie zitten en rekenen daarvoor vele honderden guldens per maand.

Je kunt een internetabonnement bij een kabelmaatschappij nemen, maar niet iedereen is daar even tevreden over omdat het technisch lang niet altijd en overal goed werkt.

Sinds 1999 is er verschillende alternatieven waarbij je alleen een maandabonnement betaalt en vervolgens gratis mag inbellen op een 0800-nummer van die provider. Deze initiatieven werden met nogal wat scepsis ontvangen, omdat de kosten voor het gebruik van een 0800-nummer nogal hoog zijn (zie rubriek: 0800).

In mei 1999 verscheen er een berichtje in de newsgroup nl.internet.providers, een newsgroup voor internet providers, waarin een bedrijf genaamd "xs4free" een gratis internettoegang, dus zonder telefoonkosten, aankondigde.

Algemeen werd door de newsgrouplezers aangenomen dat het hier om een grap of om een misleiding moest gaan.

Allereerst omdat het gebruik van een 0800-nummer niet goedkoop was: volgens de prijslijst van KPN CallMedia BV moest een bedrijf op dat moment 22 cent betalen voor elke minuut dat het op een 0800-nummer gebeld werd. Plus BTW. Een gewoon lokaal telefoongesprek kostte 6 cent per minuut tijdens kantooruren of 3 cent per minuut daarbuiten.

En dat je je op een duur betaalnummer moest aanmelden, nota bene uit de 0906-reeks die eigenlijk bedoeld is voor sextelefoontjes, was ook al verdacht.

Tot slot waren de plannen van dit bedrijf, die de directeur onder andere in een uitzending van TROS Radio Online toelichtte, heel ondoordacht.

Volledig gratis internet: luchtballon?
XS4Free, compleet gratis internet. Voor het eerst in Nederland via een 0800-nummer inbellen op een gratis account. In een nieuwsgroep zwengelde initiatiefnemer Peter van Luik de discussie aan. Hij verwijst de surfer naar een website met informatie en een 0906-nummer, kosten 105 cent per minuut.
...

Bron: Webwereld (1 juni 1999)

Superweb beloofde voor 35 gulden per maand "internet zonder tikken" aan te bieden.

Superweb beweert een "deal" te hebben met Eneco, maar doet daar verder erg geheimzinnig over. Intussen duikt (vertrouwelijke) informatie van KPN op waaruit blijkt alternatieve telecommaatschappijen een veel lager bedrag hoeven te betalen voor gebruik van een 0800-nummer. Ze betalen daarvoor zelfs minder aan KPN dan wat je betaalt voor een gewoon lokaal telefoongesprek.

Wat betreft Superweb zijn er dus twijfels: het is onwaarschijnlijk, maar het zou wel kunnen.

Zouden ze wel abonnement innen maar er met het geld vandoor gaan? Zouden ze met opzet veel te weinig lijnen nemen en die dan ook nog eens vaak zelf bezet houden? Zouden ze niet de bedoeling hebben om veel tevreden klanten te krijgen maar de goedkope lijnen willen gebruiken om meer winst te maken op sextelefoontjes van een dochterbedrijf?

De officiele startdatum van Superweb is verstreken maar bijna niemand had zijn inloggegevens gekregen. Er zijn mensen die beweren dat ze op Superweb kunnen inloggen, maar hun berichten lijken erg onsamenhangend. Ze doen geheimzinnig over het inbelnummer van Superweb en de reden waarom ze niet van Superweb gebruik maken op het moment dat ze dat bericht schrijven. Het aantal mensen wat niet gelooft in Superweb neemt toe. Superweb is geen ISP, maar een grap.

Maar op 10 oktober 1999 verschijnt het telefoonnummer en de login-code in de newsgroup nl.internet.providers. Die dag kon iedereen gratis inbellen bij Superweb. Inderdaad, Superweb bestaat echt en werkt best goed.

Maar dat verandert als de eerste 7.000 klanten hun inbelcode in huis hebben. Niet iedereen is tevreden over de prestaties van Superweb. Er zijn veel te weinig lijnen om in te bellen en als je eenmaal verbinding hebt is de snelheid naar internet heel erg laag.

Eneco erkent schuld aan debacle Superweb
De mislukking van Superweb in Rotterdam met de opzet van een innovatieve toegangsdient tot Internet zonder telefoontikken is voor een flink deel op conto van Eneco te schrijven. Volgens deze telecomleverancier heeft echter ook Superweb boter op het hoofd, zo werd vanmiddag tijdens een kort geding in Rotterdam duidelijk.
...
3) Superweb heeft op grond van haar eigen prognoses van augustus niet meer capaciteit nodig dan ze nu heeft. Superweb ging daarbij uit van 1 poort per 35 abonnees, dat wil zeggen dat gemiddeld slechts 1 van de 35 abonnees zou inbellen.
...

Bron: Planet Multimedia (15 december 1999)

Bij het lezen van dit artikel moet je weten dat een "2 Mbps" lijn gebruikt wordt voor 30 telefoongesprekken oftewel ISDN-30.

Steun voor slachtoffers Superweb
Het regent opzeggingen bij provider Superweb, die begin oktober zou beginnen met een internetverbinding zonder telefoonkosten. De circa 20.000 abonnees hebben de wekenlange onmogelijkheid om in te bellen aanvankelijk als 'aanloopproblemen' beschouwd, maar na tweeënhalve maand - en 70 gulden abonnementskosten armer - zijn ze 'Supernep', zoals ze het bedrijf inmiddels noemen, beu.
...
Desgevraagd zegt hij dat er momenteel nog 11.667 abonnees over zijn.

Bron: Haagsche Courant (18 december 1999)

Op de Superweb homepage geeft Martijn Eier een verklaring waarin hij aantallen klanten en aantallen lijnen noemt. Superweb heeft echt veel te weinig lijnen: pas als alle lijnen 24 uur per dag in gebruik zijn houdt Superweb niet meer over van het abonnementsgeld.

Overigens reserveerde Superweb tegelijk met hun 0800, 0900, 0906 en 0909-SUPERWE(B) nummers ook -SUPERNE(P)...

En wat vind jij?
Zijn de jongens van Superweb gewoon handige zakenmensen die een gat in de markt graafden en verdienen ze een lintje, of wisten ze echt niet waar ze aan begonnen? Geef jouw mening:

Een lintje voor de jongens van Superweb?

	Ja
	Nee

Tussenstand

Toen Superweb een mislukking leek, stond er alweer een nieuwe 0800-provider op, QuickOnline genaamd. Het verschil was dat je alleen tijdens bepaalde "happy hours" mocht inbellen op het 0800-nummer. Buiten die tijden kon je ook van QuickOnline gebruik maken, maar dan betaalde je het forse interlokale telefoontarief op een 0900-nummer. En de eerste weken stond dit per vergissing ingesteld op 44 cent per minuut. Bovendien vermeldt QuickOnline steeds prijzen exclusief BTW, de werkelijke kosten zijn dus 17½% hoger.

De bedoeling van QuickOnline is om de kosten van het happy hour te laten betalen door adverteerders. Tot januari 2000 betaalt QuickOnline zelf de kosten.

Je kon je On-line aanmelden en "happy hour" gebruiken. In het begin werkte QuickOnline best snel en had het voldoende telefoonlijnen, maar naarmate meer mensen doorkregen dat je niet perse hoeft in te bellen op het 0900 om van het happy hour gebruik te maken slibde ook QuickOnline dicht.

Verder was het vaak zo dat QuickOnline vergat om de toegang tot het 0800-nummer buiten de "happy hours" af te sluiten.

De mensen achter de ISP Cistron beginnen met een eigen telecombedrijf Cistron Telecom. Ze beginnen in het jaar 2000 met het bieden van telefoonaansluitingen via het kabelnet van KPN. Je kunt behalve voor een ADSL aansluiting op internet ook kiezen voor een ISDN aansluiting op het telefoonnet waarmee je gewoon kunt bellen en ook kunt inbellen bij een ISP.

Daarbij beloven ze dat je via de ISDN aansluiting van Cistron Telecom tegen een vast bedrag per maand kunt inbellen bij de internetprovider van Cistron Telecom. Dat bedrag is lager dan de prijs van internet per kabel.

Ook KPN kondigde op een onduidelijke manier aan om voor mensen met een ISDN aansluiting internettoegang tegen een vaste prijs te willen gaan aanbieden. Maar hoe ze dit gaan invullen zal in het jaar 2000 nog moeten blijken.

In Amerika bestaan ze: internet providers waar je kunt inbellen op een 0800-nummer en waar je toch een goede verbinding hebt. Helemaal gratis dus.

Toch niet! In dat geval betaal je de telefoonkosten niet aan je telefoonbedrijf, maar aan je internet provider. Op die manier kan je gebruik maken van kwantumkorting die de provider krijgt en hoef je bijvoorbeeld als je vanuit een hotel belt geen toeslag voor gebruik van de telefoon te betalen aan dat hotel.

Ook in Amerika zal je dus meestal inbellen bij je ISP door middel van een lokaal telefoongesprek. Maar omdat die in Amerika vaak "gratis" zijn (zie de rubriek lokaal) krijgt een Amerikaanse ISP geen kick-back. Daardoor betaal je in Amerika bijna even veel per minuut dat je inbelt op internet als in Nederland: de telefoonrekening is lager maar de rekening van de ISP is hoger.